ΠΟΙΗΤΙΚΟΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΣΜΟΙ

ΠΟΙΗΤΙΚΟΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΣΜΟΙ

Μαθητών Πειραματικού Λυκείου Ρεθύμνου
Συλλογή- Επιμέλεια έκδοσης Γιώργος Φρυγανάκης
[Έκδοση Πειραματικού Λυκείου Ρεθύμνου, Ρέθυμνο 2009, σχ. 8ο (21Χ14), σσ. 102]

ΚΩΣΤΗ ΗΛ. ΠΑΠΑΔΑΚΗ

Το Πειραματικό Λύκειο Ρεθύμνου μας παρουσιάζει συχνά- πυκνά σημαντικές εκδόσεις του, με ποιητικά και πεζογραφικά, συνήθως, συνθέματα των μαθητών τού σχολείου. Και είναι γεγονός ότι οι εκδόσεις αυτές- και, μάλιστα, των τελευταίων πέντε χρόνων- οφείλονται βασικά στο μεράκι και την εργατικότητα τού συναδέλφου Γιώργου Φρυγανάκη, που υπηρετούσε ως φιλόλογος στο σχολείο αυτό. Αυτό συμβαίνει και με την τελευταία έκδοση τού Πειραματικού Λυκείου, που παρουσιάζουμε με το σημείωμά μας αυτό, που έγινε και πάλι με την επιμέλειά του και έχει τον τίτλο «Ποιητικοί Πειραματισμοί».
Πρόκειται για μια πολυφωνική παρουσίαση ποιητικών αποτυπωμάτων των μαθητών τού σχολείου, που ο Επιμελητής τής έκδοσης είχε την ευκαιρία να εντοπίσει και ξεχωρίσει. Και μπορεί, όπως σημειώνει και ο ίδιος, η «συγκομιδή» τού είδους αυτού να μην είναι πάντοτε εύκολη υπόθεση, εξαιτίας τής ανασφάλειας και των αναστολών που έχουν τα παιδιά στις περιπτώσεις αυτές, νιώθοντας ενοχές για τις δημιουργίες τους, που, για τον λόγο αυτόν, φτάνουν συχνά να τις καταχωνιάζουν στις πιο απίθανες κρύπτες.
Εδώ, λοιπόν, στο σημείο αυτό, είναι που ο δάσκαλος καλείται να παίξει τον παιδαγωγικό του ρόλο, ενθαρρύνοντας τους μαθητές του να ανακαλύψουν και αποκαλύψουν ελεύθερα τα ταλέντα τους. Ο παιδαγωγός καλείται να σκύψει στοργικά πάνω από τον κάθε μαθητή του και να ανακαλύψει τυχόν κρυφές δυνατότητες, αφηγηματικές φλέβες και τάλαντα που, πολύ συχνά, υπάρχουν ασυνείδητα μέσα στην προσωπικότητά του. Στη συνέχεια, ακολουθεί η ενθάρρυνσή του και η παρότρυνσή του να «εκμεταλλευτεί» την ανάγκη του να εκφραστεί κάπως διαφορετικά απ’ ό,τι στις καταναγκαστικές εργασίες τού σχολείου.
Ο συνάδελφος κ. Γιώργος Φρυγανάκης- συνταξιούχος πλέον- είναι γεγονός ότι κατά τα χρόνια που υπηρετούσε στη Μέση Παιδεία έδινε μονίμως πνοή και οράματα στους μαθητές του και τους εμψύχωνε αδιαλείπτως από τον δικό του ζήλο και ενθουσιασμό, φυσικό επακολούθημα των οποίων ήταν η αξιόλογη εργασία τους που επιτελούνταν όλα αυτά τα χρόνια είτε με τις, κατά διαστήματα, ποικίλες ελεύθερες εκδόσεις τους (να θυμηθούμε, εδώ, και τις «Απόψεις» των Καθηγητών τού Πειραματικού Λυκείου), είτε με την επί χρόνια έκδοση τού γνωστού ετήσιου περιοδικού «Σχεδία», των μαθητών του 2ου Λυκείου Ρεθύμνης- που έχει, τώντις, αφήσει εποχή- όταν, ακόμα, ο κ. Φρυγανάκης υπηρετούσε ως Καθηγητής στο συγκεκριμένο σχολείο.
Ο τίτλος «Ποιητικοί Πειραματισμοί» καθόλου μειωτικός στις προθέσεις του, όπως σημειώνει χαρακτηριστικά και ο Επιμελητής τής Έκδοσης, που χαριέντως μάλιστα, τον αποδίδει περισσότερο σ’ αυτό το όνομα τού Σχολείου ή τού περιοδικού τους «Μαθητικοί Πειραματισμοί», τού οποίου την ευθύνη είχε ο ίδιος καθηγητής και στα δύο πρώτα τεύχη του, στα οποία πολλά από τα είκοσι επτά ποιητικά δοκίμια των μαθητών τής παρουσιαζόμενης ποιητικής συλλογής είχαν το πρώτον δει το φως τής δημοσιότητας. Και πραγματικά πολλά από τα δημοσιευόμενα ποιήματα στην τελευταία αυτήν έκδοση τού Πειραματικού Λυκείου υπερβαίνουν κατά πολύ το στάδιο τού «πειραματισμού» και εμφανίζουν επίπεδο, που, σε ορισμένες περιπτώσεις, πραγματικά εντυπωσιάζει τον αναγνώστη.
Στην έκδοση αυτήν εκτός από τα ποιήματα φιλοξενούνται και μαντινάδες μαθητών, που συμπληρώνουν ευχάριστα τη συγκεκριμένη συλλογή.
Εξαιρετικά ενδιαφέρουσα και η προτασσόμενη τής έκδοσης σταχυολόγηση ρινισμάτων ποιητικού λόγου, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης» (21 Μαρτίου 2009), που αποβλέπουν να δείξουν, ακριβώς, ότι τίποτε δεν αποκαλύπτει πιστότερα την καρδιά τού ανθρώπου απ’ όσο η ποίηση και ότι και οι Ποιητές μπορούν να έχουν λόγο στη σωτηρία τού κόσμου και τού ανθρώπου και στην ηρωική έξοδό του από τα δεσμά τής υλικής τεχνοκρατίας, εμφυσώντας του αισθήματα καθολικής αξίας, που συγκινούνε και ανυψώνουν και φέρνοντας στον κόσμο και πάλι την πρωτοπορία τού πνεύματος
Επαινούμε τους μαθητές και συγχαίρουμε και ευχαριστούμε τον Υπεύθυνο Καθηγητή- Εμψυχωτή τους κ. Γιώργο Φρυγανάκη, που με όντως αξιοθαύμαστη προθυμία, ζήλο και μεράκι αναλάμβανε, κάθε φορά, στη μακρά σταδιοδρομία του, το λεπτό και υπεύθυνο έργο τής καθοδήγησης και ανάπτυξης τής προσωπικότητας και της κοινωνικότητας των μαθητών του. Είναι, αλήθεια, κρίμα που η Παιδεία έχασε έναν επίλεκτο και σπουδαίο εργάτη της!

