ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ Κ. ΔΟΥΝΔΟΥΛΑΚΗ- Ο ΠΟΚΟΣ ΣΤΗΝ ΥΜΝΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ Κ. ΔΟΥΝΔΟΥΛΑΚΗ

Ο ΠΟΚΟΣ ΣΤΗΝ ΥΜΝΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

[Έκδοσεις «Γρηγόρη», Αθήνα 2014, σχ. 8^ο (21 Χ 14), σσ. 134]

            ΚΩΣΤΗ ΗΛ. ΠΑΠΑΔΑΚΗ

                www.ret-anadromes.blogspot.com

Ο κ. Εμμανουήλ Κ. Δουνδουλάκης είναι επίκουρος Καθηγητής τής Ανωτάτης Εκκλησιαστικής Ακαδημίας Ηρακλείου Κρήτης, όπου διδάσκει τα μαθήματα τής Αγιολογίας και Υμνολογίας. Είναι συγγραφέας δεκαεπτά βιβλίων θεολογικού και Λογοτεχνικού ενδιαφέροντος, καρπός όλα των πλούσιων και  πολύχρονων επιστημονικών σπουδών του σε Πανεπιστήμια και Ακαδημίες τής Ελλάδας και του εξωτερικού, τόσο στην ορθόδοξη όσο και στην Προτεσταντική και Ρωμαιοκαθολική θεολογία, την ελληνική Παλαιογραφία, την Ψυχολογία και τη Συμβουλευτική. Αναφέρουμε- για βιβλιογραφική ενημέρωση των ενδιαφερομένων- μερικούς από τους τίτλους των βιβλίων του, ακολουθώντας τη σειρά έκδοσής των:

1. Η καύση των νεκρών στην Ορθόδοξη Εκκλησία (2003)   

2. Αγιολογικά και Υμνολογικά Μελετήματα Α΄ (2006)

3. Αγιολογικά και Υμνολογικά Κείμενα σε μάρτυρες τού μηνός Οκτωβρίου (2007)

4. Πεζός Οδίτης  (Ποίηση- Πεζογραφία, 2013)

5. Αγιολογικά και Υμνολογικά Μελετήματα Β΄ (2012)

6. Irreconcilable Silence (Ποίηση- 2014)

7. The Saints’ holy relics (2014)

8. Hedone and Odyne in the lives of the Saints (2014)

9. Ο Πόκος στην Υμνογραφία τής Ορθοδόξου Εκκλησίας (2014).

Αυτό το τελευταίο πόνημα τού κ. Δουνδουλάκη, με τον εντυπωσιακό όσο και δυσνόητο τίτλο: «Ο Πόκος στην Υμνογραφία τής Ορθοδόξου Εκκλησίας», που αφορά σε μίαν άκρως ενδιαφέρουσα και πρωτότυπη μελέτη ερμηνείας τής Ορθοδόξου Υμνογραφίας, παρουσιάζουμε με το παρόν σημείωμά μας.

Αφετηρία στην ερμηνευτική τού κ. Δουνδουλάκη προσπάθεια αποτελεί ο γνωστός λόγος τού Αποστόλου Φιλίππου προς τον Αιθίοπα Ευνούχο: «άρά γε γιγνώσκεις ά αναγιγνώσκεις;», που περιέχεται στο βιβλίο των «Πράξεων» τής Καινής Διαθήκης (κεφ.8, 30). Και είναι, όπως προλογικά ο συγγραφέας επιτυχώς επισημαίνει, πραγματική και γνωστή σε όλους η δυσκολία τού σύγχρονου ανθρώπου να κατανοήσει το περιεχόμενο ορισμένων από αυτά που καθημερινά ψάλλονται στην Εκκλησία, αλλά και ή μόνιμη αδυναμία των ιερουργούντων και διακονούντων τα ι. Μυστήρια τής Εκκλησίας να υποψιαστούν, αφενός, τα λεκτικά δάνεια και τη δημιουργική σχέση και εξάρτηση μεταξύ τής θύραθεν και εκκλησιαστικής ορολογίας και να κατανοήσουν, αφετέρου, τη σημασία των όσων σημειώνονται και ψάλλονται στα τροπάρια. Η θεραπεία τής αδυναμίας αυτής οδήγησε τον συγγραφέα στη δημιουργία μίας σειράς «Ερμηνευτικών Υπομνημάτων Ορθοδόξου Υμνογραφίας», της οποίας τον πρώτο τόμο αποτελεί το παρουσιαζόμενο  με το παρόν σημείωμά μας βιβλίο.

Όπως και από τον τίτλο τού βιβλίου καθίσταται άμεσα φανερό, ο παρών 1^ος τόμος διερευνά ένα προσφιλές αλλά ελάχιστα γνωστό θέμα^. αυτό τής χρήσης και τής σημασίας τού όρου «πόκος» στην Υμνογραφία τής ελληνικής Ορθοδόξου Εκκλησίας («πόκος» από ρ. πέκω= χτενίζω, κουρεύω και σημαίνει το ποκάρι, την τουλούπα ακατέργαστου ή κουρεμένου μαλλιού προβάτου). Ο όρος «πόκος» προέρχεται από το γνωστό περιστατικό με το ένδροσο ποκάρι (μαλλί) τού Γεδεών  [Κριτ. 6, 37- 40 και Ψαλμ. 71 (72), 6] και αποτελεί προτύπωση και προεικόνιση τής γαστέρας (μήτρας) τής Θεοτόκου και της ενανθρωπήσεως και σωτηρίας τού κόσμου διά τής Γεννήσεως τού Ιησού Χριστού. Η Θεοτόκος δέχεται την κάθοδο και σκήνωση στη μήτρα Της τού Θεού Λόγου κρυφίως και σιωπηρώς, όπως ακριβώς (παρομοίωση) και ο πόκος τού Γεδεών υπήρξε ένδροσος κατά παραχώρηση τού Γιαχβέ (Θεού), ενώ ο χώρος τριγύρω παρέμενε ξηρός και στεγνός, σύμφωνα με τις γνωστές κλιματικές συνθήκες που επικρατούν στο Ισραήλ.

