Η συμμετοχή τού Ρεθύμνου στον αγώνα του Εικοσιένα

    ΚΩΣΤΗ ΗΛ. ΠΑΠΑΔΑΚΗ
      www.ret-anadromes.blogspot.com

Κρήτες πολεμιστές τού Εικοσιένα 

     

 

 

 

        Αυτόν το λόγο θα σας πω δεν έχω άλλον κανένα

                         μεθύστε με τ’ αθάνατο κρασί τού Εικοσιένα

μας προτρέπει ο εθνικός μας βάρδος Κωστής Παλαμάς

     Και πράγματι, την έξοχη αυτή στιγμή, της 25ης Μαρτίου 1821, που και επίσημα ξεκινά η Επανάσταση των Ελλήνων κατά του τουρκικού ζυγού, το διαζευκτικό σχήμα «Ελευθερία ή Θάνατος» διατρέχει παντού και φλογίζει τις καρδιές των πανελλήνων. Ατέλειωτη αλυσίδα οι ήρωες τού Εικοσιένα, κυριολεκτικά μεθυσμένοι από τα γεγονότα των ημερών εκείνων, με ανιδιοτέλεια, θάρρος και αποφασιστικότητα ρίχνονται στον απελευθερωτικό τού Έθνους Αγώνα^. Αλέξανδρος και Δημήτριος Υψηλάντης, Ανδρούτσος, Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, Μπουμπουλίνα, Νικηταράς, Μαντώ Μαυρογένους, Δέσπω, Αθανάσιος Διάκος, Κανάρης, Μπότσαρης, Μακρυγιάννης, Μιαούλης, Παπαφλέσσας, Καραϊσκάκης. Κι είδαμε το Κούγκι, το Μεσσολόγγι, τη Χίο, τα Ψαρά μεθυσμένα κι εκείνα από τον άσπιλο τής Ελευθερίας έρωτα ν’ αγωνίζονται και να θυσιάζονται σαν μια ψυχή. Πουθενά διχόνοια, πουθενά μίσος ή φιλονικία. Τα μίση κι οι φιλονικίες ξεκινούν από τα ατομικά πάθη, από τις προσωπικές φιλοδοξίες. Τα ωραία, όμως, έργα μόνο με προσωπικές θυσίες και συντονισμένη προσπάθεια τού συνόλου μπορούν να πραγματοποιηθούν. 

      Συνήθως, αναφερόμενοι στον αγώνα τού Εικοσιένα, συνήθως, λέγω, το μυαλό μας πάει στα πρόσωπα και στα γεγονότα που μόλις σας απαρίθμησα παραπάνω, και αφορούν στη λεβεντογέννα Ρούμελη και τον ηρωικό Μωριά τής Πατρίδας μας. Ξεχνάμε, όμως, ή, ίσως, και δεν το γνωρίζουμε  όλοι ότι και ο τόπος μας, η Κρήτη, και ακόμα ειδικότερα ο νομός μας, το Ρέθυμνο, καθόλου δεν υστέρησαν σε ηρωισμούς και θυσίες, σε αγώνες και ολοκαυτώματα. Χρέος μου, λοιπόν, το θεωρώ να στρέψω το συντομότατο αυτό  άρθρο μου και να σας ιστορήσω αποκλειστικά και μόνο τα γεγονότα που διαδραματίστηκαν στον νομό μας, στο Ρέθυμνο, προβάλλοντας, έτσι, την αξία της γνώσης- παράλληλα, πάντοτε, προς τη Γενική- και της Τοπικής μας Ιστορίας.

        Από τα πρώτα, λοιπόν, γεγονότα στην πόλη τού Ρεθύμνου, κατά τα μέσα Μαΐου τού 1821, είναι η φυλάκιση τού επισκόπου Γεράσιμου Περδικάρη ή Κοντογιαννάκη, ενώ οι προύχοντες Καλλέργης και Ντεληγιώργης έπεφταν πρώτοι στο πεδίο της μάχης για τα εθνικά ιδεώδη.  Τον επόμενο μήνα, τον Ιούνιο τού 1821, οι Τούρκοι τού Ρεθύμνου επιχείρησαν να κάνουν εκστρατεία εναντίον των Σφακίων, αφού συνεννοήθηκαν σε τούτο και με τους Τούρκους των Χανίων,   αλλά δέχτηκαν φοβερή επίθεση από Ρεθεμνιώτες μαζί και Σφακιανούς με αρχηγούς τους Τσουδερό, Μελιδόνη, Δρουλίσκο, Ρούσο Βουρδουμπά κ.ά. σε δυο σημεία^. στον Άγιο Κωνσταντίνο- Ρούστικα και στον Άι- Γιάννη τον Καμένο και κυριολεκτικά αποδεκατισμένοι γυρίζουν στην πόλη, αφού σκοτώθηκαν και οι αρχηγοί τους Κουντούρης και Γλυμίδης.

       Μετά από αυτές τις μάχες μερικοί από τους Κρήτες επαναστάτες έμειναν, για να παρακολουθούν τα κινήματα των Τούρκων τής πόλης τού Ρεθύμνου, ενώ οι άλλοι, με αρχηγούς τους Κουρμούλη, Πωλογιώργη, Βουρδουμπά και Μελιδόνη, εκστρατεύουν, στις 20 Ιουνίου 1821, ενάντια στους γνωστούς για την αιμοβορία τους Αμπαδιώτες Τούρκους τού Αμαρίου, που είχαν αρχηγό τους τον αντρείο Δελή Μουσταφά. Για δυο μέρες οι αντίπαλοι πυροβολούσαν ο ένας τον άλλο και, στη συνέχεια, οι άντρες τού Δελή Μουσταφά εξορμούν από τις οχυρές τους θέσεις και έπειτα από μια πεισματώδη και φονική μάχη περικυκλώνονται και σκοτώνονται όλοι, μαζί με τον αρχηγό τους. Η νίκη των επαναστατών ήταν τόσο μεγάλη, ώστε από τα λάφυρα τού εχθρού οπλίστηκαν πολλοί άοπλοι επαναστάτες.

