ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ- ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΟ ΚΑΙ ΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΓΟΡΤΥΝΗΣ ΚΑΙ ΑΡΚΑΔΙΑΣ * * * θεατρική παράσταση * * * «Βασίλειος Μαρκάκης»




ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ-ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΟ ΚΑΙ ΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ
ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΓΟΡΤΥΝΗΣ ΚΑΙ ΑΡΚΑΔΙΑΣ



θεατρική παράσταση

«Βασίλειος Μαρκάκης»


        ΚΩΣΤΗΣ  ΗΛ. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ
           www.ret-anadromes.blogspot.com




       
 Μια και μοναδική θεατρική παράσταση υπό τον τίτλο: «Βασίλειος Μαρκάκης» είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν οι κάτοικοι του Δήμου Αγίου Βασιλείου αλλά και πολλοί Ρεθεμνιώτες επισκέπτες, την Κυριακή 17 Νοεμβρίου, στο Πατριαρχικό και Πνευματικό Κέντρο «Άγιος Ραφαήλ», του Σπηλίου. Η εκδήλωση  πραγματοποιήθηκε υπό την αιγίδα του Δήμου Αγίου Βασιλείου και του Πολιτιστικού Συλλόγου Κεραμέ – Αγαλλιανού, από την πολυμελή Θεατρική Ομάδα του Πολιτιστικού Κέντρου της Ι. Μητροπόλεως Γορτύνης και Αρκαδίας. Παρόντες τόσο ο Δήμαρχος Αγίου Βασιλείου κ. Γιάννης Ταταράκης, συνοδευόμενος από τον αντιδήμαρχο Πολιτισμού κ. Γιάννη Χαραλαμπάκη, όσο και ο Πρωτοσύγκελος της Ι. Μητροπόλεως Λάμπης, Συβρίτου και Σφακίων πανοσιολ. Αρχιμανδρίτης Αθανάσιος Καραχάλιος, οι ηγούμενοι των Ι. Μονών Πρέβελη και Αγίου Πνεύματος, πολλοί κληρικοί και πλήθος Αγιοβασιλιωτών και μάλιστα Κεραμιανών με πρώτο- πρώτο το Διοικητικό Συμβούλιο  του Πολιτιστικού Συλλόγου Κεραμέ – Αγαλλιανού και τον ιερέα του χωριού π. Τίτο Λίτινα.
Το «Πολιτιστικό Κέντρο» της Ι. Μητροπόλεως Γορτύνης και Αρκαδίας, κάτω από το συνεχές και αδιάπτωτο ενδιαφέρον του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη κ. Μακαρίου, αποτελεί μια μοναδική κυψέλη ψυχαγωγίας και δημιουργικότητας για την περιοχή της Μεσαράς. Έναν έξοχο πολυχώρο όπου φιλοξενούνται συνέδρια, εκθέσεις και ομιλίες, εργαστήρια εκμάθησης παραδοσιακών οργάνων και τεχνών, αγιογραφίας, θεατρικής τέχνης και βυζαντινής μουσικής, ηλεκτρονικών υπολογιστών, καλαθοπλεκτικής και τεχνικής πάνω σέ χειροποίητο κόσμημα. Στον ίδιο πολυχώρο λειτουργούν, επίσης, Κοινωνικό φροντιστήριο, Κέντρα καταγραφής εκκλησιαστικής κληρονομιάς, Κοινωνικής αλληλεγγύης και πολλά άλλα. Ο λόγος για ένα ξεχωριστά πολύτιμο στέκι για τα παιδιά, τους εφήβους και τους νέους της περιοχής, αλλά και ανθρώπους κάθε ηλικίας.