Η διερεύνηση τού θέματος είναι εξονυχιστική τόσο από φιλολογικής όσο και, κυρίως, από θεολογικής πλευράς. Τα στάδια, ειδικότερα, που ο συγγραφέας ακολουθεί στην ερμηνευτική προσέγγιση οκτώ (08), συνολικά, εκλεκτών ύμνων [εκ των δεκατεσσάρων (14) υμνογράφων που κάνουν χρήση τού όρου «πόκος»], αφορούν: σε χρήσιμες Εισαγωγικές Παρατηρήσεις επί τού κάθε υμνολογικού κειμένου, Παράθεση και Μετάφραση (σε ελεύθερη απόδοση) αυτού, Λεξιλόγιο, Γλωσσικές και Υφολογικές Παρατηρήσεις, εντοπισμό των ποικίλων Διαπλαστικών Πηγών (που σχηματοποίησαν, δηλαδή, έπλασαν και διαμόρφωσαν τον κάθε ύμνο) και, τελευταία, ακολουθεί η πλήρης ολοκλήρωση τής κάθε προσέγγισης εκκλησιαστικού ύμνου με ένα εμβριθέστατο και πλουσιότατο θεολογικό ερμηνευτικό υπόμνημα.

Το βιβλίο- που αποτελεί περικαλλέστατη και εξαιρετικά προσεγμένη στις λεπτομέρειές του έκδοση τού γνωστού εκδοτικού Οίκου τής Αθήνας «Γρηγόρη»- ολοκληρώνεται με «Επίμετρο», αναφερόμενο «στον “πόκο” στην Εικονογραφία» τής Ορθοδόξου Εκκλησίας, και πλουσιότατη ελληνική και ξένη Βιβλιογραφία.

Ο κ. Εμμανουήλ Κ. Δουνδουλάκης είναι άξιος τού «δικαίου επαίνου» ότι: «ὂντως καλόν ἒργον εἰργάσατο, ἐπειδάν καί ἐτελείωσεν αὐτό». Ευχή μας να έχει υγεία και δύναμη, για να συνεχίζει επί μακρόν τη γόνιμη, εργώδη και δημιουργική δραστηριότητά του στον χώρο τής θεολογικής επιστήμης, όπου τόσο μεγάλη είναι η μέχρι σήμερα συμβολή του με το πλουσιότατο συγγραφικό του έργο και την παρούσα περισπούδαστη και κεφαλαιώδους σημασίας για τη διεθνή θεολογική Γραμματεία μελέτη.     

ΓΕΩΡΓΙΟΥ Ε. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ - Ο ΒΑΘΥΣ ΠΕΡΙ ΨΥΧΗΣ ΛΟΓΟΣ

ΓΕΩΡΓΙΟΥ Ε. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ

Ο ΒΑΘΥΣ ΠΕΡΙ ΨΥΧΗΣ ΛΟΓΟΣ

Διεπιστημονική ερμηνεία τής έννοιας τής ψυχής

[Εκδόσεις «Παρρησία», Αθήνα 2014, σχ. 16^ο (17 Χ 12), σσ. 176]

           ΚΩΣΤΗ ΗΛ. ΠΑΠΑΔΑΚΗ

                www.ret-anadromes.blogspot.com

Καρπός έντονων προβληματισμών και μακροχρόνιων υπαρξιακών αναζητήσεων είναι το νέο βιβλίο τού κ. Γεωργίου Ε. Κρασανάκη, με τον προς ανάγνωση προτρεπτικό και, άμα, ποιητικό τίτλο: «Ο βαθύς περί Ψυχής Λόγος» και τον βαρύγδουπο και επιστημονικά εντυπωσιακό υπότιτλο: «Διεπιστημονική ερμηνεία τής έννοιας τής ψυχής».

Ομότιμος Καθηγητής Ψυχολογίας τού Πανεπιστημίου Κρήτης ο κ. Κρασανάκης και πρώην Κοσμήτορας τής Σχολής Επιστημών Αγωγής, είναι, σαφώς, ο καθ’ ύλην αρμόδιος επιστήμων να διαπραγματευτεί και διαχειριστεί ένα τέτοιο λεπτό και επιστημονικό θέμα, που είναι καρπός- μαζί και με δεκάδες άλλα ψυχολογικά και παιδαγωγικά του βιβλία- των πλούσιων και  πολύχρονων επιστημονικών σπουδών του σε Πανεπιστήμια τής Ελλάδας και του Εξωτερικού [Γενεύης- Παρισίων (Σορβόνης- Paris V] και τής επιτυχούς μακράς πανεπιστημιακής τού διδασκαλίας.