5. ΑΓΚΟΥΣΕΛΙΑΝΑ

                                                                                        Αγκουσελιανά

 

ΧΩΡΙΑ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΜΑΣ

ΕΠΑΡΧΙΑ ΑΓΙΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ 

ΔΗΜΟΣ ΦΟΙΝΙΚΑ

5.  ΑΓΚΟΥΣΕΛΙΑΝΑ 

Στη μνήμη τού Μακεδονομάχου Αρχηγού Καπετάν Στυλιανού Γ. Κλειδή 

ΚΩΣΤΗ ΗΛ. ΠΑΠΑΔΑΚΗ 

     • Γενικά στοιχεία για το χωριό Το χωριό είναι κτισμένο σε υψόμ. 350 μ., 26 χλμ. από το Ρέθυμνο, διαδρομή Ρέθυμνο- Αρμένοι- Άγιος Βασίλειος- Αγκουσελιανά, μεταξύ Παλαιολούτρων και Αγίου Ιωάννη, σε μια μικρή πεδιάδα και χώρο ψηλό, που τον περιβάλλει δάσος κυπαρισσιών και πολλά πλούσια και καρποφόρα περβολάκια. Η εκμετάλλευση των άφθονων νερών τής πηγής τού Τιμίου Σταυρού έλυσε το πρόβλημα τής ύδρευσης τού χωριού, ενώ έδωσε ώθηση στις αγροτικές καλλιέργειες. Οι κάτοικοι ασχολούνται κυρίως με τη γεωργία και τη κτηνοτροφία και παράγονται λάδι, κηπευτικά και κτηνοτροφικά προϊόντα. Παράλληλα λειτουργούν δυο μεγάλες σύγχρονες μονάδες τυροκομίας και ελαιουργίας. Στα βόρεια υψώνεται ο λόφος Κεφάλα και στα νότια βλέπουμε τα Ατσιπαδιανά βουνά, ενώ συνέχεια τής μικρής πεδιάδας των Αγκουσελιανών απλώνεται ο κάμπος τής Κοξαρές. • Πληθυσμιακά Στοιχεία Το χωριό είναι σχετικά νέο. Για πρώτη φορά απαντάται στην αιγυπτιακή απογραφή τού 1834 ως kuseliana[1]. To 1881 αναφέρεται Αγκουσελιανά στον δήμο Λάμπης, επαρχίας Αγίου Βασιλείου, νομού Σφακίων, με 134 χριστιανούς κατοίκους. Το 1890, επίσης ως Αγκουσελιανά, με 134, και πάλι, χριστιανούς κατοίκους. Το 1900 συνεχίζει να παραμένει στον ίδιο δήμο, ο οποίος, όμως, τώρα ανήκει στον νομό Ρεθύμνου και όχι των Σφακίων, με 171 κατοίκους. Το 1928 αναφέρεται ως ιδία κοινότητα– μαζί με τα χωριά Νευς Άγιος Βασίλειος και Παλαιόλουτρα- με 197 κατ., το 1940 είναι έδρα ομώνυμης κοινότητας μαζί με τα Παλαιόλουτρα- που χωρίζονται από τα Αγκουσελιανά με ένα ρυάκι και απόσταση το πολύ 200 μ- με 242 κατ. και συνεχίζει κατά τον ίδιο τρόπο. 1951: 243, 1961: 268, 1971: 214, 1981: 221, 1991: 227, 2001: 261. Σήμερα τα Αγκουσελιανά έχουν 70 οικογένειες, που αριθμούν 200 περίπου κατοίκους, που δραστηριοποιούνται σε γεωργικές και, κυρίως, κτηνοτροφικές εργασίες. Τα τελευταία χρόνια κάποιοι από τους κατοίκους αναπτύσσουν και επιχειρηματικές δραστηριότητες και σε αυτό βοηθάει και η θέση που βρίσκεται ο οικισμός[2] . • Ονομασία τού χωριού Το όνομα τού χωριού Κουσελιανά> Αγκουσελιανά (το [α] στην αρχή προφανώς προθετικό, με ανάπτυξη ευφωνικού [γ]) προέρχεται από τον Κουσέ, χωριό της επαρχίας Καινουρίου, Ηρακλείου, επειδή οι πρώτοι οικιστές τού χωριού Κουρμούληδες- της γνωστής ισχυρής οικογένειας κρυπτοχριστιανών και επαναστατών- κατάγονταν από το χωριό αυτό[3] . Οπότε, το μακροτοπωνύμιο Αγκουσελιανά, που συνηθίζεται περισσότερο στη Δυτική Κρήτη, δηλώνει τον τόπο όπου οι περιουσίες- κτήματα, χωράφια, αμπέλια κτλ.- των Κουσελιανών [4]. • Μορφές τού χωριού Εδώ γεννήθηκαν οι Μακεδονομάχοι Λάμπρος Φιλιππάκης και ο Αρχηγός Καπετάν Στυλιανός Γ. Κλειδής (1874-1912). Ο τελευταίος εκστράτευσε στη Μακεδονία με δικό του σώμα από νέους τού νομού Ρεθύμνου και συγχωριανούς του και σκοτώθηκε ηρωικά μαχόμενος για την απελευθέρωση τής Ηπείρου, στο Μέτσοβο, το 1912. Προς τιμήν του στη γενέτειρά του, τα Αγκουσελιανά, έχει στηθεί η προτομή του με τα ονόματα και άλλων νεκρών τής ίδιας περιόδου. Το 1941 στη Μάχη τής Κρήτης έλαβε μέρος ο καπετάν Εμμ. Κουρμούλης και μερικά παλικάρια τού χωριού. Εκεί, όμως, που έλαβε μέρος όλο το χωριό ήταν η προστασία και φυγάδευση των Άγγλων, Αυστραλών και αντιστασιακών Ελλήνων από τη θέση Λίμνη τού Λιβυκού Πελάγους[5] . • Βυζαντινές εκκλησίες τού χωριού Στους πρόποδες των βουνών που βρίσκονται στο νότιο μέρος τού χωριού, διατηρούνται τμήματα τοίχων εκκλησιών με βυζαντινές τοιχογραφίες (αγία Μαρίνα, άγιος Στέφανος), ενώ στην τοποθεσία Μαρμαράς, ΝΑ του χωριού, διατηρείται ερειπωμένος ο ναός τής αγίας Ειρήνης με ελάχιστες αγιογραφίες. Στο κέντρο τού χωριού, πάνω σε μικρό υψωματάκι, δεσπόζει η νεόκτιστη κεντρική τού χωριού εκκλησία, ο άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος, βυζαντινού ρυθμού, με περίτεχνο σκαλιστό τέμπλο. Υπάρχουν όμως και οι εκκλησίες τού αγίου Νικολάου, του Γενεθλίου τής Θεοτόκου, του αγίου Γεωργίου, του Προφήτη Ηλία, του αγίου Νικολάου τού Κουρταλιώτη (1 Σεπτεμβρίου) στα Περβόλια, τοποθεσία στην οποία, κατόπιν ερευνών ειδικών γεωλόγων, βρέθηκαν υπόγεια νερά. Ξωκλήσια το χωριό έχει τον άγιο Αντώνιο, τον Σωτήρα Χριστό, τον Τίμιο Σταυρό, την Αγία Μαρίνα, στη θέση Μαρμαρά και τον άγιο Κωνσταντίνο, στον οποίο βρίσκεται το νεκροταφείο[6]. Τοπικές εορτές το χωριό έχει τού Τιμίου Προδρόμου (29 Αυγούστου) και τού αγίου Γεωργίου (23 Απριλίου). • Το Σχολείο τού χωριού Ικανοποίηση προξενεί το γεγονός ότι το ωραίο και άνετο σχολείο τού χωριού-με μια ιστορία εκατό, περίπου, χρόνων- συνεχίζει να λειτουργεί, ως μονοθέσιο δημοτικό, με οκτώ μαθητές και ως Νηπιαγωγείο με οκτώ, επίσης, νήπια και με εξαιρετικά αξιόλογες δραστηριότητες. παρακολουθεί ενεργά τις εξελίξεις τής τεχνολογίας, με τη συμμετοχή του στο διαδίκτυο (διεύθυνση: http://members.tripod.com/agousel/contens.htm) και την έκδοση σχολικής εφημεριδούλας. Και όλα αυτά χάρις στον υπογράφοντα την ιστοσελίδα δραστήριο δάσκαλο τους, κ. Αναστάσιο Χατζηιωαννίδη, που ενθαρρύνει, βοηθά και καθοδηγεί δυναμικά την όλη προσπάθεια των μαθητών. • Οικογένειες τού χωριού Γενικά, οι κάτοικοι τού χωριού είναι φιλόξενοι και περήφανοι Κρητικοί. Οι παλιότερες οικογένειες είναι οι Κλειδήδες, οι Κουρμούληδες, οι Νικητάκηδες, οι Ηλιάκηδες, οι Τσίχληδες, οι Αντωνάκηδες. • Τοπικοί θρύλοι και παραδόσεις Τοπικός θρύλος μιλάει για κρυμμένους θησαυρούς στην περιοχή Μαρκαρίνα (=κτήμα τού Μάρκου τής Ειρήνης), που ο θρύλος την προβάλλει ως μιαν από τις εκατό πόλεις (αρχαία «Εκατόμπολις») τής μινωικής Κρήτης. Εξάλλου, στην περιοχή έχουν εντοπιστεί μινωικές αρχαιότητες και στην ιστορική αυτήν πραγματικότητα, ίσως, προσπαθεί να ανεύρει ερείσματα ο εν λόγω λαϊκός θρύλος, ο οποίος, κατά τον ίδιο τρόπο, θέλοντας, στη συνέχεια, να εξηγήσει και την αφθονία των αρχαίων νομισμάτων που ανευρίσκονται στη συγκεκριμένη περιοχή, υποστηρίζει ότι στην πόλη αυτήν υπήρχε το νομισματοκοπείο τής Κρήτης, που, για τον λόγο αυτόν, άφηνε στους κατοίκους της μεγάλο πλούτο και άφθονα υλικά αγαθά. Όμως, ένας δυνατός σεισμός- συνεχίζει ο μύθος- μια νύχτα, εξαφάνισε από προσώπου τής γης την ευδαίμονα πολιτεία, μαζί με τους ανθρώπους της και τους αμύθητους θησαυρούς της και τα χρυσά και αργυρά νομίσματα των θησαυροφυλακίων της. Στον τόπο αυτόν που κάποτε άκμαζε η αρχαία πόλη Μαρκαρίνα οι κάτοικοι των Αγκουσελιανών έχτισαν ξωκλήσι προς τιμήν τού άι- Γιώργη, τού μεγάλου αγίου τής αγροτιάς και της ελληνικής υπαίθρου. Και από τότε, συνεχίζει ο ωραίος θρύλος, κάθε χρόνο ο άγιος εμφανίζεται και «φωτίζει» και κάποιο χωριανό για το πού βρίσκεται ο περίφημος θησαυρός τής Μαρκαρίνας, ο οποίος- μετά τη «φώτιση» αυτήν- σπεύδει να κάνει ανασκαφή, ανοίγοντας όρυγμα, προς ανακάλυψη τού περιβόητου θησαυρού. Έτσι εξηγούνται ή έτσι, καλύτερα, επιχειρεί και πάλι ο θρύλος να εξηγήσει και την ύπαρξη άφθονων λάκκων (φυσικό γεωλογικό φαινόμενο) στην ευρύτερη περιοχή έξω από το εξωκλήσι[7]. Το σπήλαιο Νεραγδότρυπα, στη θέση Πορτί, ΒΔ του χωριού (διαστάσεων: 32Χ22Χ3)- συνδεδεμένο με παραδόσεις για νεράιδες κτλ.- είναι διανοιγμένο σε φαιούς ασβεστόλιθους τού Μεσοζωικού. Στην περιοχή τού σπηλαίου έχει εντοπιστεί κεραμική των Ελληνορωμαϊκών χρόνων. • Μορφολογία τού εδάφους Από γεωλογικής άποψης, στο χωριό έχουν εντοπιστεί κοιτάσματα λιγνίτη, όπως και στα Παλαιόλουτρα και τον Πλακιά[8]. Τα εδάφη, γενικά, είναι αργιλώδη, αμμώδη και, σε πολλά μέρη, φαίνονται κάρβουνα και τύρφη. • Ιστορία- Αρχαιολογία Το χωριό κατοικείται από πολύ παλιά, αφού στην περιοχή υπάρχουν τεκμήρια ζωής πολλών αιώνων. Από Δυσμάς προς Ανατολάς (από Μαρκαρίνας και Καλλεργιανής μέχρι Βατουδέ), σε μια έκταση άνω των δύο τετραγωνικών χιλιομέτρων, έχουν βρεθεί και συνεχίζουν να ανευρίσκονται, εγκατεσπαρμένα εδώ και εκεί, θραύσματα κεράμου και αγγεία ελληνιστικής και ρωμαϊκής εποχής. Στη θέση Βατουδέ βρέθηκαν τάφοι με κτερίσματα (αγγείο καλυκόσχημο, δίωτο, με μικρή δισκοειδή βάση και λεπτό τοίχωμα, κύπελο με λαβή και δισκοειδή βάση και πήλινος λύχνος), Στη θέση Μαρκαρίνα σώζονται ίχνη αρχαίας οικοδομής και βρέθηκαν πολλά αρχαία νομίσματα. Στη θέση Καραβέλλας και σε υψόμ. 510 μ. έχει βρεθεί μινωικό ιερό κορυφής και αλλεπάλληλες ευρέσεις ζωόμορφων ειδωλίων ΥΜ και υπομινωικών χρόνων. Τέλος, στη θέση Σταυρός έχουν βρεθεί λαξευτοί ΥΜΙΙΙ ή υπομινωικοί τάφοι[9]. 

