ΚΩΣΤΑΣ ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΗΣ *** Μουσικό Αφιέρωμα

28ο ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΙΑΚΟ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΡΕΘΎΜΝΟΥ
ΔΗΜΟΣ ΡΕΘΥΜΝΟΥ- Κ.Ε.ΔΗ.Ρ.


ΚΩΣΤΑΣ ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΗΣ
Μουσικό Αφιέρωμα
Στον Δάσκαλο και Αρχιμουσικό της Δημοτικής Φιλαρμονικής Ρεθύμνου
από τους Μαθητές του

   ΚΩΣΤΗΣ  ΗΛ. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ
        www.ret-anadromes.blogspot.com
         http://historicalcrete.ims.forth.gr


Ήταν ένα μουσικό Αφιέρωμα αγάπης κι ευγνωμοσύνης των μαθητών- που πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια του 28ου Αναγεννησιακού Φεστιβάλ του Δήμου Ρεθύμνου- προς τον Δάσκαλό τους και Αρχιμουσικό της Δημοτικής Φιλαρμονικής Ρεθύμνου Κώστα Αποστολάκη, που στην πολύχρονη θητεία του γαλούχησε γενιές ολόκληρες μουσικών της πόλης μας. Οι μαθητές του, λοιπόν, καταξιωμένοι μουσικοί σήμερα, την Κυριακή 1 Οκτωβρίου, το βράδυ, επέστρεψαν, με συγκίνηση, ένα μικρό δείγμα των όσων έμαθαν δίπλα του, τιμώντας κι εκείνοι, με τη σειρά τους, τον χαλκέντερο δάσκαλο.         Το όμορφο αυτό «Μουσικό Αφιέρωμα» πραγματοποιήθηκε από τον παρουσιαστή του Αναγεννησιακού Φεστιβάλ Αλέξη Κωστάλα, με τον γενικό συντονισμό του Ανδρέα Πλαῒτη και την βιογραφική παρουσίαση του φιλολόγου Δημήτρη Περβολιανάκη, του οποίου η στοχαστική κι εμπεριστατωμένη ομιλία στάθηκε το λογοτεχνικό κέντρο τής εν λόγω μουσικής βραδιάς, μαζί με την, επίσης, ανθρώπινη και βαθιά συναισθηματική ομιλία, «Στον δάσκαλό μας με αγάπη», του Μανόλη Καρνιωτάκη, σχετική με την οφειλόμενη προς τον δάσκαλο τιμή.
      Στην κεντρική ομιλία της βραδιάς, «Η προσωπικότητα, το έργο και η προσφορά του Κώστα Αποστολάκη», του Δημήτρη Περβολιανάκη, ακούστηκαν πολλά και σπουδαία για τον τιμώμενο, όπως, επίσης, και τα μεγάλα ονόματα των δασκάλων του στην Αθήνα, Μανόλη Καλομοίρη, Αντίοχου Ευαγγελάτου, Μιλτιάδη Κουτούγκου και Μάριου Βάρβογλη, από τα πρώτα στο μουσικό στερέωμα της Ελλάδας. Κι ενώ πλάι σε τέτοιους δασκάλους και με συνήγορό του τις σπουδαίες περγαμηνές επίδοσής του, ο Κ. Αποστολάκης θα μπορούσε- όπως και ακούστηκε από τον ομιλητή της βραδιάς ότι το πρότεινε ο εκ των δασκάλων του Μ. Βάρβογλης- να συνεχίσει σπουδαία καριέρα στην Αθήνα, όμως επιστρέφει στο Ρέθυμνο (1962) και επωμίζεται το βαρύ καθήκον της αναβίωσης της παρηκμασμένης, τότε, Φιλαρμονικής του Ρεθύμνου, της οποίας και παρέμεινε, έκτοτε, ο Αρχιμουσικός μέχρι το έτος 1970. Για δυο δεκαετίες, συνέχισε ο κ. Περβολιανάκης, ο Κ. Απόστολάκης εκπονεί ένα σπουδαίο εκπαιδευτικό έργο στον τόπο μας, μεταδίδοντας την αγάπη του για τη μουσική στους νέους του Ρεθύμνου. Οργάνωσε, περαιτέρω, μιαν εξαιρετική μπάντα, δημιούργησε αξιοπρόσεκτα μουσικά σύνολα και προσέφερε στη ρεθεμνιώτικη κοινωνία την ευκαιρία να παρακολουθήσει μουσικές εκδηλώσεις υψηλού επιπέδου. Σε ένα νέο ξεκίνημα το έτος 1982, πετυχαίνει τη μεταστέγαση της Δημοτικής Φιλαρμονικής στο τότε εγκαταλελειμμένο κτίριο της λεωφόρου Κουντουριώτη και καταφέρνει να προσελκύσει στον χώρο της μουσικής πολλά παιδιά, τα περισσότερα από τα οποία σήμερα διακρίνονται όχι μόνο στη μουσική αλλά και στις επιστήμες, εντός κι εκτός του Ρεθύμνου. Στις αρχές, τέλος, της δεκαετίας του 1990 πετυχαίνει την ίδρυση του Δημοτικού Ωδείου της πόλης μας, ενώ, ταυτόχρονα, η επιρροή του στην ίδρυση στην πόλη του Ρεθύμνου ενός από τα πρώτα Μουσικά Σχολεία της ελληνικής επικράτειας υπήρξε καθοριστική.
           Στο μουσικό μέρος της βραδιάς, στη συνέχεια, έπαιξε πλήθος μαθητών του δασκάλου, τόσο ερμηνεύοντας τα έργα των Γ. Κουμεντάκη και Γιώργου Κυριακάκη, όσο και σε ξεχωριστά μουσικά σχήματα, όπως το παραδοσιακό των Ν. Κατριτζιδάκη- Γ. Παπατζανή και Στ. Συκάκη, που έδωσε δυναμικά και το δικό του καλλιτεχνικό διαμέτρημα, ερμηνεύοντας μιαν κρητική σούστα και τον «Αποχαιρετισμό» του Κ. Μουντάκη, στον οποίο εντυπωσίασε η φωνή του Γιάννη Παπατζανή, μια φωνή καθάρια, ακριβής, αγέρωχη κι ομοιογενής, με τη χαρακτηριστική εκείνη κρητική λεβεντιά.
          Ακροτελεύτια και πανηγυρικά, την όμορφη τιμητική βραδιά έκλεισαν πρώτα το Κουϊντέτο χάλκινων πνευστών οργάνων Ρίθυ Brass της Δ.Φ.Ρ. και τελευταία η Δημοτική Φιλαρμονική Ρεθύμνου, με τους δεκάδες εκκολαπτόμενους νέους ευέλπιδες μουσικούς, με ένα θαυμάσιο μουσικό πανόραμα του Μάνου Χατζιδάκη, υπό την ορχηστική διεύθυνση του Στέλιου Αποστολάκη.
         Και τα δύο σύνολα τα ένιωθες να στήνουν γύρω σου ένα απίστευτο πανηγύρι, οι ορχήστρες των οποίων εντυπωσίασαν και κυριολεκτικά ενθουσίασαν με το πλουσιότατο ρεπερτόριό τους, δυναμικά συντονισμένοι στο «El Gato Montes», του Manuel Panella το πρώτο, το Ρίθυ- Brass, και σ’ ένα καταπληκτικό pot- pourri, το δεύτερο, η Φιλαρμονική μας, με κομμάτια του αξέχαστου Μάνου Χατζιδάκη, που κράτησαν αμείωτο το ενδιαφέρον του πολυπληθούς ρεθεμνιώτικου ακροατηρίου, που από ενωρίς είχε κατακλύσει τον χώρο της αίθουσας του Ωδείου, «Παντελής Πρεβελάκης».             Για τη βραδιά αυτή, να σημειώσουμε, επίσης, ότι συνέθεσαν έργα ειδικά για το δάσκαλό τους οι μαθητές του Μανόλης Ανδρουλιδάκης (ένα δεξιοτεχνικότατο «Νανούρισμα» για κιθάρα και φλάουτο και το «Απόσπασμα από ένα Κοντσέρτο»), ο Γιώργος Κουμεντάκης (το «Ένας Γρύλλος στο Φαράγγι του Κοτσιφού», ένα καταπληκτικό βιωματικό και βαθιά ατμοσφαιρικό έργο για ένα πιάνο, 3 πιανίστες, ένα έργο θα το έλεγα Προγραμματικής Μουσικής, με έντονο τον αφηγηματικό, περιγραφικό και αναπαραστατικό χαρακτήρα, από το πατρικό τού Γιώργου χωριό, τον Άι- Γιάννη τον Καμένο, σ’ όλη τη διάρκεια του οποίου ακούγεται πιστά το χαρακτηριστικά μονότονο τραγούδι του γρύλλου) και ο Γιώργος Κυριακάκης («Στροφή μία, ένα ξόρκι», για σόλο μελωδικό όργανο, ένα εξαιρετικά απαιτητικό, ως προς τον χρόνο και την εκτέλεση, κομμάτι, στο οποίο με το βαρύτονο σαξόφωνο της Στέλλας Αραμπατζόγλου ένιωσα, όσο ποτέ άλλοτε, δυνατά μέσα μου να τονίζεται κι η μουσική της… σιωπής, ενώ σ’ ένα δεύτερο έργο του Γιώργου, αφιέρωμα στον εμβληματικό δάσκαλο, Κ. Αποστολάκη, με τον τίτλο: «Κι όμως. Δύο αναπαραστάσεις κι ένα ρέκριεμ», έργο και αυτό Προγραμματικής, θα το έλεγα, Μουσικής- απαρτιζόμενο από δύο ηχητικές αναπαραστάσεις ενός περιπάτου στον διάδρομο της τότε Φιλαρμονικής- ακούγονται από τις αίθουσες εκατέρωθεν τα ανατριχιαστικά φάλτσα των τότε -περί την μουσική- «στραβαδιών» και σήμερα καταξιωμένων ρεθεμνιωτών μουσικών…, ενώ παρεμβάλλεται κι ένα ρέκβιεμ- φόρος τιμής- για όσους εργάτες τής παλαιάς φρουράς της Φιλαρμονικής δεν είναι πια κοντά μας στη ζωή). 
          Στην όλη διοργάνωση της μεγαλειώδους εκδήλωσης διέλαμψε ο απεριόριστος, γενικά, σεβασμός και η αγάπη των μαθητών προς το πρόσωπο του Δασκάλου, αλλά κι ο σεβασμός του ίδιου και η σπουδαία προσφορά του στα μουσικά πράγματα και στη μουσική παιδεία των νέων του τόπου. Δεν μας μένει παρά να σφίξουμε θερμά το χέρι και να συγχαρούμε, έναν προς έναν, όλους τους προαναφερθέντες συντελεστές της θαυμάσιας αυτής μουσικής εκδήλωσης «Τιμής και Αγάπης» προς τον Δάσκαλο, αφενός, και για τη σαφή, άκρως ευσυνείδητη και καταξιωμένη ερμηνεία τους, αφετέρου, ενώ και ο τιμώμενος φίλος και συνάδελφος, Κώστας Αποστολάκης, είναι άξιος πολλών συγχαρητηρίων και των θερμών ευχαριστιών όλων μας, ότι όλα αυτά τα χρόνια: «ὂντως ἒργον καλόν εἰργάσατο».