Στη μελέτη του αυτήν ο κ. Κρασανάκης, ως «ελεύθερος σκοπευτής» πλέον, επιχειρεί να ερμηνεύσει μια βασική επιστημονική έννοια, την έννοια τής ψυχής, με όσο το δυνατόν απλούστερο τρόπο, απευθύνοντας τον λόγο και σε αυτόν τον απλό άνθρωπο (και, μάλιστα, κυρίως σε αυτόν, μπορώ να ομολογήσω) και όχι αποκλειστικά και μόνο στην πανεπιστημιακή κοινότητα των φοιτητών και καθηγητών, όπως έκανε στο παρελθόν, πιστεύοντας, πάντως- κάτι που το διαπιστώσαμε και εμείς «ιδίοις όμμασιν»- ότι η ανθρωπολογική αυτή μελέτη μπορεί, τελικά, να φανεί χρήσιμη σε κάθε ενδιαφερόμενο, επιστήμονα και μή.

Από τα μεγαλύτερα και δυσκολότερα προβλήματα θεωρείται η αναζήτηση τού βάθους τής ψυχής, αφού η ψυχή είναι άγνωστη και το βάθος της απρόσιτο. Να αναζητήσουμε, δηλαδή, το τι συνέχει την ψυχή, αυτά τα «τρίσβαθα» τής ψυχής. Πρόκειται για ένα μεγάλο και άγνωστο μυστήριο, το οποίο συνοδεύουν πολλές και άγνωστες ερωτήσεις, όπως οι εξής:

·        γνωρίζουμε την ψυχή μας;

·        μπορούμε να την ορίσουμε;

·        η Ψυχολογία ως επιστήμη τής ψυχής, με τη μεγάλη πρόοδο που έχει σημειώσει, αποκαλύπτει τον «βαθύν λόγον» και τον «βυθόν» τής ψυχής μας;

·        ο ψυχικός άνθρωπος είναι ήδη γνωστός ή παραμένει ακόμα άγνωστος;

·        μήπως το μεγάλο αυτό θέμα είναι ψυχολογικό και μάλιστα φιλοσοφικό και θεολογικό;

Οι ερωτήσεις αυτές θέτουν, διεπιστημονικά, έντονα το περί ψυχής πρόβλημα, το οποίο απασχόλησε τον άνθρωπο όλων των εποχών. Και πράγματι, το περί ψυχής πρόβλημα απασχόλησε και απασχολεί φιλοσόφους, θεολόγους, ψυχολόγους όσο και ερευνητές άλλων επιστημονικών χώρων και όσα οι έρευνές τους έφεραν στο φως οδήγησαν σε εξαιρετικά χρήσιμες θεωρίες. Έτσι, και στην παρούσα μελέτη του, το πρίσμα κάτω από το οποίο ο συγγραφέας μελετά την έννοια τής «ψυχής» είναι, βέβαια- επιστήμονα ψυχολόγου όντος- πρωτίστως το ψυχολογικό, αλλά, κατ’ επέκτασιν, είναι και το φιλοσοφικό και θεολογικό, τα οποία συνεξετάζει ενδελεχώς (καίτοι μη ειδικός επ’ αυτών των τελευταίων επιστημών), προτείνοντάς μας, προς τούτο, μίαν άκρως εμπεριστατωμένη και επιστημονικά ακριβή φιλοσοφική και θεολογική ερμηνεία, παραθέτοντάς μας πλήθος θέσεων τόσο φιλοσοφικών (αρχαίων και νεότερων φιλοσόφων), όσο και θεολογικών (Πατέρων τής Εκκλησίας και εκκλησιαστικών συγγραφέων), επί του προβλήματος τής ψυχής, οργανώνοντας και δομώντας μιαν όλως πρωτότυπη και ενδιαφέρουσα διεπιστημονική εξέταση τού όλου θέματος και τής έννοιας τής ψυχής.

Σαφώς, εκτεινόμενος περαιτέρω, διευκρινίζει ο συγγραφέας και δίνει το στίγμα έρευνας και ενδιαφέροντος τού κάθε επιστήμονα που ασχολείται με το θέμα τής ψυχής. Έτσι, για τον Ψυχολόγο, λέγει, η ψυχή δεν είναι τίποτε άλλο παρά η δέσμη των λειτουργιών που συνδέουν το άτομο με τον περιβάλλοντα κόσμο. Είναι μια έννοια, ένας όρος, ένα όνομα για μια μεγάλη ομάδα ψυχικών φαινομένων. Ψυχή, δηλαδή, είναι το σύνολο των ψυχικών φαινομένων και λειτουργιών. Κάτι τέτοιο, φυσικά, θα διευκρινίσει στη συνέχεια, δεν το αποδέχονται ούτε οι φιλόσοφοι ούτε οι θεολόγοι, για τους οποίους η ψυχή είναι οντότητα αυθυπόστατη με ορισμένα όλως ευδιάκριτα χαρακτηριστικά. Ενδιαφέρουσα παρεμβαίνει, στο σημείο αυτό, η προσωπική άποψη τού κ. Κρασανάκη, αποτέλεσμα εμπειρίας και επιστημονικής αρτιότητας, ότι, δηλαδή, όσα διδάσκει η Επιστήμη τής Ψυχολογίας θα μπορούσαν να τύχουν ενός ευρύτερου και βαθύτερου φιλοσοφικού και θεολογικού προβληματισμού, όχι τόσο σε επίπεδο ερευνητικό αλλά, περισσότερο, σε επίπεδο προσωπικό, ατομικό. Άποψη, πιστεύουμε, που φανερώνει το βάθος τής διανοητικής και επιστημονικής ωριμότητας τού συγγραφέα, αλλά και το βάθος τής χριστιανικής του ευσέβειας και αντίληψης που τον διακρίνει στα προσωπικά και επιστημονικά του «πιστεύω».