Αν και σκληρός και από την αρχή άνισος ο αγώνας, η Κρήτη- μαζί και ο νομός μας το Ρέθυμνο- τη στιγμή αυτήν έμπαινε με ηρωισμούς και σημαντικές επιτυχίες στον πανελλήνιο χορό των επαναστάσεων. Οι πρώτες, όμως, αυτές επιτυχίες των Ρεθεμνιωτών δεν θα κρατήσουν, δυστυχώς, για πολύ. Αμέσως από τον επόμενο, κιόλας, χρόνο τα πράγματα θα αλλάξουν ριζικά προς το χειρότερο κι ο αγώνα θα γίνει άνισος και πιο σκληρός.

Ο γενναίος Γάλλος φιλέλληνας

Γεώργιος Βαλέστρας

           

Τον Μάρτιο τού 1822, ο Μιχαήλ Κομνηνός Αφεντούλης, Γενικός Διοικητής Κρήτης, οργάνωσε την πολιορκία τού Ρεθύμνου, υπολογίζοντας σε εύκολη εκπόρθηση τού φρουρίου. Επειδή, όμως, το σχέδιο δεν εκτελέστηκε σωστά και συντονισμένα, η πολιορκία απέτυχε με βαρύτατες απώλειες για τους επαναστάτες Κρητικούς. Ανάμεσα στους νεκρούς τής συγκεκριμένης επιχείρησης μετρήθηκε και ο γενναίος Γάλλος φιλέλληνας λοχαγός Γεώργιος Βαλέστρας.

Δυο μήνες αργότερα, στα τέλη Μαΐου τού 1822, θα γίνει η πρώτη απόβαση των Αιγυπτίων και θα ακολουθήσουν ακόμα άλλες δύο. Τα ντουφέκια των Τουρκοαιγυπτίων θα φτάσουν τις δέκα χιλιάδες^.  πού να αντέξουν οι Κρητικοί;... Τι να κάνουν; Βρίσκονται σε μεγάλο αδιέξοδο. Έτσι, αναγκάζονται στο εξής να χρησιμοποιήσουν τις σπηλιές ως καταφύγια και πολεμικά ορμητήρια. Κι αρχίζει ο πόλεμος από τις σπηλιές….

Το ιερό σπήλαιο τού Μελιδονίου,

 με το μνημείο των Ολοκαυτωθέντων

 

 

Στο χωριό Μελιδόνι, στη γνωστή σπηλιά, είχαν καταφύγει 370 άτομα^. άντρες, γυναίκες και παιδιά. Ο Τουρκοαιγύπτιος Χουσεΐν Μπέης πολιορκεί τη σπηλιά για τρεις μήνες χωρίς κανένα αποτέλεσμα. Στο τέλος, κατορθώνει να ανοίξει τρύπα στη σκεπή τής σπηλιάς και να ρίξει από εκεί άφθονες εύφλεκτες ύλες και ξερά ξύλα. Όλοι πέθαναν από ασφυξία και προσφέρθηκαν εκατόμβη για την απολύτρωση τής Κρήτης, στις 23 Ιανουαρίου 1824, ακολουθώντας το παράδειγμα των αδελφών τους, που είχαν σκοτωθεί  με τον ίδιο ακριβώς τρόπο από τον Χασάν Πασά, λίγο καιρό  πρωτύτερα, στη σπηλιά τής Μιλάτου.

Παρ’ όλα αυτά τα συνταρακτικά γεγονότα η Κρήτη μπόρεσε να αντέξει ως τα 1830, περίπου, μόνο χάρη στις απροσμέτρητες και συχνά παράτολμες θυσίες των παλικαριών της (όπως αυτήν τής κατάληψης τού Φρουρίου τής Γραμβούσας, στις 9 Αυγούστου 1825, από δεκαπέντε μόνο παλικάρια). Στα 1830 η Κρήτη πουλήθηκε στον τουρκοαιγύπτιο Μεχμέτ Αλή. Μια πολυαίμακτη δεκαετία συνεχών επαναστάσεων τού ηρωικού της λαού τέλειωνε χωρίς, δυστυχώς, καμιά μα καμιά δικαίωση. Το πρωτόκολλο τής 3^ης Φεβρουαρίου 1830 άφηνε την Κρήτη έξω από τα όρια τού νεοπαγούς ελληνικού κράτους, που την ίδια στιγμή κέρδιζε τις πρώτες του επιτυχίες στο διπλωματικό πεδίο. Μόνο πολύ αργότερα, στα 1897, και, περισσότερο, στα 1913 κι ύστερα από τόσα χρόνια πικρής σκλαβιάς, τυραννίας και σκληρών και άνισων αγώνων κι ύστερα από τριάντα δύο (32) συνολικά επαναστάσεις η Κρήτη μπόρεσε να ξαναπέσει στη θερμή αγκαλιά τής Μητέρας Ελλάδας σαν ηρωική και πολυβασανισμένη κόρη.

Αυτή η ένδοξη εποχή και τα ηρωικά κατορθώματα, αυτό το άπεφθο Εικοσιένα ας αναθερμάνει μέσα μας- σ’ αυτές τις δύσκολες εποχές τής διαφθοράς και της πολιτικής ανικανότητας- τη δόξα τής καταγωγής και το βάρος τής ευθύνης. Υπερήφανοι για το παρελθόν, συνειδητοί γνώστες των δυνάμεων και αδυναμιών τού παρόντος, ατενίζοντας μ’ εμπιστοσύνη και αποφασιστικότητα στο μέλλον, ας προχωρήσουμε με ευψυχία και τόλμη στον δρόμο που χάραξε το Εικοσιένα κι έτσι να φτάσουμε, με τον αγώνα μας, μέσα από τη εσωτερική κάθαρση στην ακτινοβολία! 