ΟΡΙΣΜΕΝΕΣ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΜΑΣ ΓΛΩΣΣΑΣ *** (8η συνέχεια)


ΟΡΙΣΜΕΝΕΣ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΜΑΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

(8η συνέχεια)


ΚΩΣΤΗ ΗΛ. ΠΑΠΑΔΑΚΗ

      http://historicalcrete.ims.forth.gr


    ια΄) Όσον αφορά, τέλος, στις ξένες λέξεις της Νέας Ελληνικής, μετά την καθιέρωση (1976) της Δημοτικής και ως επίσημης γραπτής γλώσσας και τη διεύρυνση των ορθογραφικών απλουστεύσεων που παραδοσιακά έχουν επικρατήσει σε ορισμένες μορφές γραπτής χρήσης της (θα/να γράφει αντί θα/να γράφη, είχε παιχθεί αντί είχε παιχθή, θα/να λέγονται αντί θα/να λέγωνται, πρύτανης αντί πρύτανις), καθώς και με την καθιέρωση του μονοτονικού και, γενικότερα, με την πιστότερη τήρηση των κανόνων ορθογραφίας που περιλαμβάνονται στη Γραμματική του Τριανταφυλλίδη, άρχισε βαθμηδόν να εφαρμόζεται η αρχή της απλογραφήσεως και των ξενικής προέλευσης λέξεων[1].    Έτσι, οι ξένες λέξεις δεν ακολουθούν πια την ιστορική ορθογραφία της γλώσσας από την οποία προέρχονται, αλλά απλογραφούνται και όλα τα [ι] γράφονται ως ι, τα [ε] ως ε, τα [ο] ως ο, δεν δηλώνονται τα όμοια διπλά σύμφωνα κ.ο.κ. Έτσι, γράφουμε, σήμερα, καρό αντί καρρώ (γαλλ. carreau), σοφέρ αντί σωφέρ (γαλλ. chauffeur), κοπιράιτ αντί κοπυράιτ (αγγλ. copyright), γκόλ αντί γκώλ (αγγλ. goal), τρόλεϊ αντί τρόλλεϋ (αγγλ. trolley bus), πορτρέτο αντί πορτραίτο (αγγλ. portrait), ντοκιμαντέρ αντί ντοκυμανταίρ (γαλλ. documantaire), φεριμπότ αντί φερρυ-μπώτ (αγγλ. ferry boat) και, ακόμα, μαγιό (αντί μαγιώ), κομπινεζόν (αντί κομπιναιζόν), σεζόν (αντί σαιζόν), στριπτίζ (αντί στρηπτήζ), φουτμπόλ (αντί φουτ-μπώλ) κ.λπ.[2]     Να σημειωθεί ότι η απλοποίηση αυτή των ξένων λέξεων της Ελληνικής δεν επιτρέπεται σε αυτές που ανήκουν στη κατηγορία των κυρίων ονομάτων π.χ. Ζυρίχη, Ρώμη, Ρωσία, Σαίξπηρ, Γκαίτε, Ρουσσώ κ.λπ. Απλοποίηση στις λέξεις αυτές (Ζιρίχη, Ρόμη, Σέξπιρ, Γκέτε, Ρουσό), που έχουν διεθνή παρουσία, πέρα από τα όρια μιας συγκεκριμένης γλώσσας, είναι αδιανόητη.



[1] Γ.Μπαμπινιώτης, «Οι ξένες λέξεις της Ελληνικής», Το Βήμα, 22-6-1997, 38.[2] Γ. Μπαμπινιώτης, ό.π.

ΑΝΤΩΝΗ ΕΜΜ. ΣΤΙΒΑΚΤΑΚΗ *** «Τ α Σ α κ τ ο ύ ρ ι α Α γ ί ο υ Β α σ ι λε ί ο υ & η Ι σ τ ο ρ ί α τ ο υ ς»

                         ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ του  βιβλίου:


                        Του ΑΝΤΩΝΗ ΕΜΜ. ΣΤΙΒΑΚΤΑΚΗ


 «Τ α  Σ α κ τ ο ύ ρ ι α  Α γ ί ο υ  Β α σ ι λε ί ο υ  &  η  Ι σ τ ο ρ ί α 
τ ο υ ς»

 του Κωστή Ηλ. Παπαδάκη*

     Θεωρώ ότι είναι γεγονός υψίστης σημασίας για τον τόπο η καταγραφή της ιστορίας τού κάθε χωριού χωριστά. Κάθε τέτοια καταγραφή- ακόμα και του μικρότερου οικιστικού χώρου- αποτελεί, οπωσδήποτε, γεγονός εξαιρετικής σημασίας, μεγίστη συνεισφορά και ουσιαστική συμβολή στην τοπική και, κατ’ επέκταση, και στη Γενική Ιστορία. Μακάρι να βρίσκονται οι κατάλληλοι κάθε φορά άνθρωποι, που θα σκύβουν με αγάπη πάνω από τα χωριά μας, μικρά ή μεγάλα, για μια έστω και μικρή, αφετηριακή αποτύπωση της ιστορίας και του πολιτισμού τους, αν δεν είναι δυνατή μια ουσιωδέστερη κι επιστημονικά τεκμηριωμένη προσέγγισή τους.