Ο κ. Κρασανάκης αντιμετωπίζοντας το πλήρωμα τής προσωπικής του χριστιανικής ευσέβειας, αφενός, και της επιστημονικής του πληρότητας, αφετέρου και στο τέρμα ευρισκόμενος, πλέον, δεκαετιών μελέτης και παραγωγής επιστημονικού λόγου, βλέπει ότι όλα όσα μάς αποκαλύπτουν η επιστημονική έρευνα και διδασκαλία αφήνουν πίσω τους ένα αξιόλογο υπόλοιπο, το οποίο χρήζει περαιτέρω διευκρινίσεων και διασαφήσεων από πράγματα που βρίσκονται εκτός των ορίων τής επιστήμης (Ψυχολογίας), στον χώρο τού υπερφυσικού και υπέρλογου (Θεολογία- Φιλοσοφία), αλλ’ όχι, βέβαια, και παράλογου. Διότι αλλιώς, όπως χαρακτηριστικά ο συγγραφέας σημειώνει, ο επιστημονικός λόγος «λαχανιάζει», αδυνατώντας να αποκαλύψει μόνος του όσα ο νους και οι αισθήσεις αδυνατούν να συλλάβουν.     

Ο κ. Γεώργιος Ε. Κρασανάκης είναι άξιος τού δικαίου, όλων μας, επαίνου ότι: «ὂντως καλόν ἒργον εἰργάσατο, ἐπειδάν καί ἐτελείωσεν αὐτό». Ευχή μας να έχει υγεία και δύναμη, για να συνεχίζει επί μακρόν τη γόνιμη, εργώδη και δημιουργική δραστηριότητά του στον χώρο τής ψυχολογικής επιστήμης, την οποίαν επί δεκαετίες με τόσο ζήλο και επιστημονική ευσυνειδησία και πληρότητα υπηρέτησε και συνεχίζει να υπηρετεί και όπου τόσο μεγάλη είναι η μέχρι σήμερα συμβολή του.

ΣΥΝΕΔΡΙΟ : Ο ΠΑΥΛΟΣ ΒΛΑΣΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ

ΚΕΝΤΡΟ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

                 ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΡΕΘΥΜΝΗΣ

                                                                             ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ

ΣΥΝΕΔΡΙΟ  :   Ο ΠΑΥΛΟΣ ΒΛΑΣΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ

Ρέθυμνο  17 και 18, Χανιά  19 Οκτωβρίου  2014

Οργανωτική Επιτροπή

1. Κώστας Μουτζούρης , πρόεδρος του Κέντρου Κρητικής Λογοτεχνίας
2. Ειρήνη Γαβριλάκη, γραμματέας της Ιστορικής και Λαογραφικής Εταιρείας Ρεθύμνης.
3. Ελένη Κωβαίου, γραμματέας του Κέντρου Κρητικής Λογοτεχνίας
4. Κατερίνα Μπαντιά, φιλόλογος, μεταπτυχιακή υπότροφος του Ινστιτούτου της Βενετίας, ερευνήτρια στο Ιστορικό Αρχείο Κρήτης
5. Πέπη Μπιρλιράκη- Μαμαλάκη, αντιδήμαρχος Πολιτισμού και Τουρισμού Ρεθύμνου
6. Γωγώ Κατσιμαλή, αναπληρώτρια καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Κρήτης
7. Αριστείδης Δουλαβέρας, αναπληρωτής καθηγητής Λαογραφίας στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου
8. Γιάννης Δημητρακάκης, επίκουρος καθηγητής του Πανεπιστημίου Κρήτης
9. Γεώργιος Κουρμούλης, πρόεδρος της Ιστορικής, Λαογραφικής και Αρχαιολογικής Εταιρείας Κρήτης
10. Ειρήνη Βογιατζή, πρόεδρος του Συνδέσμου Φιλολόγων  Ν. Ρεθύμνης
11. Γιώργης Αρχοντάκης, δάσκαλος, μέλος του Δ. Σ. της Ιστορικής και  Λαογραφικής Εταιρείας Ρεθύμνης
12.  Γιώργης Καράτζης, ποιητής

Τιμητική Επιτροπή

1. Ο σεβασμιότατος αρχιεπίσκοπος Κρήτης κ. Ειρηναίος
2. Ο σεβασμιότατος μητροπολίτης Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου κ. Ευγένιος
3. Ο σεβασμιότατος μητροπολίτης Κυδωνίας Και Αποκορώνου κ. Δαμασκηνός
4. Ο περιφερειάρχης Κρήτης
5. Ο αντιπεριφερειάρχης Χανίων
6.  Η αντιπεριφερειάρχης Ρεθύμνης
7. Γιώργης Μαρινάκης, δήμαρχος Ρεθύμνης
8. Τάσος Βάμβουκας, δήμαρχος Χανίων
9. Αδάμ Παραδεισανός,  δήμαρχος Αμαρίου
10. Ευριπίδης Στεφάνου, πρύτανης του Πανεπιστημίου Κρήτης
11. Βασίλης Διγαλάκης, πρύτανης του Πολυτεχνείου Κρήτης
12. Εμμανουήλ Κριαράς. Ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης
13. Μιχάλης Μερακλής, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών
14. Μανούσος Παραγιουδάκης, στρατηγός ε. α.
15. Λεωνίδας Καούνης, απόγονος  της οικογένειας Παύλου Βλαστού
16. Φάνης Κακριδής, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων
17. Θεοχάρης Δετοράκης, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Κρήτης
18. Οδυσσέας Τσαγκαράκης, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Κρήτης
19. Αλέξης Πολίτης, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Κρήτης
20. Σταμάτης Φιλιππίδης, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Κρήτης
21. Σωκράτης Σκαρτσής, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Πατρών
22. Βικτωρία Θεοδώρου, ποιήτρια