(Μέρος Πανηγυρικού λόγου που εκφωνήθηκε κατά τη Δοξολογία για τον εορτασμό τής 25ης Μαρτίου 2010, από τον Μητροπολιτικό Ναό των Εισοδίων τής Θεοτόκου, Ρεθύμνου) 

     

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΔΟΣΕΩΣ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ- ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΩΔΕΙΟ ΡΕΘΥΜΝΟΥ- ΛΕΣ ΚΑΙ ΗΤΑΝ ΧΘΕΣ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΔΟΣΕΩΣ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΩΔΕΙΟ ΡΕΘΥΜΝΟΥ

ΛΕΣ ΚΑΙ ΗΤΑΝ ΧΘΕΣ

                        (Μ. Σουγιούλ- Αττίκ- Κ. Γιαννίδης)   

    ΚΩΣΤΗ ΗΛ. ΠΑΠΑΔΑΚΗ

            www.ret-anadromes.blogspot.com

     Μια όμορφη βραδιά παλιού ελαφρού ελληνικού τραγουδιού απόλαυσαν οι Ρεθυμνιώτες, το Σάββατο 17 Μαρτίου 2012, στην αίθουσα τού Ωδείου τής πόλης μας. Ήταν μια βραδιά απρόσμενα δροσερή και ανάλαφρη και για μας, ακόμα, τους μανιώδεις λάτρεις τού κλασικού ρεπερτορίου. Και πώς θα μπορούσε, αλήθεια, να γίνει διαφορετικά και να μας άφηνε αδιάφορους και ασυγκίνητους το συναισθηματικά μεγαλειώδες ρεπερτόριο- που ανέλαβαν να μας ερμηνεύσουν οι πρωταγωνιστές τής προχθεσινής συναυλίας- τριών μεγάλων βάρδων, στιχουργών και ερμηνευτών τού έντεχνου ελαφρού ελληνικού τραγουδιού, που μουσουράνησαν στις αρχές και το πρώτο μισό τού 20^ου αιώνα. Ο λόγος για τους αξέχαστους Αττίκ [(Κλέωνα Τριανταφύλλου)-Της μιας δραχμής τα γιασεμιά, Παπαρούνα, Είν’ η αγάπη χίμαιρα], Μιχάλη Σουγιούλ [(Μιχαήλ Σουγιουλτζόγλου) Κάτι με τραβά κοντά σου, Για μας κελαηδούν τα πουλιά, Πάμε σαν άλλοτε)] και Κώστα Γιαννίδη  [(Γιάννης Κωνσταντινίδης) Πόσο λυπάμαι, Ξύπνα αγάπη μου, Λες και ήταν χθες)].

     Τρεις μεγάλοι Έλληνες δημιουργοί, που εξέθρεψαν σειρά γενεών με τα γλυκερά ακούσματά τους και όλα με ένα μουσικό ήθος που, δυστυχώς, σήμερα, ολοένα και περισσότερο τείνει να εκλείψει και να εξαφανιστεί ολοτελώς. Και οι τρεις παραπάνω δημιουργοί μπόρεσαν να φανερώσουν την ψυχή μιας μουσικής λυτρωτικής, που δίνει όνειρα και ελπίδες, μιας μουσικής τόσο στενά συνυφασμένης με τις χαρές, τις λαχτάρες, τις πίκρες και τις αγωνίες τού ελληνικού λαού, μιας μουσικής, θα λέγαμε, «ευρείας κατανάλωσης», που απευθυνόταν σε όλες ανεξαιρέτως των κοινωνικές τάξεις και διαστρωματώσεις τού λαού εκείνης τής εποχής. Μιας εποχής που κάποιοι την έχουν εξιδανικεύσει ως άσπιλη και αμόλυντη από το σύγχρονο πνεύμα τού καπιταλισμού και της εμπορευματοποίησης. Και είναι, ίσως, και αυτός ένας λόγος που μπορεί να εξηγήσει τη μεγάλη προσέλευση τού κοινού που παρατηρήθηκε στην προχθεσινή συναυλία. 

       Ερμηνευτές τής βραδιάς, αφενός, η Ελένη Περπιράκη, που με το πιάνο της διέθεσε όλα τα απαραίτητα μέσα, τη δύναμη και το μέγεθος τού ήχου, όπως, επίσης, και μια θαυμαστή υπερδεξιοτεχνική ικανότητα, προκειμένου να υποστηρίξει την άποψή της και να προβάλλει γενναιόδωρα το ιδιαίτερο χρώμα τής συγκεκριμένης μουσικής αλλά και της εποχής από την οποία προέρχεται, σε μιαν ενδιαφέρουσα προσαρμογή και διασκευή των ερμηνευθέντων τραγουδιών, στο πιάνο, από τον Θανάση Παπαθανασίου.

       Παρότι, από την άλλη μεριά, την Κατερίνα Χριστουλάκη, εμείς τουλάχιστον, τη γνωρίζαμε μέχρι σήμερα ως μια καταξιωμένη καθηγήτρια στο πιάνο και το ακκορντεόν αλλά και στη διδασκαλία τής Παιδικής Χορωδίας τού Ελληνικού μας Ωδείου, στην προχτεσινή συναυλία έκανε- αν δεν κάνω λάθος- το επίσημο ντεπούτο της και δοκίμασε τις δυνάμεις της και στο είδος αυτό της μουσικής- του έντεχνου, δηλαδή, ελαφρού ελληνικού τραγουδιού- με επάρκεια πασιφανώς, όπως, εξάλλου, αυτό φανερώθηκε και από την ικανοποίηση που επέδειξε το πολυπληθές ακροατήριο.