Πλήθος κόσμου παρακολούθησε την παρουσίαση



Και ως τέτοια, ως περισπούδαστη, δηλαδή, κι επιστημονικά τεκμηριωμένη, θεωρώ την προσέγγιση που έκανε στο γυναικοχώρι του, τα Σακτούρια, με το βιβλίο του αυτό υπό τον τίτλο: «Τ α  Σ α κ τ ο ύ ρ ι α  Α γ ί ο υ  Β α σ ι λε ί ο υ  κ α ι  η  Ι σ τ ο ρ ί α  τ ο υ ς», ο αγαπητός φίλος κι ομότεχνος  Α ν τ ώ ν η ς  Ε μ μ.  Σ τ ι β α κ τ ά κ η ς, γαμπρός Σακτουριανός, που, σήμερα, ύστερα από τριάντα πέντε χρόνια γάμου, αισθάνεται τόσο Σακτουριανός, που δεν μπορεί, όπως κι ο ίδιος το ομολογεί, να ξεχωρίσει τα Σακτούρια από το χωριό του, τον Χόνδρο Βιάννου, Ηρακλείου, στον οποίο μεγάλωσε και το πρώτον αντίκρυσε το φως της ζωής. Γιατί ναι - πρέπει να το τονίσουμε αυτό- του Αντώνη Στιβακτάκη η αγάπη για το όμορφο χωριό της γυναίκας του, Μαρίας Ρ. Δελιδάκη, περίσσευσε τόσο από την πρώτη, κιόλας, στιγμή, που τον ώθησε- μιας και είχε και θαυμάσιο διδάχο δίπλα του, τον, επί έτη, αγροφύλακα πεθερό του Ροδάμανθο Δελιδάκη-  να αφιερώσει πολλά χρόνια ευσυνείδητου πνευματικού μόχθου, προκειμένου να ερευνήσει, μελετήσει και καταγράψει την Ιστορία, τον βίο και τον πολιτισμό του και να μας τα προσφέρει σήμερα με το θαυμάσιο αυτό βιβλίο των τετρακοσίων πενήντα, ναι καλά ακούσατε, των 450 σελίδων που παρουσιάζουμε στην αγάπη σας (δεν ήταν τόσο το βιβλίο για το χωριό σου, τον Χόνδρο, βρε Αντώνη!... Ήταν, μόλις, το μισό! 232 σελίδες! Σύγκρινε, Μαρία, αγάπη ανάμεσα στα δύο χωριά και ιδού η απόδειξη της αλήθειας των λόγων του! Μη μας ακούσουν, μόνο, οι Χονδριγιαννοί…).

       Ο Αντώνης Στιβακτάκης είναι πολύ γνωστός ανά την Κρήτη, κι όχι μόνον, από τα εκατοντάδες δημοσιεύματά του σε τοπικά περιοδικά κι εφημερίδες και τα δεκάδες βιβλία του κυρίως για το Άγιον Όρος, την ιερή κιβωτό της Ορθοδοξίας και του έθνους, ώστε δικαίως θα μπορούσε να διεκδικήσει τον επίζηλο τίτλο του «Συγγραφέα της Αγιορείτικης Πολιτείας του Άθω» (στο Άγιον Όρος, έχουμε πάει δυο φορές μαζί, τον Αντώνη, εκεί, τον ξέρουν και αυτές οι πέτρες! Και τι βοήθεια που μου είχε δώσει να ανακαλύψουμε μαζί το κελί του Γέροντος Νέστορος Βασσάλου, κτίτορα της Ι. Μ. του Σωτήρος Κουμπέ, Ρεθύμνου, πράγμα

Ο συγγραφέας Α. Στιβακτάκης

το οποίο είχαμε θέσει ως αντικειμενικό μας σκοπό κατά τη 2η επίσκεψή μας! Και τα καταφέραμε, χάρη στη βοήθειά του). Όμως, ακόμα πιο ενδιαφέρον για μας τους Κρητικούς πρέπει να θεωρηθεί το γεγονός ότι το σύνολο σχεδόν των παραπάνω έργων του Αντώνη για το Άγιον Όρος, αφορά σε μελέτες αναφερόμενες στις σχέσεις της Κρήτης με την Αθωνική Πολιτεία. Αναφέρουμε δειγματικά τα βιβλία του «Το Άγιον Όρος και η Κρήτη», «Ο Γέρων Αβιμέλεχ», ο «Γέροντας Δαμασκηνός ο Αγιοβασιλειάτης», καθώς και το ογκώδες βιβλίο του (των 420 σελίδων), «Μορφές Κρητών Αθωνιτών»». Όλα την αναφορά τους έχουν στο νησί μας, την Κρήτη, και ένεκα τούτου αποκτούν, περαιτέρω, και σοβαρό κρητολογικό ενδιαφέρον. Το ίδιο συμβαίνει και με το βιβλίο του για το χωριό του, με τίτλο: «Ο Χόνδρος Βιάννου στα μονοπάτια της ιστορίας», που από σήμερα έρχεται να σμίξει και συμπορευτεί στα Κρητολογικά Γράμματα με το παρόν βιβλίο του για το γυναικοχώρι του, τα Σακτούρια.


Όλος αυτός ο πλούτος του παρουσιαζόμενου βιβλίου του Αντώνη Στιβακτάκη, αντλήθηκε τόσον από ενδιαφέρουσες ζώσες μαρτυρίες παλαιών και νεότερων κατοίκων του χωριού, όσο κι από επίπονες ερευνητικές τού συγγραφέα επισκέψεις σε πλείστες αρχειακές πηγές, όπως αυτές της Δημόσιας Βιβλιοθήκης Ρεθύμνου, του Ιστορικού Αρχείου Κρήτης, της Βικελαίας Δημοτικής Βιβλιοθήκης Ηρακλείου, της Εταιρείας Κρητικών Ιστορικών Μελετών, αλλά, βέβαια, και των ντόπιων αρχείων της Κοινότητας, της Ενορίας και του Δημοτικού Σχολείου, που αναδιφήθηκαν και μελετήθηκαν από τον συγγραφέα εξαντλητικά. Σπουδαία πηγή, στο τέλος του βιβλίου, θεωρούμε και την πλουσιότατη και, συχνά, σπάνια και εξειδικευμένη ελληνική και ξένη βιβλιογραφία που παρατίθεται.
Ομιλητές: Θεόδ.. Πελαντάκης- Κωστής Παπαδάκης. Συντον. Ε. Γκοντέ- Τζανακάκη
    Στο μεγάλο, τώρα, κεφάλαιο, με το μέγα ονοματολογικό ενδιαφέρον, που αφορά στα Τοπωνύμια του χωριού (τέλος Ενότητας  Γ΄), ο συγγραφέας αναφέρεται και παραθέτει, όπως έχει, την τοπωνυμική συγκέντρωση και επεξεργασία που έχω κάνει στα τοπωνύμια των Σακτουρίων στο «Τοπωνυμικό» μου (το ξέρετε όλοι, είναι έκδοση επτακοσίων, περίπου, σελίδων του Επιστημονικού μας Συνεδρίου), όπου έχω συγκεντρώσει τον τοπωνυμικό πλούτο ολόκληρης της επαρχίας Αγίου Βασιλείου και των τριάντα εννιά χωριών της. Την αναφορά του Αντώνη Στιβακτάκη στο Τοπωνυμικό μου τη θεωρώ, ασφαλώς, ως ιδιαίτερη τιμή στο πρόσωπό μου, καθώς και τα λοιπά καλά του λόγια για τη δουλειά μου αυτήν. Μην ξεχνά, όμως, ο φίλος Αντώνης ότι την καταγραφή αυτήν των τοπωνυμίων των Σακτουρίων την οφείλω στον ίδιο, αφού είχε γίνει από τον πενθερό του, τον αείμνηστο Ροδάμανθο Ι. Δελιδάκη, την οποία εκείνος, στη συνέχεια, ευγενικά μού παραχώρησε πριν από δύο περίπου δεκαετίες; Μου την δάνεισε, λοιπόν, κι εγώ, απλά, σχολίασα φιλολογικά κι ερμήνευσα τα 312 τοπωνύμια που κατάφερα να συγκεντρώσω, συμπληρώνοντας αυτά του αείμνηστου Ροδάμανθου και με τη γενναιόδωρη, εδώ, βοήθεια και άλλων Σακτουριανών φίλων, της κ. Ευφροσύνης Τζαγκαράκη – Θεοδωράκη και, μάλιστα, του δασκάλου Νίκου Κοτσυφάκη, του οποίου η βοήθεια, στο κεφάλαιο αυτό, υπήρξε- μπορώ να πω- καταλυτική.  

