Ο Τσουδερός τού Γιανούλη Χαλεπά πρέπει να στηθεί και πάλι στην πόλη των Τεχνών και των Γραμμάτων



Ο Τσουδερός τού Γιανούλη Χαλεπά πρέπει να στηθεί και πάλι
στην πόλη των
Τεχνών και των Γραμμάτων

          ΚΩΣΤΗ ΗΛ. ΠΑΠΑΔΑΚΗ

            www.ret-anadromes.blogspot.com

Έκπληκτοι παρακολουθήσαμε στην τοπική εφημερίδα «Ρέθεμνος» (φ. Σαββάτου, 21/6/2014) πρωτοσέλιδο ρεπορτάζ τής δημοσιογράφου Αθηνάς Πετρακάκη, με τον τίτλο: «Κατέστρεψαν έργο τού Γιαννούλη Χαλεπά». Η συνέχεια τού πρωτοσέλιδου (στη σελίδα τρία τής εφημερίδας) συγκεκριμενοποιεί την ειδησεογραφία ότι πρόκειται για την προτομή τού Εμμανουήλ Ι. Τσουδερού, Διοικητή τής Τράπεζας τής Ελλάδος και Πρωθυπουργού τής Ελλάδος κατά τη Μάχη τής Κρήτης. Κοντά σε αυτήν, παραθέτει και δεύτερη καταστροφή, με αποκεφαλισμό (!), τη φορά αυτήν, τής προτομής τού Κωστή Παπαδάκη, του 29χρονου εφέδρου αξιωματικού και δημοσιογράφου και πρώτου νεκρού τού Αλβανικού έπους, έργο του Ν. Γ. Παρασκευά.
Ο Κ. Παπαδάκης αποκεφαλισμένος

