Μια εύθυμη αφήγηση από το δεκαετία του 1960 * * * ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΜΙΑΣ ΑΠΡΟΣΜΕΝΗΣ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΥΠΟΚΛΙΣΗΣ

 

Μια εύθυμη αφήγηση από το δεκαετία του 1960*

 

ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΜΙΑΣ ΑΠΡΟΣΜΕΝΗΣ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΥΠΟΚΛΙΣΗΣ

ΚΩΣΤΗΣ ΗΛ. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ 

            https://ret-anadromes.blogspot.com

 

Καλησπέρα σας!

Απόψε θα σας ταξιδέψω εξήντα χρόνια πίσω…. Είμαστε στα 1967, κι εγώ στη Γ΄ Λυκείου. Τότε που για να πάμε μια πενθήμερη εκδρομή -πενθήμερη, παρακαλώ, όχι πενταήμερη, μην τα χαλάμε εδώ- δεν ψάχναμε για χορηγούς, ούτε και για followers. Το μόνο που ψάχναμε ήταν εισιτήρια. Και για να τα βρούμε, είχαμε ένα όπλο: το θέατρο.

Ανεβάσαμε, λοιπόν, την παράσταση «Άμοιρη Κρήτη». Δράμα βαρύ, έργο του φιλολόγου μας και συμπέθερού μου, Δημήτρη Δαφέρμου, που ήταν κι ο σκηνοθέτης μας. Σπουδαίος άνθρωπος του πολιτισμού … «Σιδερένια γροθιά». Μαζί του μια ιστορική σύμπραξη: το Αρρένων και το Θηλέων μαζί! Καθηγητές, μαθητές, μαθήτριες, μουσικοί, σε μια σπάνια σύμπραξη για την εποχή. Ήταν μια επινόηση κομμένη και ραμμένη στα μέτρα του λυκειάρχη μας, του περίφημου Στέφανου Ατζολετάκη (πατέρα της Σταρ Ελλάς, Γωγώς Ατζολετάκη).

Σκηνή από το έργο: "Άμοιρη Κρήτη" του Δημήτρη Δαφέρμου- Ωδείο Ρεθύμνου, 1967.

Από αριστερά Ε. Λίτινα- Μ. Πενή, Δ. Ζαμπετάκη, Κ. Παπαδάκης, Κ. Δαφέρμος 

Τα σκηνικά φαντασμαγορικά! Οι στολές καταπληκτικές: Κρητικοί με μαχαίρια στο ζωνάρι, κρητικοπούλες με φλουριά και γιορντάνια που άστραφταν τόσο, που ξεχνούσες Αρχαία και Μαθηματικά στη στιγμή. Και οι ηθοποιοί καθηλωτικοί!! Η Μαρία Πενή-Ζαχαράκη, η μάνα μου. Η κουμπάρα μου Ελένη Λίτινα-Μυσιρλή, η ξαδέλφη μου. Η Δέσποινα Ζαμπετάκη, η Μαρία Βαλέργα, η Θεανώ Τζαγκαρουλάκη, ο Αντώνης Παττακός, ο Κώστας Δαφέρμος. Και στα ταμπλώ βιβάν, σαν πίνακες ζωγραφικής, η Φέφη Βαλαρή, η Γιούλια Πετρακάκη, η Γωγώ Ατζολετάκη κι άλλες και άλλοι που δεν μπορώ να θυμηθώ! Και γύρω μας… όλο το Ρέθυμνο. Όλοι εκεί, να καμαρώσουν τα βλαστάρια τους! Και μέσα σε όλα αυτά… κι εγώ! Ο πρωταγωνιστής! Ο Μανολιός της ιστορίας, που φεύγει για τον πόλεμο και πάει να αποχαιρετήσει τη μάνα του.

Ντυμένος κρητικάκι, φορούσα, θυμάμαι, κάτι στιβάνια του σπουδαίου θεατράνθρωπου της πόλης μας, του Κορώνη. Τεράστια! Έπλεαν στα εφηβικά μου πόδια. Σωστοί «αρχαίοι κόθορνοι», όπως μας τους έλεγε ο κύριος Ατζολετάκης στο μάθημα του Αρχαίου Δράματος.

Στο Ωδείο, οι τρεις πρώτες παραστάσεις πήγαν ρολόι. Επαγγελματική γαρ σκηνή, σταθερή, χωρίς παγίδες. Η τέταρτη, όμως, ήταν στο… Πέραμα του Μυλοποτάμου. Εκεί η σκηνή είχε πρόχειρα στηθεί την προηγούμενη μέρα. Σανίδια που έτριζαν, πανιά δεμένα όπως- όπως, σκοινιά τεντωμένα διαγώνια, σαν ιστοί αράχνης, παγίδες για ανυποψίαστους ηθοποιούς. Σκηνικά… με δική τους άποψη.