Κωστής Παπαδάκης- Θ. Πελαντάκης 

Τα ονοματολογικά, περαιτέρω, κεφάλαια του παρουσιαζόμενου βιβλίου- πέραν του Τοπωνυμικού της Γ΄ Ενότητας- το οποίο είναι και το σημαντικότερο της ομάδας αυτής, ανήκουν και στην επόμενη Ενότητα Δ΄, όπου καταγράφεται το Φυσικό Περιβάλλον και ειδικότερα: οι Ψηλότερες Κορυφές, τα Ποτάμια – Ρυάκια, τα Φαράγγια και τα σπήλαια, με τα ονόματά τους. Στην ενότητα αυτήν, ο συγγραφέας δίνει μια πολύ ωραία κι εύστοχη περιγραφή του σακτουριανού φυσικού περιβάλλοντος, που δεν μπορώ να μην κάνω, από αυτήν, μια σύντομη δειγματική αναφορά. η ευρύτερη, όπως σημειώνει, εδαφική περιφέρεια των Σακτουρίων αποτελείται από μικρές και μεγάλες κορυφές, διάσελα, πλαγιές και μικρές πεδινές εκτάσεις, οι οποίες σχηματίζονται ανάμεσα στους λόφους και στα βουναλάκια και θα μπορούσαν να χαρακτηρισθούν και ως μικρά «οροπέδια». Συνήθως, εκεί υπάρχουν μικρές πηγές, των οποίων το νερό είναι πολύτιμο και τις καθιστά γόνιμες και αποδοτικές. Ιδιαίτερα γόνιμη θεωρείται η «Νοτικάδα», η ευρύτερη παραλιακή ζώνη των Σακτουρίων, γνωστή και ως Σακτουριανή Γιαλιά, που αποτελούσε παλαιότερα τον σιτοβολώνα και σήμερα αποτελεί τον μεγάλο ελαιώνα των Σακτουρίων.
     Οι ψηλότερες κορυφές των Σακτουρίων- αλλά και τα δεκάδες άλλα μικρότερα υψώματα, τα κατεσπαρμένα σ’ ολόκληρη τη σακτουριανή περιφέρεια (15 συνολικά), καταγράφονται από τον συγγραφέα λεπτομερώς και με πιστή μετάδοση στον αναγνώστη των στοιχείων του χώρου όπου βρίσκεται η καθεμιά. Έτσι, δειγματικά, και πάλι, την κορυφή Αμύγδαλος, ο συγγραφέας θα την
Θ. Πελαντάκης- Γ. Χαραλαμπάκης
αποδώσει ως εξής: βρίσκεται νοτιοανατολικά των Σακτουρίων και στην κορυφή του είναι κτισμένη η εκκλησία της Θείας Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Χριστού. Στη βορειοδυτική πλαγιά του είναι κτισμένα τα Σακτούρια. Πιστός, λοιπόν, και ακριβής ο προσδιορισμός του συγκεκριμένου χώρου και των εμπεριεχομένων σε αυτόν.
     Με την ίδια πιστότητα ο συγγραφέας θα συνεχίσει και την καταγραφή των ποταμιών, των ρυακιών και των φαραγγιών στο επόμενο κεφάλαιο. Θαυμάσιο δείγμα, στο κεφάλαιο αυτό, η καταγραφή του Ακουμιανού ποταμού: «Ο Ακουμιανός ποταμός αποτελεί το φυσικό όριο μεταξύ των Σακτουρίων και των Ακουμίων. Οι πηγές που τον τροφοδοτούν βρίσκονται κυρίως στα βουνά Κέντρος και Ασιδέρωτας, αλλά και στη Βουβάλα (σακτουριανά ρυάκια) και στα χωριά Κισσός, Άρδακτος, Ακτούντα κ.λπ. Έχει ροή νερού καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους και «στο διάβα του» δημιουργεί μερικούς από τους ομορφότερους καταρράκτες στην Κρήτη με ύψος ως και 100 μέτρα – «καταρράκτες Γρε Δάφνης». Εκβάλλει στη θέση «Ποταμάκια – Κακή Μούρη – Στόμιο», δυτικά του Αγίου Παύλου, όπου δημιουργείται ένας καταπληκτικός υδροβιότοπος με πολύ ενδιαφέρουσα πανίδα και χλωρίδα».
     Παρόμοια, ο συγγραφέας αναφέρεται και σε άλλα τρία μεγάλα ρυάκια, σε δύο φαράγγια και 98 πηγές (!) των Σακτουρίων.   Στα σπήλαια της περιοχής- βάσει των καταγραφών που, ήδη, υπάρχουν (Πλατάκη, Ζ. Στρατιδάκη – Β. Σιμιτζή – Κ. Αρετάκη και Κωστή Παπαδάκη), αλλά και των πληροφοριών που του έδωσε ο πεθερός του αείμνηστος Ροδάμανθος Δελιδάκης- η καταγραφή του κ. Στιβακτάκη καθίσταται πιο εκτενής και
Κ. Παπαδάκης- Γ. Χαραλαμπάκης
εξαντλητική, που φθάνει σε άγνωστες και ως εκ τούτου «ακατάγραφες» σπηλαιώδεις διαμορφώσεις και μάλιστα της παράλιας ζώνης του χωριού, με τη βοήθεια, εδώ, και του
Σακτουριανού συμμαθητή μου κι εξαίρετου φίλου, Μιχάλη Π. Αποστολάκη, μοναδικού γνώστη της σακτουριανής ακτογραμμής και των ενάλιων και μη σπηλαίων αυτής.
     Παρακάτω, στην ίδια Ενότητα (Δ), στο κεφάλαιο της χλωρίδας και της πανίδας ο συγγραφέας θα συνεχίσει να παραθέτει πολύτιμα λεκτικά θησαυρίσματα 160 ονομάτων σχετικών με τη χλωρίδα και 91 σχετικών με την πανίδα, συνοδευόμενων κι από θαυμάσιες φωτογραφίες, αντίστοιχων φυτών και ζώων.
     Με ξέχωρη νοσταλγία παρακολουθούμε, στη συνέχεια, στην Ε΄ Ενότητα, τα πάρεργα επαγγέλματα των Σακτουριανών (αυτά, δηλαδή, πέραν των αγροτικών και ποιμενικών κύριων ενασχολήσεών τους, αυτό σημαίνει «πάρεργα»), με τα οποία ασχολήθηκαν δευτερευόντως, κατά τη διάρκεια του 20ού, κυρίως, αιώνα και, ίσως, και λίγο παλαιότερα [τσαγκάρηδες, καρεκλάδες, καλαθάδες, μπαρμπέρηδες – κουρείς, σωμαράδες – σαγματοποιοί, ράφτες, μυλωνάδες, καζανάρηδες, φαμπρικάρηδες, καφετζήδες, παντοπώληδες, μοδίστρες, μαμές και μαμογιατρούσσες (πώς μ’ αρέσει, αλήθεια, αυτή η τελευταία φράση! Την ξαναδιαβάζω: «μαμές και μαμογιατρούσσες»!)].
   Η Στ΄ Ενότητα αναφέρεται στη μουσική, στους ανθρώπους του χωριού, στις εορτές και στα πανηγύρια και στη λαϊκή, εν γένει, παράδοση. Τη  λ α ϊ κ ή  π α ρ ά δ ο σ η  και τον λαϊκό πολιτισμό των Σακτουρίων ο συγγραφέας ιχνηλατεί και βρίσκει στα παλαιά πέτρινα σπίτια, στις πετρόκτιστες βρύσες, στα ξωκλήσια που είναι κατάσπαρτα σ’ ολόκληρη τη σακτουριανή γη, στην καμάρα του ακουμιανού ποταμού, στο καμπαναριό του Τιμίου Σταυρού, στις τοιχογραφίες που σώζονται στην Παναγιά την Κερά…. Την ιχνηλατεί, ακόμα, στα ρυτιδωμένα πρόσωπα και στα ροζιασμένα χέρια των παλαιών Σακτουριανών που ζουν ή που τους βλέπουμε να «ζωντανεύουν» μπροστά μας, μέσα από τις δεκάδες φωτογραφίες που παραθέτονται στο βιβλίο. Την ιχνηλατεί στις κοντυλιές του Μιχελούδη και των άλλων λυράρηδων και λαουτιέρηδων των Σακτουρίων, στους χορούς και στους σακτουριανούς χορευτές και τραγουδιστές. Την ιχνηλατεί στα περίτεχνα δημιουργήματα του αργαλειού και του βελονιού της σακτουριανής γυναίκας (μάνας, γιαγιάς και συζύγου). Την ιχνηλατεί στις γιορτές, στα πανηγύρια, στους χορούς, στις μαντινάδες, στα τραγούδια, στα παραμύθια, στις παροιμίες και στα αινίγματα, στους θρύλους και στις παραδόσεις που δημιουργήθηκαν διαχρονικά σ’ αυτή τη γωνιά της ελληνικής γης και κυρίως στα δύσκολα χρόνια της τουρκικής σκλαβιάς. Την ιχνηλατεί, τέλος, στο μέγα γεγονός της εορτής της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού, κάθε χρόνο στις 14 Σεπτεμβρίου. Και στην Ενότητα αυτήν (Στ΄) ο κ. Στιβακτάκης θα καταγράψει λεπτομερώς τους λυράρηδες και τους λαουτιέρηδες του χωριού, που δεν είναι, αλήθεια, καθόλου ευκαταφρόνητοι: 19 οι πρώτοι και 8 οι δεύτεροι.    Και η καταγραφή του παρόντος δευτέρου Μέρους του βιβλίου του κ. Στιβακτάκη- που αφορά στη Λαογραφία και την κοινωνική ζωή του χωριού- ολοκληρώνεται με μιαν όλως ενδιαφέρουσα καταγραφή των Σακτουριανών του χθες (που αναφέρονται, βασικά, από τον βενετσιάνο νοτάριο Μαρίνο Αρκολέο και από τα τουρκικά έγγραφα του Οθωμανικού Κτηματολογίου του Ρεθύμνου, οι παλιότεροι, αλλά και από τους σχετικά πρόσφατους Εκλογικούς Καταλόγους της Κρητικής Πολιτείας 1900- 1901, οι νεότεροι. Ενώ ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα- στο ίδιο αυτό κεφάλαιο- βρίσκουμε και την καταγραφή από πόρτα σε πόρτα των Σακτουριανών Οικογενειών της δεκαετίας του 1960- γιατί τότε;… Γιατί τότε ο πληθυσμός των Σακτουρίων είχε φθάσει στο υψηλότατο σημείο του… να προσμετρά 569 ανθρώπους- ενώ, ακολουθεί, θα λέγαμε, η καταγραφή αυτή, του 1960 άμεσα τους Σακτουριανούς της Κρητικής Πολιτείας (του 1900- 1901), που είδαμε αμέσως πρίν, κι έτσι μπορούμε να πούμε ότι έχουμε μιαν ενδιαφέρουσα συνεχή ροή των Σακουριανών του παρελθόντος από τη Βενετοκρατία μέχρι και τα εντελώς πρόσφατα χρόνια (!),  αφήνοντας, έτσι, ο συγγραφέας του βιβλίου ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον δημογραφικό του χωριού «αποτύπωμα» για τις επερχόμενες γενεές.