  Σημειώσεις: 

1.Rob. Pashley, Travels in Crete, II, London 1837, 313. 2.π. Γεωργίου Σπυρλιδάκη , Ενορία Αγκουσελιανών, Ορθόδοξο Μήνυμα, Ι. Μητροπόλεως Λάμπης Συβρίτου και Σφακίων , τ. 46 (2006), 10. 3.Στυλ. Παπαδάκη, Παρατηρήσεις και Προτάσεις για τοπωνύμια τού Ν. Ρεθύμνου, Τα Κρητικά Τοπωνύμια, τ. Β΄, Ρέθυμνο 2000, 85. 4.Χρ. Ζ. Τσικριτσή- Κατσιανάκη, Συμβολή στη μελέτη των τοπωνυμίων τής Κρήτης, Αμάλθεια 6 (1975), 30. Βλ. και τοπων. Αρδάκτου, υποσ. 47 (Παπαδιανά, στα). 5.Πρβλ. και Ιστοσελίδα Δημοτικού Σχολείου Αγκουσελιανών: http://members. tripod. com/agousel/contens.htm 6.Ιστοσελίδα Δημοτικού Σχολείου Αγκουσελιανών: ό.π. 7.Πρβλ. και Χαρά Βηλαρά, Ο θησαυρός τής Μαρκαρίνας, εφημερ. Κρητική Επιθεώρηση τής 29 Αυγούστου 2003. Τον ίδιο θρύλο καταγράφει και ο π. Γ. Σπυρλιδάκης (ό.π. 11), με την διαφορά ότι εδώ τα νομίσματα δεν βρίσκονταν στην ευρύτερη τού ναού περιοχή, αλλά εντός τού ναού, το δάπεδο τού οποίου προσέρχονταν τις νυκτερινές ώρες οι κάτοικοι και έσκαβαν προκειμένου να ανακαλύψουν τον θησαυρό. Γιατί, σύμφωνα με τον τελευταίο θρύλο, το νομισματοκοπείο βρισκόταν ακριβώς στο χώρο τής εκκλησίας. 8.Ελ. Κ Πλατάκη, Δημώδη Ονόματα Ορυκτών και Πετρωμάτων τής Κρήτης, Κρητολογία 12-13 (1981)116. 9.Χάρη Κ. Στρατιδάκη, Αρχαιολογικές θέσεις στο Ν. Ρεθύμνης από τα νεολιθικά ως και τα ρωμαϊκά χρόνια, Κρητολογικά Γράμματα 9/10 και 11(1994-1995), 109. Βλ. και Χρίστου Μακρή, Ιστορικά- Αρχαιολογικά Νέα, εφημ. Ρεθύμνου "Βήμα" τής 16/11/1960 κ.ε.