Εντυπωσιακή και η πολύμορφη σκηνική αναδιάταξη τού χώρου, που υπογραμμίστηκε από έναν ενδιαφέροντα σκηνικό διάκοσμο εποχής (γραμμόφωνο, ραδιόφωνο τής δεκαετίας τού ΄50, παλιά έπιπλα και λουλούδια), που συνέβαλαν αποτελεσματικά στον ρομαντικό χρωματισμό των ερμηνευθέντων τραγουδιών με το χρώμα τής εποχής. Πολύ συνέβαλε σε αυτό και η αέναη ροή οπτικοκινητικής ενέργειας, που παρατηρήθηκε στην αίθουσα σ’ όλη τη διάρκεια τής μουσικής διαδρομής με κίνηση και χορό τού ζεύγους των χορευτών (με επίσημο μαύρο κουστούμι ο νεαρός και κόκκινη τουαλέτα η δεσποινίς, σε όμορφα και νοσταλγικά βάλς και ταγκό εποχής). Η μουσική, τέλος, συνυπήρξε αρμονικά με τον λόγο και την έκφραση των συναισθημάτων, των ποικίλων καταστάσεων και των βιογραφικών αφηγήσεων από τον Δημήτρη Καζιάλε, ο οποίος με την εξαίρετη αφήγησή του, αφενός, και τη ρετρό περιβολή του, αφετέρου (κουστούμι, γραβάτα,  ρεπούμπλικα) προσέδωσε νέα διάσταση και υποβολή στον ήχο και την απαιτούμενη νοσταλγική πληρότητα στις ψυχές των ακροατών.

   ΚΑΔΙΑΝΗΣ ΤΖΟΥΛΑΚΗ- ΔΗΜΗΤΡΑΚΑΚΗ

ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΜΟΥ ΛΑΜΠΙΩΤΕΣ ΑΜΑΡΙΟΥ

[Έκδοση «Γραφοτεχνικής Κρήτης», σχ. 8^ο (24Χ17), σσ. 175]  

          ΚΩΣΤΗ ΗΛ. ΠΑΠΑΔΑΚΗ

               

   Θεωρώ γεγονός υψίστης σημασίας την καταγραφή τής ιστορίας τού  κάθε οικισμού ή χωριού χωριστά. Κάθε τέτοια καταγραφή- ακόμα και του μικρότερου οικιστικού χώρου- αποτελεί, οπωσδήποτε, γεγονός εξαιρετικής σημασίας, μεγίστη συνεισφορά και ουσιαστική συμβολή στην τοπική και, κατ’ επέκταση, και στη Γενική Ιστορία. Μακάρι να βρίσκονται οι κατάλληλοι κάθε φορά άνθρωποι, που θα σκύψουν με αγάπη πάνω από τα χωριά μας, μικρά και μεγάλα, για μια έστω και μικρή, αφετηριακή αποτύπωση της ιστορίας και του πολιτισμού τους, αν δεν είναι δυνατή μια ουσιωδέστερη και επιστημονικά τεκμηριωμένη ιστορική και όχι μόνο προσέγγιση. Και κάτι τέτοιο, βέβαια, αποτελεί πράξη επίσημη και εξαιρετική που σε καμιά περίπτωση δε μπορεί να αποτιμηθεί με τους γνωστούς κανόνες της λογοτεχνικής και ιστορικής κριτικής, γι’ αυτό και, συνήθως, πραγματώνεται και υλοποιείται από ανθρώπους που οι ίδιοι κατάγονται από τον συγκεκριμένο τόπο που καταγράφουν, ώστε, σε τελική ανάλυση, η εργασία τους αυτή να αποτελεί καρπό εύχυμο και αρωματικό αγάπης ερωτικής και βαθιάς νοσταλγίας των πρώτων παιδικών αναμνήσεων τού τόπου καταγωγής. Γι’ αυτό και, στις περισσότερες περιπτώσεις, ο τίτλος τής δουλειάς τους περιλαμβάνει την κτητική αγαπητική φράση: «Το χωριό μου».

Μια τέτοια δουλειά, που εμφανώς έγινε με πολύ κέφι και μεράκι, είναι και το βιβλίο: «Το χωριό μου Λαμπιώτες Αμαρίου», που κυκλοφόρησε πρόσφατα. Συγγραφέας του η συνάδελφος φιλόλογος Καδιανή Τζουλάκη- Δημητρακάκη, που, πάντοτε, απ’ ό,τι θυμάμαι, από τα χρόνια τής συνυπηρεσίας μας στο 1^ο Γυμνάσιο, διακρινόταν για τις λεπτές της ευαισθησίες και τη διάθεσή της για προσφορά τόσο στους μαθητές και τους συναδέλφους της, όσο και στο σχολείο που υπηρετούσε. Δεν ξεχνώ με τι ζήλο και ευσυνειδησία, εκεί στη δεκαετία τού ’80, προσπαθούσε να βάλει σε τάξη τη Σχολική Βιβλιοθήκη, ενώ μετά τη συνταξιοδότησή της η επιθυμία της για κοινωνική προσφορά απλώθηκε πάρα πέρα και σε άλλους τομείς τής ρεθεμνιώτικης κοινωνίας. Έτσι, για πολλά χρόνια διετέλεσε μέλος τού Δ. Σ. τού «Λυκείου Ελληνίδων» και εθελόντρια αδελφή τού «Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού».