Έρχεται η μεγάλη στιγμή. Είμαι στα παρασκήνια. Ο Δαφέρμος μού δίνει το σύνθημα:

«Κωστή, Τρέχα!»

Γιατί ο Μανολιός έπρεπε να μπουκάρει στη σκηνή, να μπει ηρωικά, φορτσάτος, κράζοντας δυνατά: «Γεια σου, μάνα!»

Λίγο πριν την απρόσμενη θεατρική υπόκλιση, όχι, πάντως, στην παρούσα φωτογραφία που προέρχεται από την επαγγελματική σκηνή του Ωδείου Ρεθύμνου, αλλά την επόμενη μέρα από τη σκηνή της συμφοράς του Περάματος (αριστερά Μ. Πενή- Ζαχαράκη, δεξιά η αφεντιά μου)!

Παίρνω φόρα, λοιπόν, και χιμάω! Και τότε η μοίρα έκανε τη δική της είσοδό! Τα στιβάνια μου μπλέκονται σε ένα από εκείνα τα διαβολεμένα σκοινιά. Δεν τα ’χα δει ο δόλιος μέσα στον ζόρε μου!.... Χτες στο Ωδείο, σε τόσες παραστάσεις, δεν υπήρχαν τέτοια πράματα!

Και ξαφνικά… απογειώνομαι. Ένα «μπλονζόν» μεγαλοπρεπές, σαν τερματοφύλακας καθώς η μπάλα του ξεφεύγει. Προσγειώνομαι φαρδύς-πλατύς, μπρούμυτα, με το πρόσωπο να γλείφει το σανίδι, μπροστά σε εκατοντάδες θεατές. Όλος ο Μυλοπόταμος! Τραγική κάθαρση… πριν την ώρα της! Μένω εκεί, παγωμένος! Τα ’χω χαμένα!....

Και τότε… το κοινό, κατενθουσιασμένο από την… “ερμηνεία” μου, ξεσπά σε χειροκροτήματα, σφυρίγματα, ιαχές! Νόμιζαν πως η πτώση μου ήταν μέρος της παράστασης. Πως ο Μανολιός, τσακισμένος από τον πόνο, έπρεπε να πέσει, να σωριαστεί στο χώμα!

Και θα έμενα εκεί σωριασμένος, αν δεν άκουγα από την πρώτη- πρώτη σειρά των επισήμων τον Λυκειάρχη μου, τον κύριο Ατζολετάκη- καθισμένο ανάμεσα στους καθηγητές μου, τον Νίκο Ορφανουδάκη, τον Νίκο Φουντουλάκη και τον Γιώργη Μαθιουδάκη- να μου ψιθυρίζει ήρεμα, μα σταθερά: «Έλα Παπαδάκη, παιδί μου,  συνέχισε. Μπράβο!... Μπράβο!!!». Αυτό ήταν! Πήρα θάρρος, σηκώθηκα δειλά- δειλά και συνέχισα στητός, με την καρδιά να χτυπά, αλλά το ρόλο να με καθοδηγεί παλικαρίσια. Και η παράσταση βγήκε τέλεια, συγκλονιστική!...

Στο τέλος, σαν κατέβηκα από τη σκηνή, ένας χείμαρρος από συγχαρητήρια: «Κωστή μου, ήσουν υπέροχος, συγκλονιστικός! μα εκείνο το πέσιμό σου στην αρχή… Θεέ μου, ήταν απίστευτο! Τόσο αληθινό, ρε παιδί  μου!»

Κι εγώ, μισογελώντας: Αχ, φίλε μου, αν ήταν αληθινό; … Ολάκερα αληθινό! Το σκοινί αποδείχτηκε ο καλύτερος απ' όλους μας σκηνοθέτης! Έτσι, εκεί που πήγα να κάνω μια ηρωική είσοδο, υπέγραψα  την πιο πετυχημένη υπόκλιση της ζωής μου — πριν καν αρχίσω!

Χρόνια μετά, ως φιλόλογος στην Αργυρούπολη, δίδαξα το ίδιο έργο σε νέους και νέες και το ανεβάσαμε στην πλατεία του χωριού. Με μεγάλη και πάλι επιτυχία! Όμως, η προσοχή μου, πάντα, στα σκοινιά!

Και το ηθικό δίδαγμα! Τελικά… δεν έχει σημασία αν θα πέσεις. Σημασία έχει να σηκωθείς και πάλι, να σφίξεις τα δόντια και να συνεχίσεις!...

Σας ευχαριστώ!

* Η αφήγηση αυτή έγινε κατά την παρουσίαση του βιβλίου του φίλου Χ. Στρατιδάκη: "Τω καιρώ εκείνω", στο "Σπίτι του Πολιτισμού", στις 4/5/2025.