Οθωμανικά δημόσια έγγρφα του Ρεθύμνου (1695- 1898)

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ
ΓΕΝΙΚΑ ΑΡΧΕΙΑ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ- ΑΡΧΕΙΑ Ν. ΡΕΘΥΜΝΗΣ

«Οθωμανικά δημόσια έγγραφα τού Ρεθύμνου (1695- 1898)»
Επιστημονική Επιμέλεια Ασπασίας Παπαδάκη
[Εκδόσεις «ΓΡΑΦΟΤΕΧΝΙΚΗ ΚΡΗΤΗΣ», Ρέθυμνο 2008, σχ. 8ο (24Χ17), σσ. 450]

ΚΩΣΤΗ ΗΛ. ΠΑΠΑΔΑΚΗ

«Ενός καλού μύρια καλά έπονται», λέγει ο ελληνικός λαός. Και πράγματι, ο λόγος αυτός επαληθεύτηκε πλήρως στην περίπτωση τού κ. Αντώνη Αναστασόπουλου, επίκουρου Καθηγητή 

Τουρκολογίας, στο τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας τού Πανεπιστημίου Κρήτης. Και πιο συγκεκριμένα. ο κ. Αναστασόπουλος, τον Ιούλιο τού έτους 2001, σε επιστημονική επίσκεψή του στην "Εθνική Βιβλιοθήκη των Αγίων Κυρίλλου και Μεθοδίου" τής Σόφιας, πληροφορήθηκε την ύπαρξη, στο Ανατολικό Τμήμα τής Βιβλιοθήκης, οθωμανικού αρχειακού υλικού, που αφορά στην Κρήτη και ειδικότερα στο Ρέθυμνο.
Την πληροφορία του αυτήν ο κ. Αναστασόπουλος- και είναι προς τιμήν του η επιστημονική του αυτή ευαισθησία και ευσυνειδησία και το ειλικρινές προς τον τόπο μας ενδιαφέρον- την πληροφορία του, λέγω, αυτήν, ακολουθώντας την ορθή και, στην περίπτωση, ενδεδειγμένη πορεία, την μετέφερε στον σωστό χώρο απ’ όπου θα γινόταν η σωστότερη και γονιμότερη αξιοποίησή της, στα Γενικά, δηλαδή, Αρχεία τού Κράτους- Αρχεία Νομού Ρεθύμνης και την Προϊσταμένη τους δρα Ασπασία Παπαδάκη. Και στο σημείο αυτό είναι που ίσχυσε αυτό που σημειώσαμε «εν προλόγω» ότι, δηλαδή, «ενός καλού μύρια καλά έπονται». Γιατί η Προϊσταμένη των Αρχείων Νομού Ρεθύμνου αντιλήφθηκε αμέσως τη σοβαρότητα τής εν λόγω «ανακάλυψης» και επιδόθηκε σε μια επίμονη και πολύμηνη αλληλογραφία με την Εθνική Βιβλιοθήκη τής Σόφιας, που, στο τέλος, απέδωσε πλούσιους και εξαιρετικούς καρπούς, η Εθνική Βιβλιοθήκη, δηλαδή, τής Σόφιας επέτρεψε τη μικροφωτογράφηση των εγγράφων σε πέντε μικροταινίες, τον Ιούλιο τού 2002.
Τρίτο καλό, στην περίπτωση, είναι ότι βρέθηκε ο φορέας που θα αναλάμβανε τη δαπάνη τής παραπάνω μικροφωτογράφησης. Πρόκειται, ακριβώς, για την Ιστορική και Λαογραφική Εταιρεία Ρεθύμνης- τής οποίας Αντιπρόεδρος, τον καιρό εκείνο, ήταν η κ. Ασπασία Παπαδάκη. Η Ιστορική και Λαογραφική Εταιρεία ενδιαφέρθηκε για την απόκτηση των μικροταινιών, που, στη συνέχεια, δωρίθηκαν στα Αρχεία Ρεθύμνου.
Η δυσκολία, όμως, της γλώσσας θα καθιστούσε το εν λόγω υλικό όλως ανεκμετάλλευτο και απρόσιτο στο ευρύτερο- πέραν των ειδημόνων τής τουρκικής γλώσσας- αναγνωστικό κοινό. Για τον λόγο αυτόν, το Αρχείο ανέθεσε, το έτος 2003, στις κυρίες Μαρία Βαρούχα και Φωτεινή Χαιρέτη- ιστορικούς με μεταπτυχιακές σπουδές στην Τουρκολογία- την ταξινόμηση, επεξεργασία και περαιτέρω μελέτη τής αρχειακής αυτής ύλης, με σκοπό τη σύνταξη περιλήψεων ανά έγγραφο, που θα συνοδεύονταν από γλωσσάριο και σχετικά ευρετήρια προσώπων και τοπωνυμιών. Αυτό έγινε με απόλυτη επιτυχία και το αποτέλεσμα και τής προσπάθειας αυτής είναι ένας θαυμάσιος και εξαιρετικά καλαίσθητος τόμος τετρακοσίων πενήντα σελίδων, που εκδόθηκε με την επιστημονική επιμέλεια και φροντίδα τής κ. Ασπασίας Παπαδάκη, με τον τίτλο: «Οθωμανικά δημόσια έγγραφα τού Ρεθύμνου (1695- 1898)».
Στον τόμο αυτόν περιλαμβάνονται 753 λυτά (άδετα) έγγραφα οικονομικού, κυρίως, περιεχομένου. Η πλειονότητα των εγγράφων αυτών (547 τον αριθμό) χρονολογείται στον 19ο αιώνα και τα υπόλοιπα στον 17ο και 18ο αιώνα και αφορούν σε στρατιωτικές δαπάνες, μισθοδοσίες, επιτάξεις για το στράτευμα, μισθοδοσίες κρατικών αξιωματούχων και υπαλλήλων, έξοδα για εξοπλισμό και επισκευή δημοσίων κτιρίων αλλά και άλλα κρατικά οικονομικά ζητήματα. Ένα μεγάλο μέρος των εγγράφων αφορά, ειδικότερα, στην περίοδο 1866- 69, και ιδιαίτερα στο έτος 1867, στη διάρκεια τής οποίας έγινε, ως γνωστόν, μια από τις σημαντικότερες επαναστάσεις των χριστιανών Κρητικών εναντίον τής οθωμανικής κυριαρχίας στο νησί, η γνωστή και ως «Μεγάλη Κρητική Επανάσταση», που υπήρξε η απαρχή τής απελευθέρωσης των Κρητικών από τους Τούρκους. Έχουν, για τον λόγο αυτόν, τα εν λόγω έγγραφα, να γνωρίσουν πολλά και σπουδαία στο αναγνωστικό τους κοινό και μάλιστα σε όσους ασχολούνται με την ιστορία τού τόπου κατά την περίοδο αυτήν.
Χαρακτηριστικό είναι, πάντως, ότι, παρόλο που στα έγγραφα αυτά είναι διάχυτη και ευδιάκριτη η ανησυχία των αρχών και κάποια στρατιωτική κινητικότητα, λόγω τής προδιαγραφείσας κατάστασης που επικρατούσε στην Κρήτη τα χρόνια εκείνα, ωστόσο δεν γίνεται πουθενά σαφής αναφορά στη μεγάλη επανάσταση των Κρητικών, πέρα από κάποιες έμμεσες αναφορές στους «μάρτυρες», δηλαδή σε μουσουλμάνους που πέθαναν υπερασπιζόμενοι την πατρίδα τους.
Το παραπάνω έργο των Αρχείων τού Νομού Ρεθύμνης είναι αξιολογότατο και αποτελεί ,τώντις, περισπούδαστη και κεφαλαιώδους σημασίας για το τόπο μας μελέτη. Έρχεται να καλύψει ένα σημαντικό κενό στη επιστήμη τής Ιστορίας των χρόνων τής Τουρκοκρατίας. Η καταλογογράφηση τής συγκεκριμένης αρχειακής ύλης και η γνωστοποίηση τού περιεχομένου των εγγράφων θα βοηθήσει τους μελλοντικούς ερευνητές να κατευθύνονται πιο εύκολα προς τα θέματα που τους ενδιαφέρουν, αλλά και κάθε αναγνώστη να πληροφορηθεί κατά τρόπο άμεσο και πρωτογενή για τη συγκεκριμένη εποχή. Γιατί μέσα από τα έγγραφα αυτά αποκομίζουμε πολύτιμες πληροφορίες για την Τοπική μας Ιστορία, αλλά και την ευρύτερη οθωμανική. Μέσα από τη μελέτη τους ο ερευνητής μπορεί να συγκεντρώσει στοιχεία για την οθωμανική διοίκηση στο νησί, τη στρατιωτική οργάνωση, τη λειτουργία τού φορολογικού συστήματος και του μουσουλμανικού συστήματος απόδοσης δικαιοσύνης και γενικά για τις σχέσεις των υπηκόων μεταξύ τους αλλά και με την πρωτεύουσα.
Αξίζουν, όθεν, πολλών και θερμών ευχαριστιών όλοι όσοι ενεπλάκησαν στη δημιουργία τής θαυμάσιας αυτής έκδοσης. ο εκλεκτός Καθηγητής κ. Αντώνης Αναστασόπουλος, η Προϊσταμένη των Αρχείων Νομού Ρεθύμνου Δρ. Ασπασία Παπαδάκη, η Ιστορική και Λαογραφική Εταιρεία και οι μεταφράστριες Μαρία Βαρούχα και Φωτεινή Χαιρέτη. Όλοι τους είναι άξιοι τού «δικαίου επαίνου» αλλά και της αγάπης όλων μας γι' αυτήν τους την προσφορά στον τόπο μας.