Την αγωνία της να γράψει την ιστορία τού χωριού της μου είχε εκμυστηρευθεί από τότε που συνυπηρετούσαμε και συχνά, μάλιστα, μάς παρουσίαζε αποσπασματικά δείγματα τής δουλειάς της, που με κρυφό καμάρι αργά αλλά σταθερά και μεθοδικά επιτελούσε. Πότε για τις εκκλησίες και τις σπουδαίες τοιχογραφίες των δύο βυζαντινών εκκλησιών τού χωριού της, της Παναγίας και του αγίου Νικολάου, και πότε για άλλα ενδιαφέροντα θέματα από την πολιτιστική ζωή, τα έθιμα και τον πλούσιο τοπωνυμικό του πλούτο. Πολλές, μάλιστα, από τις εργασίες της αυτές έδινε, θυμάμαι, προς δημοσίευση και στην τοπική εφημερίδα «Ρεθεμνιώτικα Νέα».

 Έτσι, για χρόνια η Καδιανή Τζουλάκη- Δημητρακάκη ετοιμαζόταν συστηματικά και με αμέριστο για το χωριό της ενδιαφέρον συγκεντρώνοντας στοιχεία και πληροφορίες από διάφορες υπηρεσίες (Αρχαιολογία, Γ.Α.Κ. Ρεθύμνου) από τα οποία, μάλιστα, και παραθέτει ενδιαφέροντα έγγραφα για το χωριό της ή από ειδικούς επιστήμονες και συγχωριανούς της και το αποτέλεσμα τής δουλειάς της είναι σήμερα ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον και καλαίσθητο βιβλίο 175 σελίδων.

Η εργασία της είναι πλήρης, ακριβής και εμπεριστατωμένη, προσφέροντας σπουδαία στοιχεία τόσο για τη θέση και τους οικισμούς τού χωριού της, όσο και για τις εκκλησίες (με την ενδιαφέρουσα βυζαντινή εκκλησία τού αγίου Κηρύκου, στη μνήμη τού οποίου επιτελείται μεγάλο πανηγύρι στο χωριό), το σχολείο, τα τοπωνύμια (με εύστοχη ετυμολογία και αιτιολόγηση ορισμένων από αυτά), τα ποικίλα εορταστικά έθιμα και την εν γένει πολιτιστική ζωή, τους λαϊκούς οργανοπαίκτες, την ενδυμασία και τον γάμο (με μιαν ενδιαφέρουσα καταχώρηση, στο κεφάλαιο αυτό, του προικοσυμφώνου τής οικοσκευής και των προικιών τής μητέρας της, ως νύφης, του έτους 1942), αλλά και τον αντίγαμο, την οικονομική ζωή και τις οικογένειες (απ’ όπου διαπιστώνουμε ότι πολλά και επίλεκτα μέλη τής ρεθεμνιώτικης κοινωνίας την καταγωγή τους έλκουν από το συγκεκριμένο χωριό).

Και όλα αυτά συνοδεύονται με μια πλουσιότατη εικονογράφηση, από παλιές φωτογραφίες "εποχής", τόσο από το προσωπικό αρχείο τής συγγραφέως όσο και από άλλες συλλογές συγχωριανών της, που ζωντανεύουν και κυριολεκτικά ανασταίνουν βήμα προς βήμα την παλιά ζωή τού χωριού και κάνουν την έκδοση ιδιαίτερα ελκυστική και ευχάριστη στον αναγνώστη της.

     Πιστεύουμε ότι η εκλεκτή και δημιουργικά ανήσυχη συνάδελφος, συγγραφέας τού παρόντος πονήματος, επιτέλεσε το καθήκον της στο ακέραιο. Η αίσθηση τού χρέους απέναντι στους συγχωριανούς της είναι εκείνη που καθοδήγησε τις προσπάθειές της και συνέβαλλε στο ξεπέρασμα των οποιωνδήποτε δυσχερειών. Είναι, γι αυτό, αξία τού «δικαίου επαίνου» αλλά και της αγάπης όλων μας για τη μεγάλη αυτή συνεισφορά της στον τόπο που τη γέννησε και για πρώτη φορά αντίκρισε το φως τής ζωής.

Εκδήλωση Παρουσίασης του βιβλίου της Ι. Μονής Σωτήρος, Κουμπέ, Ρέθυμνου, του Κωστή Ηλ. Παπαδάκη, στην Αθήνα, από τον Σύλλογο Ρεθυμνίων Αττικής «ΤΟ ΑΡΚΑΔΙ»

Εκδήλωση Παρουσίασης του βιβλίου της Ι. Μονής Σωτήρος, Κουμπέ, Ρέθυμνου, του Κωστή Ηλ. Παπαδάκη, στην Αθήνα, από τον Σύλλογο Ρεθυμνίων Αττικής 

«ΤΟ ΑΡΚΑΔΙ»

 Σε μία σεμνή  τελετή, παρουσία Ιεραρχών, κληρικών, μοναχών, ανθρώπων των γραμμάτων και πλήθους Ρεθυμνίων πραγματοποιήθηκε και στην Αθήνα, από τον ιστορικό Σύλλογο των Αποδήμων Ρεθυμνίων της Αττικής «ΤΟ ΑΡΚΑΔΙ», η επίσημη παρουσίαση του αφιερωματικού βιβλίου με τίτλο: «ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥ ΚΟΥΜΠΕ ΡΕΘΥΜΝΟΥ ΚΑΙ Ο ΝΕΟΤΕΡΟΣ ΙΔΡΥΤΗΣ ΤΗΣ ΝΕΣΤΩΡ Ι. ΒΑΣΣΑΛΟΣ Ο ΔΙΟΝΥΣΙΑΤΗΣ», του καθηγητή Κωστή Ηλ. Παπαδάκη.