Άλλη άποψη του κοινού και του όμορφου ηλιοβασιλέματος

 Στα «Επιλεγόμενά» του, ο συγγραφέας κλείνει το πολυσέλιδο αυτό βιβλίο του, αφιερώνοντάς το στους Σακτουριανούς όλων των εποχών και όλων των αιώνων, στους Σακτουριανούς του Χθες και του Σήμερα και ιδιαίτερα στους Σακτουριανούς του Αύριο, «προς γνώσιν και παιδαγωγίαν», όπως λέγει... (πώς φαίνεται, αλήθεια, ο δάσκαλος!!) Και πράγματι, όπως διαπιστώνουμε πρόκειται για ένα βιβλίο πραγματικό θησαυρό, ύμνο και εγκαλλώπισμα του τοπικού μας πολιτισμού, που συνοδευόμενο και από ένα πλουσιότατο έγχρωμο φωτογραφικό υλικό, αποτυπώνει με ενάργεια και δύναμη εκφραστική κάθε λεπτομέρεια- γενική ή ειδική- της φυσικής και κοινωνικής πραγματικότητας του τόπου σε κάθε εποχή και με όλα αυτά, πράγματι, το βιβλίο διδάσκει και παιδαγωγεί.

Γ. Χαραλαμπάκης, Πρόεδρος Πολιτ,.
Συλλόγου Σακτουρίων

 Αγαπητοί μου, ο φίλος Αντώνης Στιβακτάκης είναι άξιος του «δικαίου επαίνου» αλλά και της αγάπης όλων μας για τη μεγάλη αυτήν προσφορά του στον τόπο μας και την Τοπική μας Ιστορία. Τέτοιες προσπάθειες μάς ενθαρρύνουν και μας κάνουν να πιστεύουμε ότι δεν χάθηκαν, ακόμα, όλα κάτω από τον αδυσώπητο οδοστρωτήρα τού σύγχρονου τεχνοκρατούμενου πολιτισμού και την ισοπεδωτική λαίλαπα της παγκοσμιοποίησης και του συγκρητισμού. Και αν η πραγματική πατρίδα τού κάθε ανθρώπου είναι τα παιδικά του χρόνια, τότε με το βιβλίο αυτό του φίλου μου Αντώνη Στιβακτάκη όλοι οι Σακτουριανοί σήμερα επιστρέφουν ξανά στις ρίζες τους, επιστρέφουν ξανά στη μικρή τους πατρίδα, στο πολυαγαπημένο τους χωριό, στα Σακτούρια.     

Από την παρατεθείσα συνεστίαση στο τέλος της εκδήλωσης

* Πρόκειται για την παρουσίαση του Κωστή Ηλ. Παπαδάκη, στο βιβλίο του Αντώνη Στιβακτάκη, "Τα Σακτούρια Αγίου Βασιλείου και η ιστορία τους", που έγινε στα Σακτούρια Αγίου Βασιλείου, το Σάββατο 16/9/2017.