Όσον αφορά, τώρα, στην ιστορία της προχθεσινής θεατρικής παράστασης από την Θεατρική Ομάδα της Ι. Μητροπόλεως Γορτύνης και Αρκαδίας είναι γεγονός ότι ευτύχησε να δουλέψει πάνω σε ένα εξαιρετικά δυνατό έργο, με πολλά και διαχρονικά μηνύματα και υποδηλώσεις για τον σύγχρονο άνθρωπο. Η υπόθεσή του βασίζεται στη ζωή και το έργο του λαμπρού Πρωθιεράρχη της Εκκλησίας της Κρήτης Βασιλείου Μαρκάκη, από τα Κεραμέ Αγίου Βασιλείου Ρεθύμνου. Να υπενθυμίσουμε ότι με το έργο αυτό είχαν κλείσει, με κάθε λαμπρότητα κι επισημότητα, οι θαυμάσιες τριήμερες εκδηλώσεις που η εν λόγω Ι. Μητρόπολη είχε διοργανώσει τον περασμένο Ιούνιο, στις Μοίρες, προκειμένου να τιμήσει τον Ρεθύμνιο Πρωθιεράρχη, που επί τριάντα οκτώ ολόκληρα χρόνια ποίμανε την Ι. Μητρόπολη Μεσαράς, με περιώνυμο έργο του την περίφημη Γεωργική Σχολή Μεσαράς, που συνεχίζει μέχρι σήμερα να λειτουργεί κανονικά. Και να που τώρα η εν λόγω Θεατρική Ομάδα ήλθε- με την ευλογία του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη της κ. Μακαρίου- και στο Σπήλι Αγίου Βασιλείου να επαναλάβει τη θαυμάσια αυτή θεατρική παράσταση και για τους συνεπαρχιώτες και συγχωριανούς τού μεγάλου αυτού Κεραμιανού Πρωθιεράρχη, του οποίου τη βιογραφία «τύχη αγαθή» εκπονήσαμε, το πρώτον, προ εικοσαετίας, όταν γράφαμε το βιβλίο του χωριού του, του Κεραμέ.  
Κορυφαίο γεγονός στη ζωή του Βασιλείου Μαρκάκη υπήρξε η αντιστασιακή δράση του και αυτή, κυρίως, είναι που τονίζεται και στο παρουσιαζόμενο θεατρικό έργο. Το αποκορύφωμα του αντιστασιακού αγώνα τού Βασιλείου σημειώθηκε αμέσως μετά τον Μάιο του 1941, όταν οι Γερμανοί κατέλαβαν την Κρήτη και ο Βασίλειος, ως Μητροπολίτης Κρήτης, δεν δέχτηκε, σε καμιά περίπτωση, να συμβιβαστεί με τη βία της γερμανικής κατοχής.
       Εξαπολύοντας εγκυκλίους του προς τους ναούς όλης της Κρήτης, ο Βασίλειος εμψύχωνε τον κόσμο και ο ίδιος στρεφόταν φανερά και ευθέως κατά των στυγνών κατακτητών. Την παραμονή του Ευαγγελισμού, του κατοχικού έτους 1942, ο τότε Έλληνας Νομάρχης Ηρακλείου με τηλεφώνημά του ζήτησε από τον Μητροπολίτη Βασίλειο, ύστερα από διαταγή των γερμανικών αρχών κατοχής, την άλλη μέρα, κατά την πανηγυρική δοξολογία στον ι. ναό του αγίου Μηνά, να μιλήσει υπέρ των Γερμανών. Τότε εκείνος ευθαρσώς του απάντησε: «Όχι, κ. Νομάρχα, δεν θα ομιλήσω υπέρ των Γερμανών αλλά κατά!». Και η απάντηση του Νομάρχη ήταν: «Σεβασμιώτατε, λυπάμαι πολύ αλλά θα το μετανιώσετε!».
        Ύστερα από όλες αυτές τις δραματικές εξελίξεις ο Βασίλειος οδηγείται από μιαν ομάδα της Γκεστάμπο σε τριετή εξορία στην Αθήνα και, στη συνέχεια, με νεότερη διαταγή, εκτοπίστηκε σε ακριτικό νησί του ανατολικού Αιγαίου, όπου η στέρηση και οι κακουχίες της κατοχής υπέσκαψαν σοβαρά την υγεία του, γεγονός που ανάγκασε την παρέμβαση της τότε σκιώδους ελληνικής πολιτείας να διατάξει τη μεταφορά του στο Νοσοκομείο «Ευαγγελισμός» της Αθήνας, απ’ όπου συνέχισε την αντιστασιακή δράση του και όπου παρέμεινε το μεγαλύτερο διάστημα τής εκεί εξορίας του μέχρι την κατάρρευση του Άξονα, οπότε επέστρεψε και πάλι ταλαιπωρημένος και εξουθενωμένος στην ελεύθερη Κρήτη.
Είναι γεγονός ότι ο Βασίλειος αγωνίσθηκε σθεναρά για ό,τι ωραίο και υψηλό, για ό,τι πνευματικό και άγιο εμπερικλείεται στην υπερβατική έννοια της Ελευθερίας του ανθρώπου, με βαρύτατο αντάλλαγμα την προσωπική του ελευθερία αλλά και τις μύριες κακουχίες που υπέστη ως εξόριστος, κατά τα δύστηνα εκείνα της γερμανικής κατοχής χρόνια, που υπέσκαψαν σοβαρά την ήδη εύθραυστη υγεία του και τα τραύματα από τον σωματικό και ψυχικό κλονισμό που υπέστη δεν έκλεισαν, έκτοτε, ποτέ, μέχρι τον θάνατό του στις 13-1-1950.
        Μετά από όλ’ αυτά και σύμφωνα με αυτά, ο Βασίλειος αποτελεί το φωτεινό παράδειγμα ενός ακόμα άξιου Ιεράρχη ανάμεσα στους χιλιάδες Έλληνες ρασοφόρους, που θυσιάστηκαν υπέρ Πατρίδος στους μακραίωνες του έθνους αγώνες.