Επιστημονική Επιτροπή

1.      Νικόλαος Παπαδογιαννάκης, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Κρήτης, πρόεδρος της Ιστορικής και Λαογραφικής Εταιρείας Ρεθύμνης

2.      Ερατοσθένης Καψωμένος, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

3.      Μιχάλης Κοπιδάκης, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών

4.      Χριστόφορος Χαραλαμπάκης, καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών

5.      Μηνάς Αλ. Αλεξιάδης, καθηγητής Λαογραφίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

6.      Ελπινίκη Νικολουδάκη – Σουρή, καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Κρήτης

7.      Ευάγγελος Αυδίκος, καθηγητής Λαογραφίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

8.      Μανόλης Βαρβούνης, καθηγητής Λαογραφίας στο Πανεπιστήμιο Θράκης

9.      Χρυσούλα Χατζητάκη – Καψωμένου, καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης

10.  Κώστας Φουρναράκης, προϊστάμενος του Ιστορικού Αρχείου Κρήτης

11.  Ασπασία Παπαδάκη, προϊσταμένη του Ιστορικού Αρχείου Ρεθύμνης

12.  Γεώργιος Αικατερινίδης, δ.φ., επίτιμος διδάκτορας του Πανεπιστημίου Κρήτης, τ. διευθυντής Ερευνών του Κέντρου Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών

13.  Βασίλης Χαρωνίτης, δάσκαλος – συγγραφέας

Γραμματεία

1.      Βασίλης Τζουράς, φιλόλογος

2.      Μαρία Μανιουδάκη, φιλόλογος

3.      Κωνσταντίνα Αρετάκη, φιλόλογος

4.      Νανά Χαλκιαδάκη, φιλόλογος

5.      Ευθαλία Μπουκουβάλα, φιλόλογος και ψυχολόγος

6.      Αριστέα Βαμβακά, καθηγήτρια Γαλλικών

7.      Νίκος Δερεδάκης, δάσκαλος

8.      Μαρία Αγάθου, βιβλιοθηκονόμος στο Ιστορικό Αρχείο Κρήτης

9.      Περσεφόνη Καρανταγλή, επί πτυχίω φοιτήτρια του Πανεπιστημίου Κρήτης

10.  Νικόλαος Καρανάκης, επί πτυχίω φοιτητής του Πανεπιστημίου Κρήτης

                    

                                                    Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α

Παρασκευή 17  Οκτωβρίου 2014,  Ρέθυμνο, «Σπίτι του πολιτισμού»

17.00     Προσέλευση  Εγγραφή Συνέδρων

17.30     Καλωσόρισμα από τον Κώστα Μουτζούρη, πρόεδρο της Οργανωτικής

               Επιτροπής και πρόεδρο του Κέντρου Κρητικής Λογοτεχνίας

               Καλωσόρισμα – χαιρετισμός από τον Νίκο Παπαδογιαννάκη, πρόεδρο της Επιστημονικής     Επιτροπής και πρόεδρο της Ιστορικής και Λαγραφικής Εταιρείας Ρεθύμνης

               Καλωσόρισμα – χαιρετισμός από τον Κωνσταντίνο Φουρναράκη,

                προϊστάμενο του Ιστορικού Αρχείου Κρήτης

               Χαιρετισμοί εκπροσώπων Αρχών και Φορέων

               Κήρυξη της έναρξης του Συνεδρίου από τον Σταύρο Αρναουτάκη,

                περιφερειάρχη Κρήτης

                               Α   ΣΥΝΕΔΡΙΑ

            Πρόεδρος  :  Νίκος Παπαδογιαννάκης

18.10      Σωκράτης Σκαρτσής,  Η πραγματικότητα του προφορικού λόγου

18.30       Στέργιος Μανουράς,  Βιογραφικά και εργογραφικά του Παύλου Βλαστού

18.31      Ασπασία Παπαδάκη και Γιάννης Παπιομύτογλου,  Νέα τεκμήρια από τα

Κατάλοιπα του Παύλου Βλαστού

19.10        Λεωνίδας Καούνης,  Η διάσωση του Αρχείου του Παύλου Γ. Βλαστού

19.30     Συζήτηση

19.40. – 20.00 Διάλειμμα

                             Β    ΣΥΝΕΔΡΙΑ

           Πρόεδρος :  Γιώργος Μαργαρίτης

20.00   Ζαχαρένια Σημανδηράκη,  Παύλος Βλαστός : η ζωή το έργο του, το Αρχείο Του ( Νέα στοιχεία )

20.20        Κωνσταντίνος Φουρναράκης,  Οι κρητικές παραδόσεις της Συλλογής Παύλου Βλαστού