ΟΡΙΣΜΕΝΕΣ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΜΑΣ ΓΛΩΣΣΑΣ * * * (7η συνέχεια)

ΟΡΙΣΜΕΝΕΣ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΜΑΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

(7η συνέχεια)


ΚΩΣΤΗ ΗΛ. ΠΑΠΑΔΑΚΗ
  
ι΄) Είναι λάθος, επίσης, να λέμε:
       ι. «αποθανατίζω» αντί «απαθανατίζω»
       ιι. «διεξάγω»- στον μέλλοντα- αντί «διεξαγάγω»
       ιιι. και «διεξαγάγω»- στον ενεστώτα- αντί «διεξάγω»
       ιv. «ο πληθυσμός αυξάνει» αντί «αυξάνεται»
       v. «μέχρι το τέλος» αντί «ως το τέλος» (το μέχρι συντάσσεται με γενική <μέχρι στιγμής>)
       vi. «πριν το φαγητό» αντί «πριν από το φαγητό»
       vii. «επικεφαλή» ή «επικεφαλούς» αντί του ορθού «επικεφαλής» (άκλιτο που προέρχεται από τη φράση επί της κεφαλής)
       viii. «τον πατήρ Γεώργιο» ή «τον πάτερ Γεώργιο» (που συμφωνεί, πάντως, αυτό το τελευταίο, με την Γραμματική του Μ. Τριανταφυλλίδη), αντί του σωστού «τον πατέρα Γεώργιο».
       Για να αποφύγουμε, πάντως, τα δύο τελευταία μαργαριτάρια, προτιμότερο θεωρούμε να χρησιμοποιούμε το άκλιτο προτακτικό παπα- (του παπα-Γιάννη, τον παπα- Γιάννη, παπα- Γιάννη). Αν, όμως, πρόκειται για ανώτερους εκκλησιαστικούς κύκλους, στους οποίους το παπα- ίσως φαίνεται ότι λαϊκίζει, τότε μπορεί να χρησιμοποιείται το λόγιο «πατήρ», αλλά μόνο από ανθρώπους που γνωρίζουν την γλώσσα και την κλίση του, για να αποφεύγουμε φαινόμενα πολύ συνήθη, όπως «το είπε ο πάτερ». 
   Εξάλλου, η Δημοτική δεν αρνείται κάποια στοιχεία καθαρεύουσας ή, ορθότερα, κάποια στοιχεία λόγια ή και  αρχαϊστικά, τα οποία ήδη αφθονούν και διατηρούνται σε αυτήν, όπως είναι αρκετά παραδείγματα λόγιας κλίσης ουσιαστικών και επιθέτων (η οδός, η μέθοδος, το ενδιαφέρον, το φωνήεν, ο επιμελής, ο ευρύς), γενικής απόλυτης (Θεού θέλοντος), δοτικών, αρχαίων προθέσεων  [εν αντιθέσει, τοις εκατό(ν), υπόψη κ.λπ.]. Το πρόβλημα, όμως, είναι «πόση καθαρεύουσα επιτρέπεται;»[1], για να μην υπερβαίνουμε, σε κάθε περίπτωση, τα εσκαμμένα.



[1]   Σπ. Α. Μοσχονάς, Πόση καθαρεύουσα επιτρέπει η Δημοτική;, εφημερ. «Η Καθημερινή», 1-10-2000.


Μουσικός Καρπός *** 1ο Φεστιβάλ Φιλαρμονικών στην Πόλη μας


Μουσικός Καρπός

 
1ο   Φεστιβάλ  Φιλαρμονικών  στην Πόλη  μας
Με τη συμμετοχή της Φιλαρμονικής του Δήμου Ρεθύμνου και της Φιλαρμονικής του Δήμου Ηρακλείου

         ΚΩΣΤΗΣ  ΗΛ. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ

www.ret-anadromes.blogspot.com
        http://historicalcrete.ims.forth.gr



     Η Δημοτική Φιλαρμονική Ρεθύμνου έχει καταστεί στις μέρες μας αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής της πόλης μας, που καλείται να εκφράσει τα συναισθήματα και τις χαρές της σε κάθε στιγμή της ζωής της, χαρούμενη, θλιβερή ή δοξαστική. «τραγουδά» τα Χριστούγεννα και την Πρωτοχρονιά, στις εθνικές επετείους και στις άλλες μεγάλες στιγμές του τόπου, τον Επιτάφιο θρήνο και την Ανάσταση του Χριστού. Άλλες, πάλι, φορές «τραγουδά» στα χωριά μας, πότε, απ’ ό,τι θυμάμαι, στο Χρωμοναστήρι και πότε στο Άδελε, στο Ρουσοσπίτι, στο Ατσιπόπουλο, στην Κράνα, στα Λιβάδια κ.α.

Δημοτική Φιλαρμονική Ρεθύμνου

Το 1ο Φεστιβάλ Φιλαρμονικών στο Ρέθυμνο αποτελεί μια πρωτοβουλία του «Μουσικού Καρπού» και του Προέδρου του Αντώνη Μαυράκη, μιαν, όντως- όπως και ο ίδιος θα δηλώσει- ευφάνταστη και παράτολμη ιδέα, που αποσκοπεί να μετουσιωθεί σ’ έναν εξαιρετικό για την πόλη μας θεσμό, με εκλεκτούς συνοδοιπόρους στην προσπάθεια αυτήν τις Δημοτικές Φιλαρμονικές Ρεθύμνου και Ηρακλείου κι επιδιώκοντας την, περαιτέρω, επέκταση και σύσφιγξη των δυνάμεών τους, με τη συνεργασία και των άλλων νομών της Κρήτης και την ενεργοποίηση νέων ανθρώπων προς ανάπτυξη και ανάδειξη την κοινωνικής αξίας του πολιτισμού.     Στην προχθεσινή τους συναυλία, 4 Σεπτεμβρίου 2017, στον αύλειο χώρο, κάτω από τη δροσερή αύρα του Παλαιοντολογικού Μουσείου- και με τη στήριξη της Περιφέρειας Κρήτης και της Περιφερειακής Ενότητας Ρεθύμνου- το πρώτο Μέρος παρουσίασε η Φιλαρμονική Ορχήστρα του Δήμου Ρεθύμνου, με τη διεύθυνση του αρχιμουσικού Στέλιου Αποστολάκη και το δεύτερο η Φιλαρμονική Ορχήστρα του Δήμου Ηρακλείου με τη διεύθυνση του αρχιμουσικού Λεωνίδα Τζωρτζάκη.
    Από την τεσσαρακονταμελή Ορχήστρα της Δημοτικής μας Φιλαρμονικής παρουσιάστηκε ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον και απαιτητικό μουσικό πρόγραμμα σε έργα των Μark Williams και Patrick Wilson, που αποκορυφώθηκε με ένα υπέροχο Μουσικό Αφιέρωμα στον μεγάλο Μάνο Χατζηδάκη και ένα καταπληκτικό pot-pourri με αξέχαστες επιτυχίες του Μίμη Πλέσσα από τον κινηματογράφο των δεκαετιών του ’60 και του ’70.

Δημοτική Φιλαρμονική Ηρακλείου

     Στο δεύτερο Μέρος η Φιλαρμονική Ορχήστρα του Δήμου Ηρακλείου απέδωσε, με τη σειρά της, ένα θαυμάσιο πρόγραμμα με τραγούδια, επίσης, του Μίμη Πλέσσα, επικεντρώθηκε σε ένα μοναδικό Λαϊκό Μουσικό Πανόραμα (Τσιτσάνης)- που κατάληξε με μια εντυπωσιακή coda- κι έκλεισε μ’ ένα αφιέρωμα στον Λαυρέντη Μαχαιρίτσα.