       Το παρουσιαζόμενο έργο μεταγράφτηκε σε ιαμβικό 15σύλλαβο και αποδόθηκε σε γλώσσα ρέουσα, απαλή, φυσική και ευχάριστη και με εξαιρετική νοηματική καθαρότητα από την κ. Χαριστή Κουκουμπεδάκη, ενώ η σκηνοθεσία ανήκει στην Μ. Βασιλάκη και η μουσική επένδυση στον Α. Γιακουμάκη.
Οι θεατές είναι γεγονός ότι παρακολουθήσαμε ένα θεατρικό έργο που φάνηκε ότι το αγάπησαν βαθιά οι ερασιτέχνες ηθοποιοί του και ότι του έδωσαν ζωή από τη ζωή τους, πνοή και συναισθήματα από τα συναισθήματά τους. Το έκαναν «πάνω» τους κυριολεκτικά να «μιλήσει». Κάθε ηθοποιός είναι και μια προσωπικότητα με τις εμπειρίες του και τα βιώματά του και κάθε ρόλος φανερώνει ένα κομμάτι τού εαυτού μας, ξεκλειδώνει πράγματα από την ψυχή μας και τα φέρνει έξω στο φως. Και αυτό, ακριβώς, έκαναν και οι ηθοποιοί του παρουσιαζόμενου έργου, που μετείχαν «ψυχή τε και σώματι» στα διαδραματιζόμενα, με μια σωστή όσο και εντυπωσιακά περίπλοκη και ρεαλιστική ανασύνταξη στον σκηνικό χώρο, μέσα από σόλο, ντουέτα, τρίο και ομαδικά μέρη σε μιαν αδιάκοπη διαδοχή κίνησης και ακινησίας, που, μαζί και με τα απαραίτητα σκηνικά, θύμιζε μιαν εξακολουθητική ροή οπτικοκινητικής ενέργειας μέσα στον χώρο. Το παίξιμο τους ιδιαίτερα τεχνικό και έντονα δυνατό, χάρισε στο πολυπληθές κοινό μιαν ιδιαίτερα ευχάριστη ατμόσφαιρα, μέσα από μιαν ευφρόσυνα συγκινητική κι ελληνορθόδοξη εικόνα. Η εμπνευσμένη επεξεργασία της σκηνοθετικής γραφής, η προσεκτική ανασύνταξη των ερμηνευτών ηθοποιών σε όλη την έκταση του σκηνικού χώρου, η λεπτή και κομψή τακτοποίηση των αντικειμένων της σκηνής και, κυρίως, οι ελεύθερες και συντονισμένες κινήσεις των ερμηνευτών συνετέλεσαν ώστε ουδόλως να βαρύνει ή να γίνει το έργο κουραστικό στους θεατές.
Τα θερμά μου συγχαρητήρια κι ένα μεγάλο «Μπράβο» σε όλους τους συντελεστές της προχτεσινής μεγαλειώδους θεατρικής παράστασης. Ήταν όλοι τους υπέροχοι!


ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΜΑΡΚΑΚΗΣ (1872-1950) Ο αντιστασιακός Μητροπολίτης Κρήτης



Εικ. 1. Βασίλειος Μαρκάκης

ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΜΑΡΚΑΚΗΣ *
(1872-1950)
   Ο αντιστασιακός  Μητροπολίτης Κρήτης


* Εισήγηση του Κωστή Ηλ. Παπαδάκη στην Εσπερίδα: "Η συνεισφορά Μορφών της Εκκλησίας του Ρεθύμνου στην Αντίσταση", που πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 13 Νοεμβρίου 2019 από 19.00-21.30 στην αίθουσα εκδηλώσεων του Ιερού Ναού 4ων Μαρτύρων.

       Ο Βασίλειος Μαρκάκης γεννήθηκε στα Κεραμέ, Αγίου Βασιλείου, το έτος 1872. Στις 30 Ιουνίου του 1902, ο Βασίλειος χειροτονήθηκε από την Ι. Σύνοδο της Εκκλησίας της  Κρήτης  ως επίσκοπος Αρκαδίας (εικ. 1).


  1. «Ο ζήλος του οίκου σου καταφάγεταί με» (Ιω.β΄,17)

        Ως επίσκοπος πέραν των καθαρά εκκλησιαστικών δραστηριοτήτων του, ο Βασίλειος εργάστηκε αποτελεσματικά και στον κοινωνικό τομέα και προσέφερε σπουδαίες υπηρεσίες σε παραγωγικά και γεωργικά έργα της επαρχίας του. Έτσι, το έργο που κυρίως ανέδειξε τον Βασίλειο στον χώρο αυτόν της κοινωνικής- αγροτικής προσφοράς ήταν η  Π ρ α κ τ ι κ ή  Γ ε ω ρ γ ι κ ή   Σ χ ο λ ή  της Μεσαράς (εικ. 2), που συνεχίζει χωρίς διακοπή μέχρι σήμερα να λειτουργεί. Για πρώτη φορά, την εποχή εκείνη, ακουγόταν Ιεράρχης, πέραν των καθαρών επισκοπικών του καθηκόντων να ασχολείται και με τα παραγωγικά και γεωργικά έργα των ανθρώπων. Και αυτό ακριβώς είναι που τον καταξίωνε απεριόριστα στη συνείδηση του πληρώματος της Εκκλησίας.