20.40        Εμμανουήλ Ανδρουλιδάκης, Η προσωπικότητα του ερευνητή Παύλου Βλαστού

21.00 – 21.20  Συζήτηση

Σάββατο 18 Οκτωβρίου 2014, Στρατιωτικό Μουσείο, Χρωμοναστήρι Ρεθύμνου

                                 Γ   ΣΥΝΕΔΡΙΑ

       Πρόεδρος :  Ελπινίκη Νικολουδάκη - Σουρή

9.00   Ιωάννης Βολανάκης,  Η περιοχή της Αμπαδιάς Αμαρίου στο έργο του Παύλου Βλαστού- Βοσκός στεφανώνεται Νεράιδα

9.20        Νάντια Μαχά – Μπιζούνη, Ο κόσμος των γυναικών της Κρήτης μέσα από το έργο του       Παύλου Βλαστού. Συμβολή στη μελέτη της γυναικείας κρητικής ενδυμασίας

9.40       Κωστής Ηλ. Παπαδάκης,  Δύο μαρτυρολόγια του Παύλου Βλαστού (Επισκόπου Ρεθύμνης Γερασίμου Περδικάρη και Ηγουμένου Ι. Μ. Ασωμάτων Αμαρίου Μελχισεδέκ)

10.0          Βασίλης Χαρωνίτης,  Ο Παύλος Βλαστός και οι αγώνες του για Ανεξιθρησκία

10.20   Συζήτηση

10.40    Διάλειμμα  -  Καφές

                Δ   ΣΥΝΕΔΡΙΑ

 Πρόεδρος : Μανόλης Βαρβούνης

11.10   Σταύρος Πλανάκης,  Ο Παύλος Βλαστός απέναντι στην τουρκοκρητική κοινότητα

11.30   Οδυσσέας Κουμαδωράκης,  Ο Παύλος Βλαστός και οι γητειές του κρητικού λαού

11.50    Αταλάντη Μιχελογιαννάκη – Καραβελάκη,  Αξίες και αρχές στα κρητικά δίστιχα της συλλογής του Βλαστού

12.10    Σπύρος Κατσαραπίδης,  Ρομαντικές απηχήσεις στο Βουκολικόν του

                     Παύλου Βλαστού

12.30        Ευγενία Περυσινάκη,  Επτά Ώραι :  Η ηλικία του Ανθρώπου. Τρία ποιήματα του Παύλου   Βλαστού και τα θεματικά παράλληλα στην Αρχαία Ελληνική Γραμματεία

12.50 – 1320    Συζήτηση

                        Ε   ΣΥΝΕΔΡΙΑ

          Πρόεδρος :  Οδυσσέας Τσαγγαράκης

18.0        Νίκος Παπαδογιαννάκης,  Το ιατροσόφιο του Παύλου Βλαστού

18.20      Μαριάννα Καβρουλάκη,  Σε αναζήτηση της ταυτότητας. Το Αρχείο του Παύλου Βλαστού ως πηγή πληροφοριών για τη γαστρονομία της Κρήτης

19.0            Αλεξάνδρα Ζερβού,  Το παραμύθι του Μελισσοστέφανου :  Αρχαίοι αντίλαλοι αυτοπροσωπογραφικά στοιχεία

19.20          Συζήτηση

19.40          Διάλειμμα

  ΣΤ    ΣΥΝΕΔΡΙΑ

         Πρόεδρος :  Σωκράτης Σκαρτής

20.0       Μανόλης Βαρβούνης,  Άσεμνα κρητικά λαογραφικά στο έργο του Παύλου Βλαστού

20.20    Ανδρέας Λενακάκης,  Ο Παύλος Βλαστός και οι απαρχές της επιστήμης της Λαογραφία στην Ελλάδα

20.40        Βούλα Επιτροπάκη, Το κοινό αίσθημα δικαίου και ο λαϊκός λόγος στη μαρτυρική κατάθεση του Παύλου Βλαστού μέσα από τα Πρακτικά της δίκης των φονέων του Λιάπη

21.00- 21.30    Συζήτηση

  Κυριακή, 19 Οκτωβρίου 2014,  Χανιά,  Πνευματικό Κέντρο

             Ζ      ΣΥΝΕΔΡΙΑ

Πρόεδρος  :   Αλεξάνδρα Ζερβού

10.30      Σταμάτης Αποστολάκης, Τα κρητικά τραγούδια στο Αρχείο του Βλαστού

10.50      Ελπινίκη Νικολουδάκη – Σουρή,  Η συμβολή του Παύλου Βλαστού στη Συλλογή Ασμάτων Κρητών περί Εξωτικών

11.10   Κώστας Μουτζούρης, Ο κόσμος της Κρήτης όπως παρουσιάζεται στα δίστιχα και  τις μαντινάδες της συλλογής του Παύλου Βλαστού

11.30    Συζήτηση

11.50         Διάλειμμα

                      Η    ΣΥΝΕΔΡΙΑ

           Πρόεδρος  :  Γιάννης Δημητρακάκης

12.10       Αντώνης Μιχελουδάκης,  Η συμβολή του Παύλου Βλαστού στην καταγραφή της ψαλτικής παράδοσης της Κρήτης

12.40          Ανδρέας Γιακουμάκης,  Το μουσικό έργο του Παύλου  Βλαστού.Μελοποιήσεις και καταγραφές εκκλησιαστικών ύμνων και τραγουδιών