Ο Διευθυντής της Ορχήστρας του Ηρακλείου κ. Λ. Τζωτζάκης

   Πρόκειται για ένα ρεπερτόριο σύγχρονων τραγουδιών που μέσα στο όμορφο αυτό φεγγαρόλουστο βραδινό έριξαν πλούσιο φως στην αναζήτηση της ονειρικής διάστασης των ανθρώπινων γεγονότων, που σε κάνουν να αισθάνεσαι πραγματικά λεύτερος σε έμπνευση, αυθεντικότητα και ενθουσιασμό. Τα ένιωθες να στήνουν γύρω σου ένα απίστευτο πανηγύρι ήχων που μύριζαν και απέπνεαν τη λαχτάρα για πιότερο φως και ξαστεριά.   Και οι δυο Ορχήστρες εντυπωσίασαν και κυριολεκτικά ενθουσίασαν με το πλουσιότατο ρεπερτόριό τους, ένα, όπως είπαμε, καταπληκτικό, κατά βάσιν, pot-pourri, με κομμάτια των παραπάνω Ελλήνων μουσικών, που δεν έλεγαν να τελειώσουν και που, όμως, κράτησαν αμείωτο το ενδιαφέρον του πολυπληθούς ρεθεμνιώτικου κοινού, που είχε από νωρίς κατακλύσει τον χώρο του Παλαιοντολογικού Μουσείου, που, ελλείψει μιας μεγάλης αίθουσας στην πόλη μας, προσφέρεται θαυμάσια για τέτοιες εκδηλώσεις, όταν, φυσικά, ο καιρός το επιτρέπει.
   Κυρίαρχα σ’ όλα τα κομμάτια οι τρομπέτες, τα τρομπόνια, οι τούμπες, τα κόρνα και τα κρουστά, που τα γλύκαιναν με το ζεστό και απαλό ηχόχρωμά τους τα φλάουτα, τα κλαρινέτα, τα σαξόφωνα, τα ευφώνια και το κόρνο, ενώ τα πιάτα στη ρεθεμνιώτική Ορχήστρα έδωσαν και μιαν, επί πλέον, μοναδική θεαματικότητα με την εντυπωσιακή επιδεξιότητα του εκτελεστή τους. Όλοι οι μουσικοί κατάφεραν να φωτίσουν πραγματικά την κάθε λεπτομέρεια των έργων που ερμήνευσαν μέσα από μια προσπάθεια απόλυτης πειθαρχίας, συντονισμού και συνύπαρξης.
    Και θεωρώ ότι, για άλλη μια φορά, με τη συναυλία της αυτή, η Φιλαρμονική Ορχήστρα του Δήμου μας απένειμε τον οφειλόμενο φόρο τιμής, ευγνωμοσύνης και αγάπης προς τους ωραίους εκείνους Ρεθεμνιώτες, που πρώτοι έσκυψαν αγαπητικά κι έθεσαν τα θεμέλια του λαμπρού αυτού οικοδομήματος πολιτισμού και πνευματικής καλλιέργειας στον τόπο μας, τόσο κατά την πρώτη, την ιστορική εκείνη σύστασή του, στις αρχές του προπερασμένου αιώνα, με τον Φιλεκπαιδευτικό Σύλλογο Ρεθύμνου, επί προεδρίας του αείμνηστου γιατρού Κων. Πετυχάκη, όταν ανάμεσα στα άλλα, ιδρύετο και τμήμα «Φιλαρμονικό», που αποσκοπούσε (άρθρο 6 του καταστατικού του Συλλόγου) «στον καταρτισμό μουσικού θιάσου από ερασιτέχνες και μη μουσικούς, καθώς, επίσης, και ωδικού θιάσου και εκκλησιαστικής χορωδίας», όσο, όμως, και κατά τη δεύτερη ουσιαστική ανασύστασή της (το 1984), από μιαν άλλη εξίσου ωραία ομάδα συμπολιτών μας, τους αείμνηστο αντιδήμαρχο Θοδωρή Αραμπατζόγλου, τον Κωστή Αποστολάκη και τις αείμνηστες Ρίτσα Καρνιωτάκη, και Κοκό Λιονή, μουσικούς. Και πρέπει, κάποια στιγμή, να γραφτεί η παλιότερη και νεότερη της Δημοτικής Φιλαρμονικής μας Ιστορία, γιατί είναι και πολλά άλλα πρόσωπα που συνδέθηκαν άρρηκτα και αναλώθηκαν διά πολλαπλών δράσεών τους στην υπόθεση της πολιτιστικής αυτής δραστηριότητας του τόπου μας (Ανδρέας Πλαΐτης και Μπάμπης Πραματευτάκης, αλλά και οι μουσικοί- αρχιμουσικοί: Νίκος Γκίνος (1945), Άκης Σμυρναίος (1952), Νίκος Μαμαγκάκης, Νίκος Περπυράκης και Αχιλλέας Τσομπανάκης και, προφανώς, και πολλοί άλλοι που μόνο μια συστηματική ερευνητική προσπάθεια θα τους ανασύρει από την αφάνεια).    Σε κάθε περίπτωση, η βραδιά κύλησε όμορφη, απολαυστική, ανάλαφρη, γεμάτη χάρη και κομψότητα, είτε η βασική διάθεση της μουσικής ήταν δοξαστική- δηλαδή εκ των πραγμάτων εξωστρεφής και γιορταστική- είτε λυρική και υμνητική. Γι’ αυτό κι ερμήνευσαν τη μουσική συνολικά με τέχνη μοναδική που συνάρπασε το κοινό και διασφάλισε την ποιότητα του αποτελέσματος από τον κίνδυνο τού αγοραίου στη μουσική.

Και οι δύο Φιλαρμονικές κλείνουν πανηγυρικά την εκδήλωση

    Η μουσική, οπωσδήποτε, πρέπει να παραμένει πολύ ψηλά, για να γλυκαίνει και να δροσίζει τις δύσκολες στιγμές που περνάμε. Τα παρατεταμένα χειροκροτήματα του ρεθεμνιώτικου φιλόμουσου κοινού το απέδειξαν περισσότερο απ’ οτιδήποτε  άλλο. Και οι ερμηνευτές αποδείχτηκαν, περαιτέρω, άριστα εξοικειωμένοι με τη συγκεκριμένη κουλτούρα, που τόσο τη χρειάζεται ο τόπος μας και τα παιδιά μας. Έχει, λοιπόν, καθήκον ο Δήμος μας- ύστερα και από τη τελευταία ειδησεογραφία που παρακολουθήσαμε για τα σοβαρά στεγαστικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η υπηρεσία αυτή πολιτισμού του Δήμου μας- να τής παράσχει γενναιόδωρα τη δυνατότητα τής απρόσκοπτης λειτουργίας της.
    Ένα μεγάλο Μπράβο σ’ όλους τους συντελεστές και μουσικούς, Ηρακλειώτες τε και Ρεθεμνιώτες!! 

Μ Α Ρ Ι Α Σ Τ Σ Ι Ρ Ι Μ Ο Ν Α Κ Η *** Α Ν Α Μ Ν Η Σ Ε Ι Σ


 (Στα Σαραντα Της)


Μ Α Ρ Ι Α Σ    

Τ Σ Ι Ρ Ι Μ Ο Ν Α Κ Η  


                                   Α Ν Α Μ Ν Η Σ Ε Ι Σ



ΚΩΣΤΗΣ  ΗΛ. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ  

www.ret-anadromes.blogspot.com 

   http://historicalcrete.ims.forth.gr


Με την αείμνηστη Μαρία Τσιριμονάκη (εικ. 1) μάς συνέδεε, πάντοτε, βαθιά εκτίμηση και φιλία. Άνθρωπος της προσφοράς η Κυρία Μαρία- πέραν του τεράστιου κοινωνικού έργου της- θυμάμαι, προσωπικά, με πόση αγάπη αγκάλιασε κατά τη συγγραφή του το βιβλίο μου «Ρέθυμνο 1900- 1950», που έφτιαχνα με τους μαθητές μου στα πλαίσια του μαθήματος της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης[1]. Τρεις φορές προθυμοποιήθηκε η Κυρία Μαρία να τη μεταφέρω, με το αυτοκίνητό μου, στο σχολείο και να μιλήσει από έδρας στους μαθητές μου με ισάριθμα τοπικά θέματα. Δεν ξεχνώ με πόση προθυμία και χαρά το έκανε αυτό κάθε φορά, αλλά και με πόσο ενδιαφέρον την παρακολουθούσαν πάντοτε οι μαθητές! Γνώριζε τον τρόπο να τους κερδίζει, και ας μην είχε ποτέ διδάξει στο παρελθόν! Και, ακόμα, είναι η μόνη στο βιβλίο μου αυτό, που στον 2ο τόμο του- τον τόμο των Ρεθυμνίων συνεργατών- συμμετέχει με τρία (03) αξιόλογα ρεθεμνιώτικα θέματά της (!):


1.    «Εις μνήμην» (Εμμ. Λινοξυλάκη- Παν. Πλαγιαννάκου- Εμμ. Τζαγκαράκη- Γυμνασιάρχη Πλιάκα) 

2.               Πόλεμος- Κατοχή- Απελευθέρωση

3.    Κορίτσια και αγόρια στο προπολεμικό Ρέθεμνος[2]


Την εκτίμηση, λοιπόν, και τη βοήθεια της Κυρίας Μαρίας την εισέπραττα μονίμως όσο ζούσε, ακόμα και την τελευταία φορά που την επισκέφθηκα, λίγες μέρες πριν από τον θάνατό της, που είδα αρκετά πεσμένες τις σωματικές της δυνάμεις.
       Όμως, θα πρέπει να ομολογήσω ότι ακόμα πιο γενναία εισέπραξα την εκτίμηση και την αγάπη της πριν από τέσσερα, περίπου,  χρόνια (10 Απριλίου 2013), όταν η Κυρία Μαρία με κάλεσε στο σπίτι της και μου εμπιστεύθηκε, ξαφνιάζοντάς με, ένα ιδιόχειρο σημείωμά της με δεκατέσσερις (χειρόγραφες), μικρού μεγέθους (23Χ15 εκ.), σελίδες (εικ. 2).