Εικ. 2. Η Γεωργική Σχολή Μεσαράς
  2. Ο Αντιστασιακός Βασίλειος

      α. Ως επίσκοπος Αρκαδίας

       Όμως το κορυφαίο γεγονός στη ζωή του Βασιλείου υπήρξε η αντιστασιακή δράση του, που είχε αρχίσει, ήδη, με την κήρυξη του ελληνοϊταλικού πολέμου, στις 28 Οκτωβρίου 1940, όταν ήταν ακόμη επίσκοπος Αρκαδίας. Ακόμα και σήμερα πολλοί διατηρούν στη μνήμη τους την εικόνα του Δεσπότη τους μπροστά στην είσοδο της επισκοπής του στους Αγίους Δέκα, να ευλογεί όλα τα στρατευμένα παιδιά της επισκοπής του που έφευγαν για το μέτωπο, προσφέροντάς τους, μαζί με την ευλογία και την ευχή του, και από ένα σταυρουδάκι. Δεν υπήρχε Μεσαρίτης που να έφυγε για το μέτωπο χωρίς τον Σταυρό και την ευχή του Δεσπότη.



      β. Ως Μητροπολίτης Κρήτης

          Ι. Ο Παρακλητικός Κανόνας «έν ώρα Πολέμου»

       Στα χέρια μας περιήλθαν φυλλάδιο επιγραφόμενο: «Κανών Παρακλητικός εις την Υπεραγίαν Θεοτόκον έν ώρα Πολέμου» (εικ. 3) και η με αρ. Πρωτ. 195, της 10ης Μαρτίου 1941, Εγκύκλιος της Ι. Μητροπόλεως Κρήτης, με την οποία ο Βασίλειος, ως Μητροπολίτης, πλέον, εντέλλεται όπως σε όλες της εκκλησίες της Κρήτης τελείται καθημερινά στον εσπερινό η παραπάνω παράκληση «Εν ώρα πολέμου», διότι, όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «δια την αισίαν και ένδοξον έκβασιν του διεξαγομένου υπέρ Πίστεως και Πατρίδος Ιερού και Εθνικού ημών αγώνος έχομεν ανάγκην της ευλογίας και βοηθείας του Παντοδυνάμου Θεού».
        Αν, όμως, μελετήσουμε προσεκτικά το κείμενο της «Παράκλησης» που ο Βασίλειος εντέλλεται όπως τελείται καθημερινά (στον εσπερινό) σε όλες της εκκλησίες της Κρήτης, θα παρατηρήσουμε ότι κρύπτει πολλά ενοχοποιητικά για τον «εντέλλοντα» Ιεράρχη στοιχεία, τα οποία θα πρόσεξαν, ασφαλώς, οι Γερμανοί ή θα τους τα καταμαρτύρησαν οι καλοθελητές ελληνόφωνοι συνεργάτες τους. Έτσι, στο κείμενο του Παρακλητικού Κανόνα υπάρχει χρήση βαρύτατων λέξεων και φράσεων με τις οποίες ο Υμνογράφος κατονομάζει τους Γερμανούς κατακτητές (δολίους, δυνάστες, σατράπες, τυράννους, βαρβάρους, κύνες, αιμοβόρα θηρία, λύκους άρπαγας κ.λπ.) ή διά των οποίων εύχεται για την πλήρη αυτών καταστροφή [τας δυσμενείς κεφαλάς (αυτών) διάκοψον…, ους ράβδω θείας σου ροπής μακράν απέλασον κ.λπ.], ενώ και σε κάποια άλλα σημεία ο Υμνογράφος εύχεται και για την νίκη των Ελλήνων και των συμμάχων αυτών.

Εικ. 3. 