Άποψη του ακροατηρίου στη ζεστή αίθουσα του "Πνευματικού 
Κέντρου Ένωσης Κωνσταντινουπολιτών" Αθήνας

Στην περικαλλή αίθουσα τελετών του Πνευματικού Κέντρου της Ένωσης Κωνσταντινουπολιτών υποδεχόταν από νωρίς τους καλεσμένους ο πρόεδρος κ. Γεώργιος Βλατάκης, ενώ οι κυρίες του Δ.Σ. κερνούσαν το καλογερικό λουκούμι, ως είθισται στα μοναστήρια. Την έναρξη της εκδήλωσης άνοιξε ο ήχος του γνωστού ξύλινου ταλάντου και, εν συνεχεία, εισήλθε στην αίθουσα ο χορός των ιεροψαλτών εκ του Ι. Ναού Αγίου Δημητρίου– Αμπελοκήπων, ψάλλοντας το «Άξιόν Εστί", ακολούθησαν δε τα τροπάρια της «Μεταμορφώσεως του Σωτήρος», του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, του Αγίου Δημητρίου και τέλειωσαν ψάλλοντας τη φήμη του Οικουμενικού ημών Πατριάρχου Βαρθολομαίου, του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος Ιερωνύμου και του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Ρεθύμνης & Αυλοποτάμου Ευγενίου.

Προλόγισε, ως οικοδεσπότης, ο Πρόεδρος του Συλλόγου Ρεθυμνίων Αττικής κ. Γεώργιος  Βλατάκης, ο οποίος είχε και τον συντονισμό της όλης εκδήλωσης, ενώ χαιρετισμούς απεύθυναν εκ μέρους της Α.Θ.Π. του Οικουμενικού ημών Πατριάρχου κ. Βαρθολομαίου ο Παν/τος Αρχ. π. Πλάτων Κρικρής, εκ μέρους του Μακ. Αρχ. Αθηνών κ. Ιερωνύμου ο Σεβ. Μητροπολίτης Βελεστίνου κ. Δαμασκηνός Καζανάκης, και ο Ποιμενάρχης Σεβ. Μητροπολίτης Ρεθύμνης & Αυλοποτάμου κ. Ευγένιος.

Την παρουσίαση του βιβλίου- για το πρώτο μέρος αυτού- έκανε ο πρώην Καθηγητής του Πανεπιστημίου Κρήτης και Κοσμήτωρ του Φιλολογικού Συλλόγου Παρνασσός κ. Σταύρος Θ. Μαραγκουδάκης, ενώ το δεύτερο μέρος, το αφιερωμένο στον Νέστορα Ι. Βασσάλο, παρουσίασε ο ομότιμος Καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Γεώργιος Γαλίτης.

Ευχαριστήριο και εγκάρδιο λόγο απηύθυνε ο συγγραφέας κ. Κωστής Ηλ. Παπαδάκης.

Στη συνέχεια, προβλήθηκε ταινία μικρού μήκους από το μοναστήρι και την ζωή των μοναζουσών, ενώ καθόλην τη διάρκεια της εκδήλωσης γινόταν προβολή φωτεινών διαφανειών από τις εικόνες του παρουσιαζόμενου βιβλίου.

Η εκδήλωση έκλεισε με  καλογερικό κέρασμα (υποβρύχιο μαστίχα, χαλβά, γραβιέρα, ελιές, παξιμάδι, ρακί).

Να σημειωθεί, στο σημείο αυτό, ότι οι μοναχές της Ι. Μονής Σωτήρος, Κουμπέ- που ήρθαν ειδικά από το Ρέθυμνο Κρήτης για την εκδήλωση αυτήν- προσέφεραν στον Πρόεδρο του Συλλόγου κ. Γεώργιο Βλατάκη θαυμάσια βυζαντινή αγιογραφία του Σωτήρος Χριστού, που φιλοτέχνησαν οι ίδιες πάνω σε πάπυρο, με αφιέρωση, που, συμπτωματικά, και η Ι. Μονή Αρκαδίου, της οποίας το όνομα φέρει ο Σύλλογος Ρεθυμνίων είναι του Σωτήρος Χριστού.

Στην προλόγισή του ο Πρόεδρος κ. Γ. Βλατάκης ανέφερε μεταξύ άλλων «Η Ιερά Μονή είναι γεμάτη από πνεύμα και ζωή, αγάπη και θαλπωρή, κομποσκοίνι και προσευχή, αναμονή και προσμονή, αιώνια ευλογητή. Για να μιλήσεις για την Ιερά Μονή πρέπει να είσαι καρδιακός αναζητητής, ευαίσθητος εραστής του θείου,  όπως και ο συγγραφέας τού βιβλίου.

Ως ήσυχη ποτιστική βροχή ποτίζουν οι μοναχές με τις προσευχές τους την ρεθεμνιώτικη γη και βλαστάνουν διαρκώς αναστήματα και ψυχές πνευματικές, μεταμορφώνοντας και σκορπώντας παντού θείο φώς, ρίχνοντας κλίμακα από τα εγκόσμια στα υπερκόσμια, φτάνοντας στην πολιτεία των Αγγέλων. Στηρικτής θεοφώτιστος της σεβασμίας ταύτης μονής είναι η ανύστακτη και άοκνη οσιολογιώτατη ηγουμένη Πανσέμνη Αυγουστάκη πνευματικό ανάστημα του πατρός Νέστορος. Η πόλη του Ρεθύμνου ζει τον γλυκασμό των Αγγέλων μέσα από την ύπαρξη της Ιεράς Μονής Σωτήρος Κουμπέ, έχοντας Αρχάγγελο τον παπα- Νέστορά της».

Ο εκπρόσωπος της ΑΘΠ του Οικουμενικού Πατριάρχου χαρακτήρισε στο λόγο του τηλαυγή φάρο την Ιερά Μονή και παράδειγμα προς μίμηση την οσιακή παρουσία του π. Νέστορος, ενώ χαρακτήρισε ως εξαιρετική την εργώδη προσπάθεια του συγγραφέα.