1η σελίδα ΑΝΑΜΝΗΣΕΩΝ Μ. Τσιριμονάκη

 Το άνοιξα με περιέργεια μπροστά της και από την πρώτη, κιόλας, σελίδα που διάβασα κατάλαβα ότι επρόκειτο για ένα…. «αυτοβιογραφικό», θα το έλεγα, σημείωμά της, που, όμως, η ενσυνείδητη χριστιανική σεμνότητά της την ώθησε να το συντάξει με έναν τρόπο εντελώς  έ μ μ ε σ ο  και  δ ι α κ ρ ι τ ι κ ό  κι ένεκα τούτου και πρωτότυπο, θα έλεγα, κι εντυπωσιακό. αυτοβιογραφείται, δηλαδή, η Κυρία Μαρία μέσα από τη συνεργασία που είχε αναπτύξει κατά την πολύχρονη σωματειακή και κοινωνική δράση της με δυο στενές φίλες και συνεργάτιδες της, τις οποίες ιδιαίτερα εκτιμούσε και αγαπούσε και στις οποίες και αφιερώνει τις  Α ν α μ ν ή σ ε ι ς  της αυτές. την Κατίνα Χαλκιαδάκη- Βιγδίνη και τη Φανή Παπαδουράκη. Είναι σε όλους γνωστό ότι η Μαρία Τσιριμονάκη δεν ξεχώριζε ποτέ τον δικό της βηματισμό από τον βηματισμό των συνεργατριών της, αλλά, εμφορούμενη από πνεύμα σεμνότητας, ευπρέπειας και υγιούς συνεργασίας, σε όλο τον επίγειο βίο της λειτουργούσε πάντα, σύμφωνα με τον λόγο του Μακρυγάννη, μέσα από τη δύναμη του «εμείς» και ποτέ εγωκεντρικά, μέσα από τη δύναμη του «εγώ».


Διαπίστωσα, επίσης, από την πρώτη στιγμή που το έπιασα στα χέρια μου, ότι επρόκειτο για ένα σημείωμα που περιέκλειε εξαιρετικό τοπικό ενδιαφέρον, αφού αφορούσε στο «Λύκειο των Ελληνίδων» της πόλης μας, στην ίδρυση του «Κέντρου Νεότητας», στον λόφο του Τιμίου Σταυρού (μιαν άγνωστη, εν πολλοίς, σελίδα της τοπικής μας ιστορίας), αλλά και σε μια σειρά γεγονότων και σπουδαίων προσώπων της ρεθεμνιώτικης κοινωνίας, που έχουν- τα πρώτα- ξεχαστεί ή παύσει, από χρόνια- τα δεύτερα- να υπάρχουν. Τη ρώτησα, πάντως, εμμέσως, για την πρωτοτυπία του κειμένου που κρατούσα στα χέρια μου κι εκείνη με βεβαίωσε ότι ήταν αδημοσίευτο και ότι δεν περιέχεται μέσα στα βιβλία της, όπως, εξάλλου, και ο ίδιος βεβαιώθηκα περί τούτου, μετά από την προσεκτική και ενδελεχή μελέτη του.


Η Κυρία Μαρία μού το παρέδωσε και μου ζήτησε να το αξιοποιήσω όταν και όπως εγώ θα ήθελα. Αντιλαμβανόμενος το ενδιαφέρον τού εν λόγω «αυτοβιογραφικού» σημειώματος, της έδωσα την υπόσχεση ότι ναι, πράγματι, κάποια στιγμή, θα το αξιοποιούσα κατάλληλα, ενώ εκείνη με αφοπλιστική σεμνότητα, όλως φυσικά κι ανεπιτήδευτα, μου απάντησε, και πάλι, απλά: «Κράτησέ το, Κώστα, στο Αρχείο σου!»


4. Κατίνα Χαλκιαδάκη- Βιγδίνη

 Διαβάζοντας, περαιτέρω, το εν λόγω σημείωμα καταλαβαίνεις από την πρώτη, κιόλας, στιγμή ότι η Κυρία Μαρία πιο πολύ από τη δική της, την προσωπική προβολή και συμβολή της στα περιγραφόμενα, ενδιαφέρεται για την προβολή του έργου και της κοινωνικής εργασίας και προσφοράς των αγαπημένων της συνεργάτιδων, της αείμνηστης Κ α τ ί ν α ς  Χ α λ κ ι α δ ά κ η – Β ι γ δ ί ν η (εικ. 4)- μητέρας του αγαπητού μου συμμαθητή (στο φροντιστήριο Αγγλικών του αείμνηστου συμπολίτη Μιχάλη Λυρούδια), του Γιώργου Χαλκιαδάκη, Καθηγητή σήμερα της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης- και της πολυαγαπημένης μου κουμπάρας, αείμνηστης Φ α ν ή ς  Π α π α δ ο υ ρ ά κ η (εικ.
5. Φανή Παπαδουράκη
5). Άρα, η σημερινή αξιοποίηση του σημειώματος αυτού της Μαρίας Τσιριμονάκη αποκτά, πλέον, και για μένα, εξαιρετική συναισθηματική αξία και σπουδαιότητα. Γιατί, νομίζω ότι σήμερα ήλθε η στιγμή αυτή να δημοσιοποιήσω- σύμφωνα και με την υπόσχεσή μου προς Αυτήν- το σημείωμα της αυτό ως έχει- με δική μου επιμέλεια και προσθήκη σχετικών υποσημειώσεων και σχολίων, που σκοπό έχουν να συμπληρώσουν και διευκολύνουν την «Ανάμνηση». Και το κάνω αυτό στην ιερή Μνήμη αυτής που μου το εμπιστεύθηκε, της μεγάλης Κυρίας του Ρεθύμνου, της Κυρίας Μαρίας Τσιριμονάκη, που μόνιμα μάς ενέπνεε όλους με βαθύ σεβασμό κι αγάπη στο πρόσωπό της και των δύο συνεργάτιδων της στο κοινωνικό έργο Κ α τ ί ν α ς Χ α λ κ ι α δ ά κ η – Β ι γ δ ί ν η  και Φ α ν ή ς  Π α π α δ ο υ ρ ά κ η.   


ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Επειδή, στο προσεχές διάστημα, προωθείται η διοργάνωση Ημερίδας στη Μνήμη της Μ α ρ ί α ς  Τ σ ι ρ ι μ ο ν ά κ η, θεωρώ σκόπιμο να σταματήσω, προς το παρόν, το σημείωμά μου αυτό για την Κυρία Μαρία σε αυτά μόνα τα «Εισαγωγικά» μου στην κατά πολύ εκτενέστερη μελέτη μου στη Μνήμη της και να αφήσω την πρωτοτυπία των ΑΝΑΜΝΗΣΕΩΝ Της για την εν λόγω Ημερίδα. Μετά την Ημερίδα, πρώτα ο Θεός, θα επανέλθουμε δημοσιεύοντας το κείμενο της εκλεκτής Δέσποινας του Ρεθύμνου και από τις στήλες της  έγκριτης αυτής εφημερίδας, της οποίας, ως γνωστόν, για χρόνια, υπήρξε λαμπρή συνεργάτις.



[1] Ρέθυμνο 1900- 1950, τόμοι Α΄ και Β΄, Ρέθυμνο 2010, σελ. 600.

[2] Ρέθυμνο 1900- 1950, τόμ. Β΄, Ρέθυμνο 2010, σελ. 17- 24 (το α΄), σελ. 75- 80 (το β΄) και 169- 174 (το γ΄).