           ΙΙ. Η λοιπή αντιστασιακή δράση

        Το αποκορύφωμα, όμως, του αντιστασιακού αγώνα του Βασιλείου σημειώθηκε μετά το Μάιο του 1941, όταν οι Γερμανοί κατέλαβαν την Κρήτη και ο Βασίλειος, ως Μητροπολίτης Κρήτης (εικ. 4), δεν δέχτηκε σε καμιά περίπτωση να συμβιβαστεί με τη βία της γερμανικής κατοχής. Στις 20 Μαϊου 1941, ημέρα που έπεσαν οι Γερμανοί αλεξιπτωτιστές στην Κρήτη, σύμφωνα με τον αγωνιστή παπα- Νικολή Νεονάκη, τελούνταν ο εσπερινός στον άγιο Μηνά, χοροστατούντος του Κρήτης Βασιλείου με τον αρχιμανδρίτη Φώτιο Θεοδοσάκη και τον ιερέα Γεώργιο Κυπριωτάκη. Μετά το πέρας του εσπερινού, Μητροπολίτης και ιερείς, βροντοφώναξαν: «όλοι μαζί εναντίον των Ούνων» και έτρεξαν στην αποθήκη του στρατού που ήταν δίπλα στο Πανάνειο  νοσοκομείο και, αφού παραβίασαν την πόρτα, πήραν μαζί τους όσα όπλα μπορούσαν και ξεχύθηκαν στη μάχη. Εν τω μεταξύ ο Βασίλειος, μαζί με τον παπα-Μηνά και τον παπα-Γιώργη Κυπριωτάκη, βγήκαν στους δρόμους του Ηρακλείου και τους παρότρυναν όλους να πάρουν μέρος στον αγώνα. Όπλισαν όσους τους ακολούθησαν και, στη συνέχεια, ανέβηκαν πάνω στο μπεντένι, κοντά στη Χανιόπορτα. Εκεί πήραν θέση μάχης και εμπόδισαν τους Γερμανούς να μπουν μέσα στην πόλη.
       Εξαπολύοντας νέες εγκυκλίους του προς τους ναούς όλης της Κρήτης, ο Βασίλειος συνέχισε να εμψυχώνει τον κόσμο και να στρέφεται φανερά και ευθέως κατά των στυγνών κατακτητών. Ο άμβωνας του αγίου Μηνά έγινε από τότε από τον Βασίλειο φάρος παρηγοριάς και ελευθερίας αλλά και βήμα περήφανο ενάντια των Γερμανών κατακτητών. Έτσι, ο Βασίλειος μετά από κάθε λειτουργία στον άγιο Μηνά, αλλά και όπου αλλού λειτουργούσε, βροντοφωνούσε θαρρετά και με όλη τη δύναμη της ψυχής του, παραδειγματίζοντας και δυναμώνοντας τα πλήθη: «Καλή Λευτεριά!» και σε κάθε μεγάλη εορτή: «Και του χρόνου ελεύθεροι!».
Εικ. 4.

  3. Από τη θανατική καταδίκη στην ισόβια εξορία

       Την παραμονή του Ευαγγελισμού, του κατοχικού έτους 1942, ο τότε Έλληνας Νομάρχης Ηρακλείου με τηλεφώνημά του ζήτησε από τον Μητροπολίτη Βασίλειο, ύστερα από διαταγή των γερμανικών αρχών κατοχής, την άλλη μέρα, κατά την πανηγυρική δοξολογία στον ι. ναό του αγίου Μηνά, να μιλήσει υπέρ των Γερμανών. Τότε εκείνος ευθαρσώς του απάντησε: «Όχι, κ. Νομάρχα, δεν θα ομιλήσω υπέρ των Γερμανών αλλά κατά!». Και η απάντηση του Νομάρχη ήταν: «Σεβασμιώτατε, λυπάμαι πολύ αλλά θα το μετανιώσετε!».
         Και πραγματικά, στις 25 Μαρτίου 1942 ο Βασίλειος λειτούργησε στον ιερό ναό του Αγίου Μηνά και καταφέρθηκε ανοικτά εναντίον των κατακτητών. Το αμέσως επόμενο πρωί, 26 Μαρτίου, ο Βασίλειος συλλαμβάνεται στο γραφείο του από μιαν ομάδα της Γκεστάμπο, προκειμένου να οδηγηθεί στο εκτελεστικό απόσπασμα, από το οποίο κατόρθωσε, την τελευταία στιγμή, να τον σώσει ο Γενικός Διοικητής Κρήτης Εμμανουήλ Λουλακάκης, ο οποίος μεσολάβησε στον πολεμικό σύμβουλο του Γερμανού Διοικητή Κρήτης Dr Alexinat, λέγοντάς του ότι εάν ο Αρχηγός της Εκκλησίας της Κρήτης τουφεκιστεί τότε όλοι οι Κρητικοί θα επαναστατήσουν εναντίον τους. Και ο Γερμανός, σε έξαλλη κατάσταση, θα καταλήξει λέγοντας: «Η μεγαλύτερη επιείκεια που ημπορούμε να δείξωμεν εις την περίπτωσιν του Μητροπολίτου Μαρκάκη είναι να φύγει αμέσως από την Κρήτην» (εικ. 5).

Εικ. 5. Το εξοριστήριο έγγραφο


        Ύστερα από όλες αυτές τις δραματικές εξελίξεις ο Βασίλειος οδηγείται από μιαν ομάδα της Γκεστάμπο στο αεροδρόμιο του Ηρακλείου, όπου επιβιβάζεται σε ένα στρατιωτικό αεροπλάνο που τον μετέφερε στο αεροδρόμιο Τατοΐου της Αθήνας, με την υποχρέωση να εμφανίζεται κάθε πρωί και να δίνει το «παρών» στο γερμανικό φρουραρχείο. Από την Αθήνα ο Βασίλειος, με νεότερη διαταγή, εκτοπίστηκε σε ακριτικό νησί του ανατολικού Αιγαίου, όπου η στέρηση και οι κακουχίες της κατοχής υπέσκαψαν σοβαρά την υγεία του, γεγονός που ανάγκασε την παρέμβαση της τότε υποτυπώδους ελληνικής πολιτείας να διατάξει τη μεταφορά του στο Νοσοκομείο «Ευαγγελισμός» της Αθήνας, απ’ όπου συνέχιζε την αντιστασιακή δράση του και όπου παρέμεινε το μεγαλύτερο διάστημα τής εκεί εξορίας του μέχρι την κατάρρευση του Άξονα, οπότε επέστρεψε και πάλι στην ελεύθερη Κρήτη (εικ. 6).
        Μετά από όλ’ αυτά και σύμφωνα με αυτά, ο Βασίλειος αποτελεί το φωτεινό παράδειγμα ενός ακόμα άξιου ποιμένα ανάμεσα στους χιλιάδες Έλληνες ρασοφόρους, που θυσιάστηκαν υπέρ Πατρίδος στους μακραίωνες του έθνους αγώνες.