Η Αποτομή τής τιμίας Κεφαλής τού τιμίου, ενδόξου Προφήτου, Προδρόμου και Βαπτιστού Ιωάννου (29 Αυγούστου)

Εικ. Έργο τής Ι. Μονής Σωτήρος, Κουμπέ, Ρεθύμνου. Ανάμνηση εγκαινίων τού δευτέρου κλίτους τού καθολικού, επ' όνόματι τού τιμίου Προδρόμου (29/8/1999).

Η Αποτομή τής τιμίας Κεφαλής τού τιμίου, ενδόξου Προφήτου, Προδρόμου και Βαπτιστού Ιωάννου (29 Αυγούστου)

    Συναξαρικές πληροφορίες- Λαογραφικά στοιχεία

Συναξαρικές πληροφορίες

     Η Εκκλησία τιμά τον Πρόδρομο αμέσως μετά την Υπεραγία Θεοτόκο και ιδιαίτερα ο μοναχικός κόσμος, γιατί και εκείνος υπήρξε μέγας ασκητής τής ερήμου, τρεφόμενος με ακρίδες και μέλι άγριο, σαν να ήταν πουλί. Γι’ αυτό σε πολλές εικόνες τής βυζαντινής αγιογραφίας ο Άγιος είναι ιστορημένος πράγματι με δυο φτερά φυτρωμένα στους ώμους του και την επιγραφή «το πτηνόν τής ερήμου». Επί πλέον ή γέννησή του συντελέστηκε με τη χάρη τού Θεού και ή σύλληψή του- από τη στείρα μητέρα του Ελισάβετ- ευαγγελίστηκε, όπως μας αναφέρει ο Ευαγγελιστής Λουκάς[1], στον πατέρα του Ζαχαρία, μέσα στον ναό, ενώ ο τελευταίος ιερουργούσε στο ιερό.
    Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος δεν δειλιάζει να κηρύξει και ελέγξει προς όλες τις κατευθύνσεις, χτυπώντας, τελευταία, και τη μοιχεία του βασιλιά Ηρώδη, αν και γνώριζε καλά πως αυτό θα τού στοίχιζε τη ζωή. Με τον αποκεφαλισμό του στο παράνομο συμπόσιο των γενεθλίων τής Σαλώμης, ο Πρόδρομος ανοίγει τις πύλες τού Άδη και ευαγγελίζεται και εκεί προς όλους τους νεκρούς την έλευση τού Σωτήρα, όπως ψάλλουμε και στο απολυτίκιό του:

«όθεν τής αληθείας υπεραθλήσας,
χαίρων ευηγγελίσω και τοις έν ΄Αδη,
Θεόν φανερωθέντα εν σαρκί,
τον αίροντα την αμαρτίαν τού κόσμου και
παρέχοντα ημίν το μέγα έλεος».

     Γι’ αυτό και στο τέλος ο Ιωάννης αξιώθηκε να ακούσει το εγκώμιο από το στόμα τού ίδιου τού Κυρίου και Θεού του: «αμήν λέγω υμίν, ουκ εγήγερται εν γεννητοίς γυναικών μείζων Ιωάννου τού βαπτιστού»[2].

Λαογραφικά στοιχεία

   Ο άγιος Ιωάννης ο "Αποκεφαλιστής" (που αποκεφαλίστηκε, δηλαδή, από τον Ηρώδη) θεωρείται θεράπων Άγιος από το ρίγος τού πυρετού τής ελονοσίας. Γι' αυτό και στην μεν Κρήτη αποκαλείται και Ριγολόγος και αλλού Κρυαδίτης, αλλά και Νηστευτής και Νηστικός για την απόλυτη νηστεία με την οποία τιμάται η μνήμη του. Επίσης, κατά τόπους, ακούγεται και Τιναχτής (στη Νάξο- επειδή σε τινάσσει με ρίγη, αν δεν τηρήσεις τη νηστεία του ή γιατί θεραπεύει το τιναχτικό, δηλαδή τον ελώδη πυρετό), Κυνηγός (στη Θράκη, γιατί γύρω στην εορτή του, 29 Αυγούστου, αρχίζει η κυνηγετικη περίοδος ή διότι αυτό ήταν το όνομα τού κτίτορός του[3]) και Κουτσοκεφάλης. Στην Κρήτη, πάνω σε ακρωτήριο, πριν μπούμε στον κόλπο τού Μεραμπέλου, υπάρχει το εκκλησάκι τού άι Γιάννη τού Αφορεσμένου για τα πολλά ναυάγια πού συμβαίνουν στην περιοχή του. Οι κακοήθεις πυρετοί που μαστίζουν- ιδιαίτερα κατά τον μήνα Αύγουστο- τον τόπο μας, με τα τρομερά τους ρίγη και τους οξείς παροξυσμούς τους, οφείλονται, κατά την άποψη του ελληνικού λαού, στην ταραχή που αισθάνθηκε κατά το μαρτύριο η κεφαλή του καρατομηθέντος Αγίου[4]. Ο άγιος Ιωάννης, έκτοτε, εικονίζεται, συνήθως, κρατώντας την κεφαλή του.
     Στο Ρέθυμνο, ο άγιος Ιωάννης ο Ριγολόγος, στην περιοχή του Πετρέ, θεωρείται ως θεράπων Άγιος της ελονοσίας. Η παράδοση κάνει λόγο ότι το εκκλησάκι του Αϊ- Γιάννη έχει κτιστεί από τα χρόνια που οι Τούρκοι δέσποζαν στην Κρήτη. Την εικόνα του βρήκε ένας Τούρκος άρρωστος, που η θέρμη τού έκαιγε τα σωθικά, όταν άκουσε να βγαίνει από τα σπλάγχνα μιας σπηλιάς, ανάμεσα από τα δένδρα και τους αγριόθαμνους, μια μελωδική, θεία φωνή. Ο Τούρκος έτρεξε στη σπηλιά, αναμέρισε τα χόρτα και τα αγκάθια και βλέπει την εικόνα τού Αϊ- Γιάννη να λάμπει σαν ένα αστέρι. Ένιωσε ότι ήταν η φωνή του Αϊ- Γιάννη που τον προσκαλούσε. Έσκυψε με σεβασμό, πήρε την εικόνα στην αγκαλιά του, κι έταξε στον Άγιο δύο ζώα λάδι, αν τον άφηνε ο πυρετός. Όπως λέγει η παράδοση, ο πυρετός έφυγε και ο Τούρκος, στη συνέχεια, εκτέλεσε το τάμα του. Έκτοτε ο Αϊ- Γιάννης θεωρούνταν στην περιφέρεια ο μόνος γιατρός για την ελονοσία[5]. Το ίδιο και ο άγιος Ιωάννης ο Ριγολόγος, στην Άνω Βιάννο Ηρακλείου, ενώ στα Φάρασα πιστεύεται ότι θεραπεύει τη στείρωση των γυναικών[6].
   Ενδιαφέρον, από λαογραφική άποψη, παρουσιάζει, στο σημείο αυτό, το τελετουργικό που ακολουθούσαν, σε παλαιότερες εποχές, στην Άνω Βιάννο του νομού Ηρακλείου, όσοι ταλαιπωρούνταν από διάφορες ασθένειες και κυρίως από ελονοσία και κατέφευγαν στη χάρη του Αγίου, εκζητούντες το θείο έλεος και τη σωτήρια αντίληψή του. Ο ασθενής με απλή, αγνή και άδολη λαϊκή ψυχή προσκυνούσε ευλαβώς τη χάρη του, άναβε τα καντήλια, θύμιαζε τις άγιες εικόνες και, στη συνέχεια, πλυνόταν με το αγίασμα που υπήρχε στο συγκεκριμένο προσκύνημα. Ύστερα έδενε στο μανουάλι μια κλωστή ή το μαντίλι του ή ένα κομμάτι που το έκοβε από τα ρούχα του[7] και έλεγε με πραγματική πίστη τα παρακάτω λόγια: 