Ο Σεβ. Ποιμενάρχης μας κ. Ευγένιος είπε χαρακτηριστικά στον λόγο του ότι κάθε τόπος πρέπει να έχει τον Παπαδάκη του, επαινώντας τον συγγραφέα για το πόνημά του, ενώ ευχαρίστησε τον Σύλλογο των Ρεθυμνίων Αττικής για την εξαιρετική δουλειά που καταβάλλει σε κάθε εκδήλωση που παρουσιάζει, ώστε να κρατεί το Ρέθυμνο ψηλά, εκεί που του πρέπει.

Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου κ. Ευγένιος,
ενώ χαιρετίζει την εκδήλωση της Αθήνας

 

 

 

Ο Καθηγητής κ. Γ. Γαλίτης καθήλωσε με τη βιωματική του αφήγηση, αφού είχε προσωπική συναναστροφή με το παπα-Νέστορα, ενώ συγκίνησε το Ρεθεμνιώτικο κυρίως ακροατήριο για ανθρώπους και περιστατικά, ξυπνώντας παλιές καλές αναμνήσεις.

Ο Καθηγητής κ. Σ. Μαραγκουδάκης, μεταξύ άλλων, αναφέρθηκε από τον σχετικό κατάλογο του βιβλίου, και στον γνωστό μεγάλο θεολόγο του Ρεθύμνου, τον Πολογιώργη, αλλά και σε πολλά άλλα ρεθεμνιώτικα ονόματα, που μάθαιναν αγιογραφία από το παπα- Νέστορα, όπως η Αγάπη Δασκαλάκη, καθηγήτρια τεχνικών.

Ο Σεβ. Μητροπολίτης Βελεστίνου κ. Δαμασκηνός,
         χαιρετίζει την εκδήλωση
              εκ μέρους του Μακαριωτάτου. Αρχ/που Αθηνών κ. Ιερωνύμου    

Την εκδήλωση τίμησαν με τη παρουσία τους- εκτός από του Αγίους Αρχιερείς και τις μοναχές της Ι. Μονής- ο Καθηγούμενος της Ι. Μονής Μπαλή Αρχ. Παρθένιος, οι Αρχιμ. Διονύσιος  Χαμαράκης και Νεκτάριος Τσολίδης, ο π. Εμμ. Καβρουλάκης και πλήθος άλλων ιερέων. Επίσης, ο ομοτ. Καθ. του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Ε. Μικρογιαννάκης, ο Καθ. Γ. Γρυντάκης, ο Πρόεδρος της Παγκρητίου Ενώσεως κ. Γ. Μαριδάκης, ο αντιπρ. του Συνδέσμου Κρητών Επιστημόνων Μ. Μπαχλιτζανάκης, o  κ. Γιάννης Κεφαλογιάννης, ο Πρόεδρος της Ομοσπονδίας Συλλόγων Επαρχίας Αγίου Βασιλείου κ. Μαν. Δριδάκης, ο Αντιδήμ. Αργυρούπολης Αττικής κ. Ευάγγ. Σκρίνης μετά της συζύγου του, ο Πρόεδρος Κρητών Ωρωπού Αντ. Γιαννουλάκης, ο Πρόεδρος Κρητών Π. Φαλήρου Αρ. Δρυγιαννάκης, η Πρόεδρος Γυναικών οι Νότιες κ. Εύα Κουβίδου, ο εκδότης του περιοδικού Κρι- Κρι Δ. Ποθουλάκης, η κ. Λίτσα Χατζηφώτη, υπεύθυνη για την έκδοση του περιοδικού «Εφημέριος» της Εκκλησίας της Ελλάδος, η κ. Μαρίκα Πολογιώργη, κόρη του Θεολόγου, η οποία ταξίδεψε ειδικά από το Ρέθυμνο για την εκδήλωση αυτήν, η καθηγ. Όλγα Κουμεντάκη, ο Βασ. Αποστολάκης, τ. Διεθ. Αστ., ο Αρεοπαγίτης κ. Εμμ. Φραγκιαδάκης, ο Εφέτης κ. Δημ. Μαμαλάκης, η Καθ. κ. Μαρία Λαρίου- Δρετάκη, οι Δικηγόροι  Στέργιος Μανουράς, Στ. Ψαρρός, Γ. Στραπατσάκης με τη σύζυγό του, ο γιατρός Λεωνίδας Δαμανάκης, ο κ. Μ. Κούνουπας, η γιατρός κ. Κλεονίκη Κουρή, ο Αντ. Στεφανάκης, που ο ίδιος και η ζωγράφος αδελφή του εξετάστηκαν από το παπα- Νέστορα για να μπουν στο αγιογραφικό γκρουπ μαθητών, το ζεύγος Αριστ. Λιαναντωνάκη, Βασ. Παπαμαρκάκη, ο γιατρός Στέφανος Βλατάκης και πολλοί Ρεθεμνιώτες και φίλοι του Συλλόγου, της Μονής και του συγγραφέα.

       Σύλλογος Ρεθυμνίων Αττικής «ΤΟ ΑΡΚΑΔΙ»

                                             *       *      *

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ κ. ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΒΛΑΤΑΚΗ, ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΡΕΘΥΜΝΙΩΝ ΑΤΤΙΚΗΣ «ΤΟ ΑΡΚΑΔΙ»

Ο κ. Γεώργιος Βλατάκης, Πρόεδρος του Συλλόγου Ρεθυμνίων Αττικής, χαιρετίζει
την εκδήλωση

  Εκπρόσωπε της Αυτού Θειοτάτης Παναγιότητος, του Οικουμενικού ημών Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου του Α΄, Πανοσιολογιότατε Αρχιμανδρίτα πατέρα Πλάτωνα Κρικρή,

Εκπρόσωπε του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερωνύμου, Σεβασμιώτατε Μητροπολίτα Βελεστίνου κ. Δαμασκηνέ