13.10      Δημήτρης Σγουρός,  Σκοποί και τραγούδια της Κρήτης 1860 – 1910 σε καταγραφή Παύλου  Γ. Βλαστού και η μουσική τους προσέγγιση, απόδοση και ερμηνεία στην ομώνυμη δισκογραφική μας εργασία

13.40     Παρεμβάσεις  -  Συζήτηση

14.10 -  14.30    Απολογισμός    -- Αποχαιρετισμοί

ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΟΥΣ - «Β Α Τ Ρ Α Χ Ο Ι» (Μια εκπληκτική παράσταση από τους μαθητές τού 1ου Γυμνασίου Ρεθύμνου)

ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΟΥΣ

«Β Α Τ Ρ Α Χ Ο Ι»

(Μια εκπληκτική παράσταση από τους μαθητές τού 1^ου Γυμνασίου Ρεθύμνου)

     ΚΩΣΤΗ ΗΛ. ΠΑΠΑΔΑΚΗ

            www.ret-anadromes.blogspot.com

Αληθινή έκπληξη στάθηκε για όσους γονείς, φίλους, καθηγητές και μαθητές παρακολούθησαν τη σπαρταριστή και γεμάτη κοινωνικά μηνύματα κωμωδία τού Αριστοφάνη «Βάτραχοι», από τη Θεατρική Ομάδα τού 1^ου Γυμνασίου Ρεθύμνου, την Παρασκευή 27 Ιουνίου 2014, στην εσωτερική αυλή τού Σχολείου.

Η υπόθεση τού έργου έχει ως εξής: Ο Διόνυσος, προβληματισμένος από την έλλειψη ποιητών ικανών να διδάξουν ήθος στους Αθηναίους, αποφασίζει να κατέβει στον Άδη, με στόχο να φέρει στη γη τον Ευριπίδη. Μαζί του παίρνει τον δούλο του, τον Ξανθία. Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, θεός και δούλος θα αλλάξουν αρκετές φορές ρόλους, για να αποφύγουν κακοτοπιές, που όλες οδηγούν σε κωμικές παρεξηγήσεις. Φτάνοντας στον προορισμό τους, οι ταξιδιώτες θα γίνουν μάρτυρες μιας σύγκρουσης ανάμεσα στον Ευριπίδη και τον Αισχύλο, που μάχονται για τον θρόνο τής τραγωδίας στον Άδη. Ο Διόνυσος, θεός τού θεάτρου, ορίζεται ως κριτής. Η μάχη είναι αμφίρροπη. Η τελική απόφαση τού Διόνυσου θα ξαφνιάσει, αφού, αν και ξεκίνησε το ταξίδι του με σκοπό να επαναφέρει τον Ευριπίδη στη γη, φεύγει από τον Άδη παίρνοντας μαζί του τον Αισχύλο.

Η κωμωδία παρουσιάστηκε, για πρώτη φορά, στα Λήναια το 405 π.Χ και απέσπασε τα πρωτεία (το πρώτο, δηλαδή, βραβείο). Εκτός από την πρωτότυπη σύλληψη, τη φαντασία και την αναμφισβήτητη κωμική τους ποιότητα, οι «Βάτραχοι» αποτελούν και μία πρώτη «άτυπη» φιλολογική κριτική, εξαιτίας της ιδιότυπης αντιπαράθεσης που στήνει ο Αριστοφάνης μεταξύ των δύο τραγικών, που μεταφέρει στους θεατές πλούσια γραμματολογικά και κειμενικά στοιχεία από το αρχαίο θέατρο.

Πολύ έξυπνη η επιλογή τού έργου, ενώ άξια συγχαρητηρίων είναι και η ερμηνεία των μαθητών που έπαιξαν κυριολεκτικά συνεπαρμένοι σαν αληθινοί επαγγελματίες ηθοποιοί! Η ερασιτεχνική θεατρική ομάδα τού 1^ου Γυμνασίου χρόνια τώρα ανανεώνεται από νέα ταλέντα και παρουσιάζει συστηματικά σοβαρές επιτυχίες γνωστών θεατρικών συγγραφέων, με έργα παιδαγωγικού και κοινωνικού βάθους, από τη σύγχρονη ή την αρχαία εποχή, που μεταφέρουν με τη σειρά τους στα παιδιά εμπειρίες ζωής, τα ωριμάζουν πνευματικά και τα εισάγουν στη ζωή και τα προβλήματά της.