Έπαε σ’αφήνω, Αϊ- Γιάννη μου, τον πυρετό μου…
Έπαε σ’ αφήνω, Αϊ- Γιάννη μου, το ρίγος μου …
Έπαε σ’ αφήνω, Αϊ- Γιάννη μου, την ανορεξία μου και την αρρώστια μου…

    Αμέσως μετά ο ασθενής «έζωνε» εξωτερικά την εκκλησία τρεις φορές με μια κλωστή, προφέροντας, και πάλι, τα ίδια λόγια. Τότε, ο ρακένδυτος και λιπόσαρκος Άγιος- όπως τουλάχιστον μαρτυρείται από τους ίδιους που προσέφευγαν στη θεία χάρη του και εκζητούσαν το έλεός του- συνήθως άκουγε τις εναγώνιες παρακλήσεις τους και τους χάριζε και πάλι την υγεία τους[8].

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

[1] Λουκ. α΄ 5- 25.[2] Ματθ. ια΄, 11.
[3] Γι’ αυτήν τη δεύτερη άποψη βλ. Φαίδωνος Κουκουλέ, «Επίθετά τινα της Θεοτόκου», Ημερολόγιον τής Μεγάλης Ελλάδος, τ.10 (1931), 392.
[4] Γ. Α. Μέγα, Ελληνικαί εορταί και έθιμα της λαϊκής λατρείας, Αθήναι 1957, 231.
[5] Βλ. σχετικά Αλεξ. Κ. Χατζηγάκη, Εκκλησίες Κρήτης- Παραδόσεις, Ρέθυμνο 1954, 49.
[6] Δ. Λουκοπούλου- Δ. Πετροπούλου, Η λαϊκή λατρεία των Φαράσων, Αθήναι 1949, 30
[7] Που προφανώς ήταν το ορατό σύμβολο της ασθένειάς του, που, στη συνέχεια, θα εγκατέλειπε στη χάρη του Αγίου.
[8] Αντ. Ε. Στιβακτάκη, Θρύλοι και Παραδόσεις της Κρήτης, Εκδ. Σμυρνιωτάκη, Αθήνα χ. χ., 80.

Συνεργεία καθαριότητας στο Παλιό Ρέθυμνο

Συνεργεία καθαριότητας στο Παλιό Ρέθυμνο
Κωστή Ηλ. Παπαδάκη
http://ret-anadromes.blogspot.com

    Στο παλιό Ρέθυμνο, των αρχών τού 20ού αιώνα, οι δρόμοι ήταν όλοι στενοί και καλντερίμια. Δεν μπορούσε να κυκλοφορήσει ρόδα. Όλη η συγκοινωνία γινόταν με άλογα και γαϊδουράκια. Τα σκουπίδια τής πόλης πετιόντουσαν στη θάλασσα. Τα δε σοκάκια μύριζαν άσχημα, διότι σε πολλά απόμερα μέρη «ανακουφίζονταν» οι διαβάτες. Εξάλλου, στον Πλάτανο υπήρχε και στενάκι, που, για τον λόγο αυτόν, ονομαζόταν «Κατουρλοσόκακο» (επίσημα, πάντως, οδός «Σκότους», οπότε, σύμφωνα και με την ονομασία του, βοηθούσε στον σκοπό αυτόν).
    Μεγάλο πρόβλημα ήταν και τα βυρσοδεψεία στα ανατολικά και δυτικά τής πόλης, που εξέπεμπαν μολυσματικές αναθυμιάσεις και απειλούσαν την υγεία των πολιτών. Τα βυρσοδεψεία, περαιτέρω, ανατολικά της πόλης, απειλούσαν και την υγεία των τροφίμων του Ορφανοτροφείου, που βρισκόταν πάνω από αυτά.
    Μετά την τουρκική απελευθέρωση και με την επέμβαση των Ρώσων, επί Κρητικής Πολιτείας, ο Δήμος συνέστησε συνεργεία από γαϊδουράκια, στα οποία φόρτωναν δύο κιβώτια με τεχνητό πάτο, που συγκρατιόταν με σύρτη και όταν τραβούσαν τον σύρτη, άνοιγε ο πάτος και ξεφόρτωναν. Μετά το άδειασμα ξανάβαζαν τον σύρτη και ξανάρχιζε η δουλειά!
      Γύριζαν, λοιπόν, τα γαϊδουράκια και από πίσω ο καθαριστής- με ένα φτυάρι με κοντό χέρι και μια σκούπα- και μάζευε ό,τι ήταν δυνατόν να μαζευτεί, γιατί ο δρόμος ήταν γεμάτος με τις ακαθαρσίες των ζώων και ο καθαρισμός, αφού ο δρόμος ήταν καλντερίμι, ήταν πάντα προβληματικός.
    Στην «Κρητική Επιθεώρηση» διαβάζουμε ότι το έτος 1912 η καθαριότητα τής πόλης διεξαγόταν σε ώρες εντελώς ακατάλληλες και κατά τρόπο θορυβώδη από πολυπληθείς οδοκαθαριστές «ομάδην πορευομένων, οι οποίοι διερχόμενοι διά των οδών και ιδίως των κεντρικών, συνήθως κατά τας ώρας τού περιπάτου», δημιουργούσαν πολλά προβλήματα στους κατοίκους .

Κανονισμός καθαριότητας του δήμου τού έτους 1893

Κάτω από τις συνθήκες αυτές ενδιαφέρον παρουσιάζει ο παρακάτω Κανονισμός καθαριότητας του Δήμου, του έτους 1893, που αφορούσε στις συνθήκες υγιεινής της πόλεως . Σε γενικές γραμμές, ο Κανονισμός Καθαριότητας προέβλεπε τις ακόλουθες διατάξεις, πολλές από τις οποίες προξενούν το γέλιο στον σύγχρονο Ρεθεμνιώτη:
α) Ο δήμος για την καθαριότητα θα βάλει ειδικούς οδοκαθαριστές, που θα καταβρέχουν τους δρόμους (εκτός από τους κεντρικούς, οι περισσότεροι ήταν χωματόδρομοι) και θα παίρνουν τα σκουπίδια.
β) Απαγορεύεται σε όλους να ρίχνουν ακάθαρτα νερά στους δρόμους.
γ) Στα χάνια της οδού Μπουνιαλή (Πεταλάδικα) οι στάβλοι υποχρεούνται να είναι πολύ καθαροί και να αποβάλλεται η κόπρος.
δ) Οι κρεοπώλες και οι ιχθυοπώλες δύο φορές την μέρα, επιβάλλεται να καθαρίζουν τους πάγκους, ενώ τα ψάρια θα πωλούνται, εφόσον θα είναι φρέσκα, ειδάλλως θα πετιούνται στη θάλασσα.
ε) Να μην κυκλοφορούν όρνιθες στην αγορά, ούτε αίγες στους δρόμους.
Τέλος, όποιος παραβαίνει αυτά τα διατάγματα θα πληρώνει πρόστιμο 5-100 γρόσια είτε ο ίδιος είτε ο χωροφύλακας ή ο κλητήρας, στην περίπτωση που παραβλέπουν τη διάταξη.