Αναζητήσαμε να διασταυρώσουμε την είδηση που μας είχε συγκλονίσει και στις άλλες καθημερινές εφημερίδες τής πόλης, αλλά, προς έκπληξή μας, δεν υπήρχε καμιά απολύτως αναφορά στο θέμα!  Όπως  και να έχει το πράγμα, το Ρέθυμνο των…. «Τεχνών» και των Γραμμάτων δεν αντιλήφθηκε, φαίνεται, έγκαιρα, το μέγεθος τής συντελεσθείσας καταστροφής, ειδικά για το πρώτο γλυπτό, αυτό τού Τήνιου καλλιτέχνη Γιαννούλη Χαλεπά, του κορυφαίου νεοέλληνα γλύπτη, του van Gogh τής σύγχρονης Ελλάδας, όπως από πολλούς έχει αποκληθεί. Πέρασαν έξι μέρες, για να αντιληφθούν και οι άλλες εφημερίδες τής πόλης μας την καταστροφή που είχε γίνει για το Ρέθυμνο!
Οι πράξεις βανδαλισμού που μόνιμα δέχονται τα γλυπτά τής πόλης μας αποτελούν κατάφορη βεβήλωση τής τοπικής μας ιστορίας και αδικούν κατάφορα και προσβάλλουν όχι μόνον την καλλιτεχνική τους αξία, όσο και, κυρίως, την ανεκτίμητη ιστορική σημασία που αυτά έχουν στο να μας νουθετούν και παραδειγματίζουν όλους και, κυρίως, τα νεότερα στην ηλικία άτομα ως προς το χρέος μας απέναντι στις αξίες και τα ιδανικά που
Έτσι προστάτεψαν το έργο τού Χαλεπά!
οι άνθρωποι αυτοί με το αίμα τους (Κωστής Παπαδάκης) ή τη δράση, τον ζήλο και την αυταπάρνησή τους (Εμμ. Τσουδερός) υπηρέτησαν και υλοποίησαν κατά τον επίγειο βίο τους, ώστε ο τόπος τους να τους τιμήσει, στήνοντάς τους αγάλματα και προτομές αιώνιας ευγνωμοσύνης. Αλίμονο στους λαούς που δεν διαθέτουν ιστορική μνήμη ή βεβηλώνουν την ιστορική τους συνείδηση με πράξεις βαρβαρισμού (ίσως και εξ αμελείας). Με βεβαιότητα οι λαοί αυτοί είναι καταδικασμένοι να πεθάνουν.
Μετά από αυτά και για την ιστορία τού δευτέρου από τα παραπάνω γλυπτά παραθέτουμε όσα γράφουμε στο βιβλίο μας «Γλυπτά και Ενεπίγραφες Πλάκες τού Ρεθύμνου», έκδοση τού 1ου Γυμνασίου Ρεθύμνου, όταν για πρώτη φορά, πριν 15 χρόνια, αποκαλύπταμε στους Ρεθυμνιώτες ότι η πόλη μας είχε το εξαιρετικό προνόμιο να φιλοξενεί και να την κοσμεί ένα γλυπτό τού μεγάλου νεοέλληνα γλύπτη Γιαννούλη Χαλεπά. Τότε, για πρώτη φορά, καταγράψαμε και την ιστορία αλλά και την αξία τού εν λόγω γλυπτού, που αξίζει, νομίζω, να την υπενθυμίσουμε στους Ρεθεμνιώτες, προκειμένου να γνωρίζουν την ιστορία τού τόπου τους.
 Όταν, λοιπόν- όπως σημειώνουμε στις σελίδες 50- 52 τού παραπάνω βιβλίου μας- καταγράφαμε με τους μαθητές μας τη συγκεκριμένη προτομή τού Εμμανουήλ Ι. Τσουδερού εντυπωσιαστήκαμε από τη διαφορά των τριάντα, περίπου, χρόνων, που παρατηρείται ανάμεσα στη χρονολογία που ο Χαλεπάς φιλοτέχνησε την προτομή (1938), και αναγράφεται στο πίσω μέρος αυτής, και τη χρονολογία των αποκαλυπτηρίων αυτής (1963). Απευθυνθήκαμε, με επιστολή μας, στην κ. Βιργινία Τσουδερού, πρώην Υπουργό και κόρη τού Εμμανουήλ Τσουδερού, πρωθυπουργού κατά τη Μάχη τής Κρήτης, η οποία, δι’ επιστολής της, μας έλυσε την απορία ως εξής: Πραγματικά, η προτομή τού πατέρα της φιλοτεχνήθηκε το έτος 1937 από τον μεγάλο τηνιακό γλύπτη Γιαννούλη Χαλεπά, ένα χρόνο, μόλις, πριν από τον θάνατό του, κατόπιν παραγγελίας τής Τράπεζας τής Ελλάδος, που επί ημερών τού Εμμανουήλ Τσουδερού αγοράσθηκαν τα οικόπεδα και κτίστηκε το γνωστό κεντρικό μέγαρό της στην οδό Ελευθερίου Βενιζέλου (Πανεπιστημίου), της Αθήνας. Όμως, τελικά, η προτομή δεν χρησιμοποιήθηκε από το Ίδρυμα τής Τράπεζας, γιατί προτιμήθηκε να εντοιχιστεί στην είσοδο τού κτιρίου μία πλάκα από μέταλλο με το «προφίλ» τού Εμμανουήλ Τσουδερού.
Από το σημείο, όμως, αυτό και πέρα κανένας από την οικογένεια Τσουδερού, σημειώνει η κ. Βιργινία Τσουδερού, δεν θυμάται πώς, τελικά, η προτομή αυτή τού Χαλεπά έφθασε στα χέρια τους και, στη συνέχεια, δωρήθηκε στον Δήμο Ρεθύμνου, μετά τον θάνατο τού Εμμ. Τσουδερού, στις 10/2/1956. Ίσως- και αυτό η κ. Β. Τσουδερού θεωρεί ως πιθανότερο- ο Ακαδημαϊκός Ηλίας Βενέζης, ανώτερος υπάλληλος τότε στην Τράπεζα τής
Ελλάδος και κατόπιν βιογράφος τού Εμμανουήλ Τσουδερού, να είχε εντοπίσει την προτομή κάπου στην Τράπεζα και να κατάφερε, στη συνέχεια, να πείσει την τότε διοίκηση – Διοικητής τής Τράπεζας ήταν τότε ο Ξενοφών Ζολώτας- να τη δωρίσουν απ’ ευθείας στον Δήμο Ρεθύμνου, μετά από υπόδειξη και της οικογένειας Τσουδερού. Άλλωστε, ο Ακαδημαϊκός Ηλίας Βενέζης παραβρισκόταν και στα αποκαλυπτήρια τής προτομής και είχε αναλάβει και τον σχετικό πανηγυρικό λόγο.  
Με την ευκαιρία απευθύνουμε γενικότερη θερμή παράκληση προς τον Δήμο μας να προστατεύει με κάθε τρόπο την ιστορική μνήμη τού λαού μας, απομακρύνοντας άμεσα από τα μνημεία μας περιστατικά και πράξεις βίας (γκράφιτι και, ίσως, και άλλες μεγαλύτερες καταστροφές), που βεβηλώνουν βαριά στα μάτια των ξένων επισκεπτών και, κυρίως, των παιδιών μας, την ιστορική και πολιτιστική μας κληρονομιά, τα ήθη και την αξιοπρέπειά μας ως λαού. Τέλος- ως προς το συγκεκριμένο σοβαρότατο συμβάν που μας ώθησε στη σύνταξη τού παρόντος άρθρου- θεωρούμε υποχρέωση τού Δήμου ο Τσουδερός τού Γιανούλη Χαλεπά να στηθεί και πάλι στην πόλη των Τεχνών και των Γραμμάτων, που, δυστυχώς, στάθηκε ανίκανη να τον κρατήσει!     