Εικ. 6. Ο Βασίλειος στο Νοσοκομείο Ευαγγελισμός της Αθήνας

Η συνεισφορά Μορφών της Εκκλησίας του Ρεθύμνου στην Αντίσταση



Η συνεισφορά Μορφών της Εκκλησίας του Ρεθύμνου στην Αντίσταση

*  *   *

Μορφές της Εκκλησίας στην  Αντίσταση

«Η συνεισφορά Μορφών της Εκκλησίας του Ρεθύμνου στην Αντίσταση» είναι το θέμα εσπερίδας που θα πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 13 Νοεμβρίου 2019 από 19.00-21.30 στην αίθουσα εκδηλώσεων του Ιερού Ναού 4ων Μαρτύρων
Εισηγητές θα είναι :

Γιώργος Ουρανός : Ψυχολόγος –Γεωλόγος : Η συμμετοχή των ιερωμένων και των μοναστηριών του Ρεθύμνου στους αγώνες του 19ου και του 20ου αιώνα

Γιώργος Καλογεράκης : Δρ. Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Εκπαιδευτικός :
Ιερομόναχος Δαμιανός Καλλέργης (Ιεράς Μονής Αρσανίου-Παγκαλοχώρι)
παπά Μανόλης Ανδρουλάκης (Βολιώνες Αμαρίου)
παπά Γιάννης Σκουλάς (Ανώγεια)

Κωστής Ηλ. Παπαδάκης Φιλόλογος Θεολόγος
ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ  ΕΜΜ. ΜΑΡΚΑΚΗΣ   (1872-1950)   Ο αντιστασιακός Μητροπολίτης Κρήτης

Βασίλης Αποστολάκης, Αξιωματικός ε.α. της ΕΛ.ΑΣ:
Η Εκκλησία του Ρεθύμνου στην Αντίσταση
Παπα Γιάννης Αλεβυζάκης Αλώνες – Παπα Γιάννης Πίτερης Μαργαρίτες

Κώστας Μυγιάκης, Εκπαιδευτικός:
Διονύσιος Ψαρουδάκης

Μιχάλης Σαρρής Πρόεδρος Πολιτιστικών Συλλόγων τ. Αντι
δήμαρχος Μυλοποτάμου
« Σπίθες ιερές στο παραγώνι της λευτεριάς

Γιάννης – Νεκτάριος Χαραλαμπάκης: Αντιδήμαρχος Αγίου Βασιλείου: «Αγαθάγγελος Λαγκουβάρδος Η μεγάλη μορφή της Αντίστασης»

Εύα Λαδιά : Η έκθεση του παπα Αντώνη Ξυδάκη στον Χρίστο Τζιφάκη Πολύτιμη πηγή ιστορικής γνώσης

Κωστής Μεργέμογλου – Ιεροψάλτης -φοιτητής Φιλολογίας : Δανιήλ Κουφάκης Ο αντιστασιακός άγνωστος μελωδός

Συντονίζει η Εύα Λαδιά

Συμμετέχει η  παραδοσιακή  χορωδία «Παύλος Βλαστός» υπό τον κ. Αντώνη Μιχελουδάκη

ΕΙΣΟΔΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗ
Η εκδήλωση έχει ενταχθεί στο επίσημο πρόγραμμα εκδηλώσεων της Περιφερειακής Ενότητας Ρεθύμνου για να τιμηθεί η επέτειος του Ολοκαυτώματος της Ιεράς Μονής Αρκαδίου


Τιμητική εκδήλωση * * * Για τον Ζαχαρία Καλοχριστιανάκη, δάσκαλο και συγγραφέα


                                                 ΚΕΝΤΡΟ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ
    

                                 Τιμητική εκδήλωση
                                  

         Για τον Ζαχαρία Καλοχριστιανάκη, δάσκαλο και συγγραφέα

                                        Πρόσκληση

   Το Κέντρο Κρητικής Λογοτεχνίας σας προσκαλεί, στην αίθουσα εκδηλώσεων του Δημοτικού Σχολείου Πύργου Μονοφατσίου, στα Αστερούσια, την Κυριακή 10 Νοεμβρίου 2019, στις 17.30, στην εκδήλωση που οργανώνει, για να  τιμήσει τον δάσκαλο και συγγραφέα Ζαχαρία Καλοχριστιανάκη για την προσφορά του στην Εκπαίδευση και την Παιδεία, για το συγγραφικό του έργο και για το κοινωνικό του έργο.