Ζητούμε συγγνώμη από τους Αναγνώστες μας για την καθυστέρηση- για έναν, περίπου, μήνα- στην ανανέωση τής ιστοσελίδας μας, που οφείλεται στην απουσία μας για διακοπές στο εξωτερικό (Σκανδιναβία- Ρωσία- Εσθονία)

ΠΕΝΤΕ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΚΩΦΩΝ Ν. ΡΕΘΥΜΝΟΥ

Με την ευκαιρία των εκδηλώσεών του για τα εικοσάχρονα

ΠΕΝΤΕ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΚΩΦΩΝ Ν. ΡΕΘΥΜΝΟΥ

ΚΩΣΤΗ ΗΛ. ΠΑΠΑΔΑΚΗ

Το έτος 2009 αποτελεί σημαντικό σταθμό για το τοπικό Σύλλογο Κωφών, που γιορτάζει τα είκοσι χρόνια δημιουργικής πορείας και δράσης. Είκοσι χρόνια συνεχούς αγώνα, δράσης και προσφοράς προς τους δεκάδες, μόνο στον νομό Ρεθύμνου, συνανθρώπους μας με προβλήματα κώφωσης, που μέσα σε αυτά τα είκοσι χρόνια είδαν τη ζωή τους σε πολλούς τομείς να αλλάζει και να βελτιώνεται σημαντικά. Βέβαια, ο δρόμος παραμένει ακόμα εξαιρετικά μακρύς, δύσβατος και τραχύς και υπολείπονται πολλοί αγώνες και διεκδικήσεις, που πρέπει να γίνουν από το Σωματείο, ώσπου να μάθουν οι πολίτες και η Πολιτεία να σέβονται ορισμένες αξίες, δικαιώματα και αρχές τής ζωής. Έχει αναγνωριστεί από όλους ότι ο Σύλλογος Κωφών Ν. Ρεθύμνης αποτελεί ένα ζωντανό και φωτεινό παράδειγμα προς μίμησιν ενός σωματείου που ξέρει να θέτει και να διεκδικεί τα προβλήματα του. Αυθεντική και γνήσια, όλα αυτά τα χρόνια, η προσπάθειά του στηρίχθηκε και αγαπήθηκε από όλους, φορείς και άτομα, εντός και εκτός τού νομού μας.

Στην κομβική αυτήν Επέτειο κάνουμε μια σύντομη αναφορά στις πέντε πολύτιμες εκδόσεις τού Συλλόγου Κωφών νομού Ρεθύμνου, που εκδόθηκαν στα 20 αυτά χρόνια και αντιστοιχούν σε ισάριθμα συνέδρια, που ο δραστήριος Σύλλογος πραγματοποίησε στην πόλη μας στο διάστημα αυτό.

Τη φιλολογική επιμέλεια και τις διορθώσεις όλων αυτών των εκδόσεων ανέλαβε ο υποφαινόμενος και προς τούτο και η παρουσίασή τους προς την αγάπη σας από τον ίδιο. Στα κείμενα των εν λόγω βιβλίων καταβλήθηκε από τον Επιμελητή κάθε δυνατή προσπάθεια να διατηρείται, στην κάθε έκδοση, πιστά το ύφος και η γλώσσα των προσώπων που, κάθε φορά, ομιλούσαν. Ο λόγος τους απομαγνητοφωνούνταν, χωρίς, στη συνέχεια, να δεχτεί ουσιαστικές παρεμβάσεις, διατηρώντας, με τον τρόπο αυτόν, τη φυσικότητα και τον αυθορμητισμό τού κάθε ομιλητή.

Η σειρά, λοιπόν, των εκδόσεων τού Συλλόγου Κωφών Ρεθύμνου έχει ως εξής:

     Το έτος 1999 (7-8 Μαΐου) ο Σύλλογος διοργανώνει Διημερίδα για τα 10 χρόνια από την ίδρυσή του (1989-1999), με θέμα: «Έγκαιρη παρέμβαση- Εκπαίδευση- Νοηματική Γλώσσα- Κοινωνική Ένταξη και Αποκατάσταση Κωφών και Βαρηκόων» (έκδοση Πρακτικών 2000, σσ. 128).

Από την εκδοση αυτήν ξεχωρίζουμε τις εισηγήσεις των Γιάννη Χριστοδουλάκου, Αντιπροέδρου τής ΟΜΚΕ, Παν. Κουρουμπλή, Βουλευτή τού ΠΑΣΟΚ και Χρίστου Λιονή, Καθηγητή τής Ιατρικής Σχολής τού Παν/μίου Κρήτης, που αναφέρονται, ειδικότερα, στην κατάσταση και τα δικαιώματα των Κωφών στην Ελλάδα

Σημαντικότατο, επίσης, και το θέμα των κοχλιακών εμφυτεύσεων, που θίγει ο Πρόεδρος τής ΟΜΚΕ κ. Κώστας Γαργάλης, με το οποίο ο εισηγητής μάς εισάγει στη δεύτερη ευρύτερη νοηματική ενότητα τού βιβλίου που είναι, ακριβώς, η Νοηματική Γλώσσα.

Αυτή, ακριβώς, η Νοηματική Γλώσσα θα αποτελέσει τον κεντρικό πυρήνα τής εισήγησης τής Καθηγήτριας τού Πανεπιστημίου Πατρών κ. Βενέτας Λαμπροπούλου, η οποία θα μιλήσει για την εκπαίδευση τού κωφού παιδιού.

Αυτές, λοιπόν, οι δυο τελευταίες εισηγήσεις (του κ. Γαργάλη και της κ. Λαμπροπούλου), μπορούμε να πούμε ότι αποτελούν ένα λαμπρότατο ύμνο προς τη Νοηματική των Κωφών Γλώσσα, την οποία θεωρούν ως απόλυτα απαραίτητη για τη μόρφωση και εκπαίδευση των κωφών παιδιών.

Τέλος, για την αντιμετώπιση του κωφού και βαρήκοου παιδιού μίλησε και ο κ. Μιχ. Βερνάδος, Σχολ. Σύμβουλος Ειδικής Αγωγής Κρήτης.

     Το έτος 2000 (3/Ιουνίου) διοργανώνεται Ημερίδα με θέμα: «Προοπτικές μετά την αναγνώριση τής Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας» (έκδοση Πρακτικών 2001, σσ. 92).

Στο βιβλίο αυτό με ομιλία του ο βουλευτής τού ΠΑΣΟΚ κ. Παν. ΚουρουμπλήςΣωτ. Γκατσούκας, Αντιπρόεδρος της ΕΣΑΕΑ, στο αναπηρικό κίνημα και τις προκλήσεις τής νέας χιλιετίας. Πιο εξειδικευμένη και άμεσα σχετική με τα προβλήματα των Κωφών Ατόμων είναι βαρυσήμαντη ομιλία τού Προέδρου τής Ομοσπονδίας Κωφών Ελλάδος κ. Κώστα Γαργάλη, με θέμα: «Προοπτικές μετά την αναγνώριση της Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας», από την οποία δόθηκε και ο συνολικός τίτλος τού βιβλίου . αναφέρεται, γενικά, στα προβλήματα των ΑμΕΑ, ενώ ο κ.

     Το έτος 2001 (19-20/10) διοργανώνεται Ευρωπαϊκό Συνέδριο με θέμα: «Από την Αναπηρία στην Ενδυνάμωση τού Κόσμου των Κωφών». Η Ευρώπη κατά των Διακρίσεων (έκδοση Πρακτικών 2003, σσ. 144).

     Ο Σύλλογος Κωφών Ν. Ρεθύμνης με το παρόν ευρωπαϊκό Συνέδριο τίμησε, με τη σειρά του, και αντάμειψε γενναία την πόλη, που, από την πρώτη, κιόλας, στιγμή της ίδρυσής του, τον περιέβαλλε με τα πιο όμορφα, ευγενικά και ειλικρινή αισθήματά της. Γιατί ένα Ευρωπαϊκό Συνέδριο κύρους- σαν αυτό που διοργάνωσε ο Σύλλογος Κωφών τής πόλης μας στις 19- 20 Οκτωβρίου, στην αίθουσα τού Ωδείου τής πόλης μας- δεν μπορεί παρά να προσέδωσε τη μεγίστη τιμή στον τόπο όπου αυτό διεξάχθηκε. Επί πλέον, η ανάθεση τής διεξαγωγής τού Συνεδρίου από την Ομοσπονδία Κωφών Ελλάδος σε έναν μικρό επαρχιακό Σύλλογο, όπως αυτόν των Κωφών τού Νομού μας, αποδεικνύει σαφέστατα τον βαθμό τής εμπιστοσύνης με την οποία η Ομοσπονδία περιβάλλει μονίμως τον ρεθεμνιώτικο Σύλλογο.