ΧΑΡΗΣ Κ. ΣΤΡΑΤΙΔΑΚΗΣ - Μια μέρα στο σχολείο τής ύστερης Κρητικής Πολιτείας



ΧΑΡΗΣ Κ. ΣΤΡΑΤΙΔΑΚΗΣ

Μια μέρα στο σχολείο
τής ύστερης Κρητικής Πολιτείας
Εκπαιδευτικό Βιωματικό Πρόγραμμα
   [Έκδοση «Γραφοτεχνική Κρήτης», Ρέθυμνο 2014, σχ. 8ο (24Χ20), σσ. 63]  

       ΚΩΣΤΗ ΗΛ. ΠΑΠΑΔΑΚΗ


Ο Χάρης Κ. Στρατιδάκης είναι ένας δραστήριος και εξαιρετικά ανήσυχος δάσκαλος, Δρ. Παιδαγωγικής τής Σχολής Επιστημών Αγωγής τού Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης στη 2η Περιφέρεια Χανίων, που ενδιαφέρεται ενεργά για την πνευματική πρόοδο και καταξίωση των μαθητών του, αλλά, περαιτέρω, και για την διευκόλυνση των συναδέλφων του διδασκάλων στο διδακτικό έργο που επιτελούν. Η δημιουργική αυτή ανησυχία του είναι που τον ώθησε να προβεί, πρόσφατα, στην έκδοση μίας χρήσιμης και πρωτότυπης βιωματικής μελέτης για τη διδασκαλία τής τοπικής μας Ιστορίας, με την ευγενική χορηγία τού Συλλόγου Εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης νομού Ρεθύμνης και του Πολιτιστικού Συλλόγου Αμνάτου.
Η εν λόγω μελέτη αναφέρεται, ειδικότερα, στην ανάγκη ενός ευέλικτου και συμβατού προς τις γνώσεις τού παιδιού Εκπαιδευτικού Προγράμματος για τη διδασκαλία τής Τοπικής Ιστορίας, με αφορμή την επέτειο των 100 χρόνων από την Ένωση τής Κρήτης με την Ελλάδα. Με την ευκαιρία αυτήν αναζητήθηκε από τον συγγραφέα η δυνατότητα προσέγγισης από τα παιδιά τής περιόδου τής Αυτονομίας και της Ένωσης τής Κρήτης με την Ελλάδα. Έτσι, ο συγγραφέας εμψύχωσε, βελτίωσε και στάθμισε το περιγραφόμενο στο εν λόγω βιβλίο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα, με αρχικό τίτλο: «Μια μέρα στο σχολείο τής Κρητικής Πολιτείας, στο λυκαυγές τής Ένωσης», πρόγραμμα, πάντως, που αποτελεί μετεξέλιξη αντίστοιχου παλαιοτέρου, το οποίο εμψυχώνεται από τον συγγραφέα ήδη από το έτος 1991 και πιο συστηματικά κατά την περίοδο 1996- 2000, οπότε διετέλεσε υπεύθυνος Περιβαλλοντικής Αγωγής στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση τού Ν. Ρεθύμνου. Το Πρόγραμμα εκείνο, υπό τον τίτλο: «Στο σχολείο των γονιών και των παππούδων μου» πήρε, στη συνέχεια, και τη μορφή μουσειοβαλίτσας στο «Κέντρο Περιβαλλοντικής Αγωγής “Φάλκονας”».
Στο Α΄ Μέρος παρακολουθούμε την ιστορική εξέλιξη τής εκπαίδευσης κατά τα χρόνια τής Κρητικής Πολιτείας μέσα από τη μελέτη των ιδιαιτεροτήτων τής Κρητικής Εκπαίδευσης επί Αυτονομίας, όπως: την παράλληλη χριστιανική και μουσουλμανική εκπαίδευση, τη γεωργική εκπαίδευση [που εισάχθηκε, είναι γεγονός, στην Κρήτη πολύ πριν την εισαγωγή της στο ελεύθερο ελληνικό βασίλειο (Κήποι- Αγροκήπια)], τη γυμναστική διδασκαλία και τη διδασκαλία τής σκοποβολής, τόσο απαραίτητης τον καιρό εκείνο στα πλαίσια των αγώνων των χριστιανών Κρητών για εθνική αποκατάσταση.