                                         Πρόγραμμα της εκδήλωσης


17.30  Καλωσόρισμα από το Κέντρο Κρητικής Λογοτεχνίας. Γιατί αυτή η εκδήλωση
           Ευλογία-χαιρετισμός από τον Σεβασμιότατο Μητροπολίτη  Γορτύνης και
           Αρκαδίας κ. Μακάριο
           Χαιρετισμός από τον Δήμαρχο Αρχανών-Αστερουσίων κ. Μανόλη Κοκοσάλη
           Χαιρετισμός από τον Πολιτιστικό Σύλλογο Πύργου
           Χαιρετισμός από τον εφημέριο Πύργου π. Χαράλαμπο Παπαδόπουλο
           Χαιρετισμός από την Τοπική Κοινότητα Πύργου

18.00  Π. Μακάριος Σπυριδάκης, Ηγούμενος της Ιεράς Μονής Κουδουμά, « Η
            συμβολή του Ζαχαρία Καλοχριστιανάκη στην ανάδειξη της Μονής
           Κουδουμά »

 18.20  Γεώργιος Παναγιωτάκης, ιστορικός ερευνητής, συγγραφέας, « Η
            εργοβιογραφία του Ζαχαρία Καλοχριστιανάκη και η προσφορά του στην
            Εκπαίδευση και την Παιδεία »

 18.40 Κωστής Ηλ. Παπαδάκης, φιλόλογος, θεολόγος, συγγραφέας, « Ο Ζαχαρίας
            Καλοχριστιανάκης συγγραφέας των βιβλίων για τον Φιλάγρη και τον
            Αϊνικολιώτη »

19.00 Άννα Μανουκάκη, ιστορικός, συγγραφέας, « Ο Ζαχαρίας Καλοχριστιανάκης
           συγγραφέας των βιβλίων για τον Πύργο και τις Τρεις Εκκλησιές »

19.20 Παρεμβάσεις – καταθέσεις μαρτυριών

19.40 Αντιφώνηση του τιμώμενου

  
Την εκδήλωση θα συντονίζει η Βούλα Επιτροπάκη, νομικός, ποιήτρια.

     Ο πρόεδρος                                                                                      Η γραμματέας

Κώστας Μουτζούρης                                                                           Ελένη Κωβαίου



Μιχαήλ Ι. Γρυντάκης * * * Σκλάβοι και Σκλαβοπάζαρα κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας


Μιχαήλ Ι. Γρυντάκης

Σκλάβοι και Σκλαβοπάζαρα κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας
[Εκδόσεις: Νεκτάριος Δ. Παναγόπουλος, Αθήνα 2019, σχ. 8ο (24 Χ 16), σσ. 120]