     Σκοπός τού Συνεδρίου ήταν η αποτελεσματική καταπολέμηση των πολλαπλών διακρίσεων που υφίστανται οι Κωφοί όλων των ηλικιών στην Ευρώπη, μέσα από την επισταμένη διακρατική διερεύνηση των μορφών καταπολέμησης των διακρίσεων που υφίστανται οι Κωφοί των ευρωπαϊκών χωρών που συμμετείχαν στο συγκεκριμένο συνεδριακό πρόγραμμα.

Σύνεδροι από τη Γερμανία, τη Δανία, την Ισπανία και την Ελλάδα αναφέρθηκαν σε θέματα βασικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, στα οποία οι Κωφοί από όλο τον κόσμο υφίστανται διακρίσεις, όπως στην Εκπαίδευση, την εργασία, την υγεία, την Επικοινωνία και την πληροφόρηση, την κοινωνική ζωή και τον πολιτισμό.

Προσδοκώμενα αποτελέσματα τού Συνεδρίου στάθηκαν τα εξής:

       να προσδιοριστούν οι ιδιαίτερες και πολλαπλές διακρίσεις που βιώνουν οι Κωφοί στη ζωή τους σε κάθε χώρα.

    να δυναμώσει η κοινότητα των Κωφών τής Ευρώπης, για μια αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των διακρίσεων συλλογικά σε εθνικό και διακρατικό επίπεδο.

     να ενημερωθεί η κοινότητα των ακουόντων τής Ευρώπης για τις καλύτερες πρακτικές αποφυγής των διακρίσεων, έτσι ώστε να μπορέσει η κοινότητα των Κωφών να έχει καλύτερη πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες σε όλους τους τομείς τής κοινωνικής ζωής.

     να δημιουργούνταν σχετικό CD-ROM και μια ιστοσελίδα, στην οποία θα καταγράφονταν όλα τα αποτελέσματα τού Συνεδρίου και η οποία θα διασυνδεόταν και με άλλες ιστοσελίδες παρόμοιου ενδιαφέροντος.

    Το έτος 2003 (31/5), με την ευκαιρία τού ευρωπαϊκού έτους Ατόμων με Αναπηρία, ο Σύλλογος διοργανώνει Ημερίδα με θέμα: «Οι Κωφοί σήμερα προοπτικές ένταξής τους σε μια κοινωνία ισότητας και αποδοχής» (έκδοση Πρακτικών 2004, σσ. 143).

      Το συνέδριο και η εν λόγω έκδοση διεξάχθηκαν στα πλαίσια τής ανακήρυξης από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τού 2003 ως έτους των Ατόμων με Αναπηρία.

Μεταξύ των ομιλητών ο κ. Γιάννης Χριστοδουλάκος στην εισήγηση του με θέμα: «Τα σωματεία των Κωφών ως Κέντρα αναφοράς τής κοινότητας- Προβληματισμοί και Προοπτικές» έκανε μια σύντομη ιστορική αναδρομή στον ρόλο των Σωματείων, στα οποία αναγνωρίζει ρόλο, καταρχάς, κοινωνικό. Μέσα στα Σωματεία οι Κωφοί συναντιούνται, γνωρίζονται, δημιουργούν επαφές μεταξύ τους, μέσω των εκδρομών και κάποιων άλλων εκδηλώσεων που διοργανώνουν. Οι περισσότεροι κωφοί μέσα από τα Σωματεία γνωρίζονται και τα περισσότερα ζευγάρια κωφών μέσα στα Σωματεία συνήψαν την πρώτη τους γνωριμία.

Ο κ. Κώστας Γαργάλης, Πρόεδρος τής Ομοσπονδίας Κωφών Ελλάδος, που μίλησε με θέμα: «Ιστορικό- Σύγχρονοι προβληματισμοί και Στόχοι τής Ομοσπονδίας Κωφών Ελλάδος», μεταξύ άλλων σημειώνει ότι οι πρώτες αντιδράσεις, το πρώτο φως για τους Κωφούς άρχισε να διαφαίνεται από το έτος 1980 και μετά. Και πιο συγκεκριμένα^. το 1985 έγινε το Πρώτο Πανελλήνιο Συνέδριο Κωφών κι εκεί, για πρώτη φορά, υπήρχαν διερμηνείς και ακούστηκαν οι διαμαρτυρίες και τα παράπονα των Κωφών και επίσημα πλέον στη δική τους γλώσσα, τη Νοηματική.

   Και η τελευταία δραστηριότητα τού Συλλόγου υπήρξε η Ημερίδα με θέμα «Οι Κωφοί στην Κοινωνία τής Εκπαίδευσης, της Γνώσης και της Συμμετοχής», που διοργάνωσε ο Σύλλογος στο Φοιτητικό Κέντρο Ξενία, στις 23 Απριλίου 2005 (έκδοση Πρακτικών 2007, σσ. 64).

Στην Ημερίδα αυτήν, σύνεδροι Έλληνες και ξένοι, αναφέρθηκαν σε θέματα βασικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, στα οποία οι Κωφοί απ’ όλο τον κόσμο μονίμως υφίστανται διακρίσεις, όπως στην Εκπαίδευση, τη Γνώση και τη Συμμετοχή, την πληροφόρηση, την κοινωνική ζωή, τον αθλητισμό και τον εν γένει πολιτισμό. Ειδικότερα, από τους ομιλητές αναπτύχθηκαν θέματα μεγάλου για τους Κωφούς ενδιαφέροντος, όπως: «Η κοινωνική διάσταση τής Αναπηρίας», από τον κ. Σκεύο Παπαϊωάννου, Καθηγητή Κοινωνιολογίας τού Πανεπιστημίου Κρήτης, η «Γενετική τής Βαρηκοΐας» από τον κ. Μιχάλη Πήτερσεν, Ιατρό- ερευνητή τού Ινστιτούτου Υγείας τού Παιδιού, «Η δίγλωσση προσέγγιση στην εκπαίδευση τού κωφού παιδιού» από την κ. Μαριάννα Χατζοπούλου, διερμηνέα Ε.Ν.Γ., Υποψήφια διδάκτορα των Πανεπιστημίων Αθηνών και Στοκχόλμης, και «Πολιτισμός και Αθλητισμός» από την κ. Κλεοπάτρα Κουρμαντζή, Κοινωνιολόγο, Υπάλληλο τού Υπουργείου Εργασίας.

Απ’ ό,τι διαπιστώνουμε, η εν λόγω ημερίδα απέβλεπε σε μια καλύτερη και ουσιαστικότερη πρόσβαση και συμμετοχή των Κωφών σε εκπαιδευτικά και μορφωτικά αγαθά, σε υπηρεσίες, χώρους εργασίας, επαγγελματικής και κοινωνικής αποκατάστασης και, γενικά, σε όλους τους τομείς τής κοινωνίας και του πολιτισμού.

Ολοκληρώσαμε- με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη συντομία και σαφήνεια- την περιήγησή μας στα πέντε πονήματα τού Συλλόγου Κωφών Ρεθύμνου, που εξέδωσε με την ευκαιρία ισάριθμων Συνεδρίων, σε διάστημα μόλις πέντε ετών (!). Το έτος 2000, ο Σύλλογος Κωφών Ρεθύμνου κυκλοφόρησε το πρώτο του βιβλίο και από τότε σχεδόν κάθε χρόνο παρήγαγε και από ένα νέο και το προσέθετε στο ενεργητικό του. Και τώρα, φυσικά, μπορούμε να έχουμε τη βάσιμη ελπίδα ότι και η παρούσα Ημερίδα, για τα 20χρονα τού Συλλόγου, θα αποτελέσει το θέμα ενός έκτου βιβλίου! Και όλα αυτά τα βιβλία καθίστανται σαφώς μια νέα τομή, μια νέα δύναμη στον χώρο τής έρευνας γύρω από τα προβλήματα των Κωφών. Θα μπορούσα ανενδοιάστως να τα αποκαλέσω και τα πέντε ως μια αξιόλογη συμβολή στα μεγάλα και σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζει καθημερινά ο Κωφός συνάνθρωπός μας και, ακόμα, ως σημείο αναφοράς, στο εξής, της ελληνικής και ξένης- περί τα προβλήματα των Κωφών- βιβλιογραφίας.