Η πολυμελής θεατρική ομάδα των παιδιών τού 1^ου Γυμνασίου ευτύχησε να δουλέψει με ένα εξαιρετικό κείμενο τού κορυφαίου κωμωδιογράφου τής αρχαιότητας, πολύ δυνατό, έξυπνο και ζωντανό. Τα παιδιά φάνηκε ότι αγάπησαν το έργο βαθιά και του έδωσαν ζωή από τη ζωή τους, πνοή και συναισθήματα από το συναισθήματά τους. Το έκαναν κυριολεκτικά να μιλήσει. Κάθε ηθοποιός είναι μια προσωπικότητα με τις εμπειρίες του και τα βιώματά του. Κάθε ρόλος φανερώνει ένα κομμάτι τού εαυτού μας, ξεκλειδώνει πράγματα από την ψυχή μας και τα φέρνει έξω στο φως. Και αυτό έκαναν και τα παιδιά που μετείχαν «ψυχή τε και σώματι» στα διαδραματιζόμενα, με μια σωστή όσο και εντυπωσιακά περίπλοκη και ρεαλιστική ανασύνταξη μέσα στον σκηνικό χώρο, μέσα από σόλο, ντουέτα, τρίο και ομαδικά μέρη σε μίαν αδιάκοπη διαδοχή κίνησης και ακινησίας, που μαζί με τα πλούσια σκηνικά, θύμιζε μιαν εξακολουθητική ροή οπτικοκινητικής ενέργειας. Το παίξιμο τους ιδιαίτερα τεχνικό, χαριτωμένο, με έντονα παιγνιώδη διάθεση, χάρισε στο πολυπληθές κοινό μιαν ιδιαίτερα ευχάριστη και ευφρόσυνη ατμόσφαιρα, για να απολαύσει, στη συνέχεια τής βραδιάς, και τον πλουσιότατο μπουφέ που ακολούθησε για τον αποχαιρετισμό των παιδιών τής Γ΄ Τάξης, τη μουσική, τον χορό και την παράλληλη προβολή εικόνων από τις πολλές όμορφες  και ενδιαφέρουσες δραστηριότητες και τού σχολείου.

Κεντρικός πυρήνας στον χώρο αυτόν τού θεάτρου η φιλόλογος Καθηγήτρια τού σχολείου κ. Ειρήνη Παπατριανταφύλλου, που με αληθινό μεράκι, έμπνευση και ευαισθησία τα τελευταία χρόνια ασχολείται, εμψυχώνει και καθοδηγεί τα παιδιά στη μύησή και καλλιέργεια των δυνατοτήτων τους στον σπουδαίο αυτόν χώρο τής θεατρικής τέχνης και της ζωής, γιατί άσκηση και στάση ζωής είναι, ασφαλώς, και το θεατρικό παιγνίδι. Με τη στάση της αυτήν η συνάδελφος- αλλά και το επιτελείο Καθηγητών που την πλαισίωσε- απέδειξαν περίτρανα ότι οι Καθηγητές στέκονται πάνω από τα σοβαρά προβλήματα των ημερών μας, προσφέροντας γενναιόδωρα από τον ελάχιστο ελεύθερο χρόνο τους ως αληθινοί λειτουργοί και μυσταγωγοί τής Παιδείας τού Έθνους.

Αξίζει για την ιστορία στο σημείο αυτό να σημειώσουμε τους μαθητές που συμμετείχαν στην παράσταση αυτήν, να τους συγχαρούμε έναν- έναν ξεχωριστά για το ταλέντο τους και να τους ευχηθούμε «καλή συνέχεια» στο Λύκειο, αλλά και τους λοιπούς Καθηγητές που συντέλεσαν στην υλοποίηση αυτής τής όμορφης θεατρικής βραδιάς και βέβαια τον ακούραστο Διευθυντή τού 1^ου Γυμνασίου κ. Μανόλη Ζαχαριουδάκη, τον κεντρικό μοχλό υποκινητή και συντονιστή τού όλου Προγράμματος.

Οι μαθητές, λοιπόν, με τη σειρά εμφάνισής τους είναι:

Παρουσιάστριες: Στυλιανή Τζανακάκη, Νεφέλη Γαλεράκη- Στεργίου

Ξανθίας: Σήφης Τζανιδάκης (που εντυπωσίασε το κοινό με το εξαιρετικό ταλέντο του)

Θεός Διόνυσος: Μαρία Αλεβυζάκη (μπράβο, επίσης, Μαρία, για το εντυπωσιακό ταλέντο σου)

Ηρακλής: Εμμανουήλ Νεοφώτιστος

Χάροντας: Ναταλία Ποθουλάκη

Χορός Βατράχων: Μαρία Αποστολάκη, Νεφέλη Γαλεράκη- Στεργίου, Χριστίνα Γεωργαλή, Χαρά Γραμματοπούλου, Δάφνη Δαράκη, Αικατερίνη Κλαψινάκη, Στυλιανή Λιμπιτάκη

Χορός Μυστών: Ανθή Μαμαγκάκη (Κορυφαία), Χαρά Γραμματοπούλου, Αικατερίνη Κλαψινάκη

Αιακός: Εμμανουήλ Σιαδαρέσης

Δούλες: Θάλεια Φωτάκη, Μαρία Σταυρουλάκη, Μαρία Αποστολάκη, Κωνσταντίνα Μακρυμανωλάκη

Ξενοδόχες: Δάφνη Δαράκη, Ιοκάστη Γάσπαρη, Ανδρονίκη Γερανιωτάκη, Μαρία Μυριοκεφαλιτάκη

Πλανόδιοι μικροπωλητές: Νεφέλη Γαλεράκη- Στεργίου, Στυλιανή Τζανακάκη

Ευριπίδης: Εύα Γαγάνη

Αισχύλος: Εύη Ουρανού

Πλούτωνας: Ελένη Τρουλινού

Και, τέλος, οι λοιποί καθηγητές που συνέβαλαν στο ανέβασμα τής προχθεσινής παράστασης:

Σκηνοθεσία: Ειρήνη Παπατριανταφύλλου, Μαρία Μιχάλη

Σκηνικά – κουστούμια: Αλέξανδρος Τσίντζος

Μουσική: Αικατερίνη Ψυχαράκη

Τεχνική υποστήριξη: Αντώνης Χαροκόπος

Ένα μεγάλο Μπράβο σε όλους!!