   Στο Β΄ Μέρος επιτυγχάνεται η Εισαγωγή στην εποχή και τον χώρο με προβολή φωτεινών διαφανειών. Ο χώρος στο συγκεκριμένο Πρόγραμμα είναι η Αμνάτος, λόγω του «Σχολικού Μουσείου τού Δήμου Ρεθύμνου» που διαθέτει το χωριό και προσφέρει ιδανικές συνθήκες προς εφαρμογή τού προτεινόμενου, με το παρουσιαζόμενο βιβλίο, προγράμματος, αλλά διαθέτει, περαιτέρω, και το «Λαογραφικό Μουσείο Αμνάτου Ρεθύμνου», που στηρίζει παράλληλο Πρόγραμμα για τον λαϊκό πολιτισμό τής Κρήτης επί της Αυτονομίας.
Η εκπαιδευτική διαδικασία ακολουθεί επακριβώς το ημερήσιο Πρόγραμμα μαθημάτων ενός σχολείου τής Κρητικής Πολιτείας με όλες τις λεπτομέρειές του (π.χ. κρούση κώδωνος, προσευχή, έπαρση σημαίας, έλεγχο καθαριότητας κ.λπ.), καθώς και μαθήματα που διδάσκονταν την εποχή εκείνη, όπως διδασκαλία ποιήματος, ιχνογραφία, χειροτεχνία, εκκλησιαστική μουσική κ.λπ. Κάθε μάθημα διδάσκεται στα παιδιά με προσομοίωση, αναπαραγωγή και αναπαράσταση τής συμπεριφοράς και των χαρακτηριστικών του.
Πρωθυστέρως τής προσομοίωσης διδασκαλίας «Στο σχολείο των γονιών και των παππούδων» ακολουθεί και άλλο πρόγραμμα (που, κανονικά, θα έπρεπε να προηγείται) με τον τίτλο: «Στο σπίτι των προ- προπαππούδων μου». Με το πρόγραμμα αυτό οι μαθητές βοηθιούνται από τους εμψυχωτές τού Προγράμματος να έρθουν στη θέση των μαθητών εκείνων τής Κρητικής Πολιτείας, παίρνοντας βασικές γνώσεις για την κατοικία τους, τη διατροφή, την οικογένεια, τη θρησκευτικότητά τους, την εργασία των γονέων αλλά κι εκείνη των ίδιων των παιδιών προς την υπόλοιπη οικογένεια με τις πολλαπλές της ανάγκες. Το Πρόγραμμα αυτό υλοποιείται στο «Λαογραφικό Μουσείο Αμνάτου» παράλληλα προς το άλλο, της προσομοίωσης διδασκαλίας.
Το βιβλίο ολοκληρώνεται: α) με οδηγίες προς τους εκπαιδευτικούς εμψυχωτές τού Προγράμματος, β) επισκέψεις σε χώρους σχετικούς με την Κρητική Πολιτεία (Ιστορικά- Λαογραφικά Μουσεία) και γ) με «Επίμετρο», που περιλαμβάνει «Κατάλογο κρητικών σχολικών βιβλίων» τής υπό μελέτην περιόδου 1800- 1913, που συνέταξε ο φίλος Κρητολόγος- ερευνητής κ. Γ. Π. Εκκεκάκης.  
       Και για τη νέα του αυτήν προσφορά στην Τοπική μας Ιστορία και τη διδασκαλία της στους μαθητές τού τόπου μας, συγχαίρουμε και, για άλλη μια φορά, θερμά ευχαριστούμε τον φίλο Χάρη Κ. Στρατιδάκη, που με πραγματικά αξιοθαύμαστη προθυμία, ζήλο και μεράκι αναλαμβάνει το λεπτό και υπεύθυνο έργο της καθοδήγησης των νεαρών μαθητών και των διδασκάλων τους στη δημιουργική και βιωματική αφομοίωση πολύτιμων για τον τόπο μας στοιχείων, αλλά, ταυτόχρονα, και στην, κατά το δυνατόν, γόνιμη και καρποφόρα ανάπτυξη της προσωπικότητας και κοινωνικότητάς τους.