   ΚΩΣΤΗ ΗΛ. ΠΑΠΑΔΑΚΗ

Τη δουλεία διαπραγματεύεται σε πρόσφατα εκδοθείσα μελέτη του υπό τον τίτλο «Σκλάβοι και Σκλαβοπάζαρα κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας» ο ιστορικός κ. Μιχαήλ Ι. Γρυντάκης, γιος του γνωστού ρεθυμνιώτη ιστορικού των χρόνων της Ενετοκρατίας Γιάννη Γρυντάκη. Πρόκειται για μια πτυχή της Γενικής μας Ιστορίας που, συχνά, είναι γεγονός ότι στα σχετικά εγχειρίδια είτε λανθάνει παντελώς της προσοχής των ιστορικών, είτε, στις καλύτερες των περιπτώσεων, εξετάζεται στα ψιλά γράμματα των σελίδων και σε μερικές, μόλις, αράδες των σχετικών κεφαλαίων. Και όμως πρόκειται για ένα σπουδαιότατο κεφάλαιο της Ιστορίας του ανθρωπίνου πολιτισμού, που αναφέρεται στην καταδυνάστευση του ανθρώπου από τον συνάνθρωπο και στην καθολική κυριαρχία και αμετάκλητη δουλεία του σ’ έναν ακατανίκητο δυνάστη και εξουσιαστή της μοίρας του και της ζωής του! Θεωρούμε, λοιπόν, ως όλως εξαιρετική την παρουσιαζόμενη μελέτη του κ. Γρυντάκη, που συνθέτει μιαν άκρως ενδιαφέρουσα, αυτοτελή και ολοκληρωμένη μελέτη γύρω από τη μεγάλη αυτή πληγή της ανθρωπότητας, που αποτελεί, τωόντι, μιαν από τις θλιβερότερες πινελιές στο κάδρο της ιστορίας του ανθρωπίνου πολιτισμού, που πρώτη η εμπνευσμένη του Χριστού διδασκαλία ήρθε να απαλείψει, διακηρύσσοντας την αγάπη και την ισότητα ανάμεσα στους ανθρώπους και αλλάζοντας ριζικά τις δομές της τότε κοινωνίας.
Το βιβλίο χωρίζεται σε τρία κεφάλαια. Το πρώτο αναφέρεται στα αίτια της δουλείας και στην προέλευση των δούλων, το δεύτερο περιγράφει τα σκλαβοπάζαρα και τη μαρτυρική καθημερινή ζωή των σκλάβων κατά τα χρόνια της Τουρκοκρατίας, ενώ το τρίτο ασχολείται με κάτι πιο ευχάριστο και, οπωσδήποτε, λιγότερο οδυνηρό και έμπονο,  με τις απελευθερώσεις και απολυτρώσεις των δούλων.
  Σε όλη την έκταση του βιβλίου ο συγγραφέας μετέρχεται ευστόχως και με σοβαρότητα το θέμα της δουλείας κατά τις διάφορες εποχές. Εκφέρει απόψεις με ισχυρή επιχειρηματολογία, χρησιμοποιώντας προς τούτο μιαν πλουσιότατη και λιπαρότατη ελληνική και ξένη Βιβλιογραφία. Εύστοχες και διεισδυτικές οι παρατηρήσεις του ορθώς επισημαίνουν μια πρώτη βελτίωση της ζωής των δούλων κατά τα χρόνια του Βυζαντίου, υπό την επήρεια, προφανώς, της προαναφερθείσας του Χριστού διδασκαλίας, της οποίας στο χριστιανικό Βυζάντιο γίνονται ορατά τα πρώτα αποτελέσματα, τόσο σε επίπεδο ηγεμονικό, όσο και στα στρώματα και αυτών των πιο απλών και ταπεινών χριστιανών, ενώ διακρίνει, περαιτέρω, στο θέμα της δουλείας, και κάποιαν ανωτερότητα των Ελλήνων, τεκμηριωμένη, φυσικά, από το ανώτερο πολιτιστικό επίπεδο και τις διδασκαλίες που δέχονταν από τους δασκάλους και φιλοσόφους της εποχής τους, σε σχέση με τους λοιπούς ανατολικούς λαούς.
Μεταφέρει, στη συνέχεια, με πιστότητα στο αναγνωστικό κοινό την καθημερινή ζωή των δούλων και σκιαγραφεί το μεγάλο δράμα που παιζόταν παράλληλα, πάντα και με τη δυσβάστακτη, κατά τους χρόνους εκείνους, τουρκική κατοχή σε βάρος των πτωχών και αδύναμων τάξεων, καταγράφοντας με κάθε λεπτομέρεια την κατάντια, τον εξευτελισμό και την έσχατη εξαθλίωση, στην οποία μετήρχετο το ανθρώπινο γένος, παραθέτοντάς μας, παράλληλα, και ενδιαφέρουσες ιστορίες που διαδραματίστηκαν στα σκλαβοπάζαρα της τουρκοκρατίας, καθώς και ωμές περιγραφές από την καθημερινή ζωή των δούλων τόσο στην ξηρά όσο και στη θάλασσα (τα γνωστά κάτεργα), ενώ στο κεφάλαιο των βασανιστηρίων καταγράφονται κατά τρόπον εκτενή και διεξοδικό και οι τρόποι βασανισμού των δούλων, που, αυτούς πλέον, νους ανθρώπου είναι παντελώς αδύνατον να συλλάβει.
Το τρίτο και τελευταίο κεφάλαιο, ασχολούμενο με τις απελευθερώσεις και απολυτρώσεις των δούλων, δίνει - όπως εξ αρχής σημειώσαμε- ένα, οπωσδήποτε, πιο ευχάριστο μοτίβο στην όλη θεματολογία της δουλείας.
Δεν παραλείπει, βέβαια, ο συγγραφέας να παρακολουθήσει, στο τέλος, και κάποιες σύγχρονες μορφές δουλείας, δεδομένου ότι η εκμετάλλευση του ανθρώπου από τον άνθρωπο δεν έπαυσε ποτέ να υπάρχει και να καταδυναστεύει την αξιοπρέπεια του ανθρωπίνου προσώπου κάτω, όμως, από άλλες μορφές, στις οποίες άνθρωποι, που είτε ονομάζονται, στις μέρες μας, οικονομικοί μετανάστες ή, γενικότερα, εργάτες και των οποίων το μοναδικό περιουσιακό στοιχείο προέρχεται από την εργασία τους, προσπαθούν να καλύψουν τις ανάγκες της επιβίωσης τους κάτω από συνθήκες  μας σκληρής και στυγερής εκμετάλλευσης από σύγχρονους αφεντάδες. 
    Για άλλη μια φορά συγχαίρουμε και θερμά ευχαριστούμε τον εκλεκτό συγγραφέα και του ευχόμαστε δύναμη και υγεία, για να συνεχίζει τη γόνιμη, εργώδη και δημιουργική δραστηριότητά του, που με τόση ευσυνειδησία φάνηκε να  επιτελεί.