Σεβασμιώτατε Μητροπολίτα Ρεθύμνης & Αυλοποτάμου κ. Ευγένιε

Σεβαστοί πατέρες, Πανοσιολογιότατοι, Αιδεσιμολογιότατοι, Οσιότατες μοναχές, εκπροσωπούσες την Ιερά Μονή Σωτήρος Χριστού Κουμπέ, Ρεθύμνου

Εντιμολογιώτατοι Άρχοντες της του Χριστού Μεγάλης Εκκλησίας,

Ελλογιμώτατοι κύριοι Ακαδημαϊκοί, Καθηγητές,

Αξιότιμε κ. Προέδρε της Πακρητίου Ένωσης

Αξιότιμοι Πρόεδροι των Κρητικών σωματείων

Ρεθυμνιώτισσες και Ρεθυμνιώτες     

Εκλεκτή Ομήγυρης

Χάριτι Θεού του συνεργούντος εις πάν έργον αγαθόν, πιστοί εις το πολιτιστικό καθήκον μας, έχομε τη χαρά, την ικανοποίηση και την τιμή να παρουσιάζει ο ιστορικός σύλλογος των αποδήμων Ρεθυμνίων της Αττικής «ΤΟ ΑΡΚΑΔΙ» το βιβλίο που αποτελεί καρπό πολυετούς οραματισμού και προσπαθείας του εκλεκτού λογίου και ρέκτη της θεολογίας και τής φιλολογίας συμπατριώτη μας καθηγητή κ^ου Κωστή Ηλ. Παπαδάκη, που του εμπιστεύτηκε τη συγγραφή ο Σεβασμιώτατος Ποιμενάρχης μας και η γυναικεία Αδελφότητα της Ι. Μονής του Σωτήρος, Κουμπέ.

Η συγγραφή του πονήματος αυτού που φέρει το τίτλο: «ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥ ΚΟΥΜΠΕ ΡΕΘΥΜΝΟΥ ΚΑΙ Ο ΝΕΟΤΕΡΟΣ ΙΔΡΥΤΗΣ ΤΗΣ ΝΕΣΤΩΡ Ι. ΒΑΣΣΑΛΟΣ Ο ΔΙΟΝΥΣΙΑΤΗΣ», μου δίνει την ευκαιρία- ως Προέδρου του Συλλόγου των αποδήμων Ρεθυμνίων της Αττικής- για μια ακόμη φορά, να εκφράσω την αγάπη μου για τον μοναχισμό, να δοξάσω τον Θεό γιατί μια τέτοια μοναστική χορεία υπάρχει και ανθεί στο Ρέθυμνο ως ισάγγελος πολιτεία.

Οι λατρευτικές ανάγκες, η ευλάβεια και φιλοκαλία των μοναζουσών δημιούργησαν διαχρονικά εις το ιερό κοινόβιο μιαν πλουσία παρακαταθήκη θησαυρισμάτων της Πίστεως, που δεν είναι μόνον ιερά κειμήλια της Εκκλησίας, αλλά αποτελούν, συγχρόνως, εθνική μας κληρονομιά.

Αξιοσημείωτο είναι ότι η παρούσα έκδοση υλοποιείται σε μια χρονική συγκυρία που έχει σφραγισθεί από μια μεγάλη κρίση, τόσο σε εθνικό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο, γεγονός που αποδεικνύει ότι η πνευματική δημιουργία δεν αναστέλλεται σε αντίξοες περιστάσεις και τα έργα αυτής δεν σταματούν ακόμα και υπό συνθήκες δυσχερείς, διότι αποτελούν αναγκαία εκφραστική διέξοδο της ψυχής.

Η συγγραφική ικανότητα του κ^ου Κωστή Παπαδάκη δεν παραμένει στο εξωτερικό περίβλημα, αλλά εισέρχεται φιλάνθρωπα στον καρπό, που τρώγεται ευχάριστα από τον αναγνώστη, που τον θερμαίνει και τον ζωογονεί. Ο λόγος του εκφαντικός, βγαλμένος μέσα από τη μυστική προσευχή, την αναζήτηση την καρδιακή. Εντυπωσιάζει γλυκά και ίσως του προσδίδει μοναδικότητα και πρωτοτυπία αλλά και αντιφατικότητα στο ότι ένας ανήρ θεολόγος- φιλόλγος και όχι θήλεια, συγγράφει για μια γυναικεία ιερά μονή με τόση γλαφυρότητα. Το βιβλίο αυτό είναι μια μαρτυρία ζωντανή και ευεργετική.

Ιδιαίτερα καλαίσθητο, με στοιχεία τρυφερότητας, με εντυπωσιακό αγαπητερό προλογισμό του Σεβ. Ποιμενάρχη μας για τον μοναχισμό, ξεφυλλίζοντας το μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση το μικρό γλυκόλαλο αηδονάκι ανά σελίδα του, πράγμα που μαρτυρεί, για μένα, την αέναη ψαλμωδία των μοναζουσών προς τον Κύριο.

Το εξωτερικό πλησίασμα της μονής του Σωτήρος Χριστού, Κουμπέ, είναι οι λαμπρές ακολουθίες του, αλλά το εσωτερικό του άγγιγμα είναι τα τεριρέμ όχι της ψαλτικής αλλά της καρδιακής ζωής.

       Αν μπορούσε κανείς να πλησιάσει την καρδιά μιας μοναχής ή ενός μοναχού που κάθεται στο στασίδι του σε στάση ύπνου και ξύπνιου όταν ψάλλονται τα τεριρέμ, αυτός μπορεί να δει τι σημαίνει μοναχός, μαρτυρεί ο Σεβ. Μητρ. Ναυπάκτου προσφάτως, σε σκέψεις του για το Άγιον Όρος. Αυτή τη στάση τού αγρυπνούντος κεκοιμημένου μοναχού και την εσωτερική κραυγή του θέλει ίσως να μας αποτυπώσει ο συγγραφέας τού εν λόγω βιβλίου Κωστής Παπαδάκης.

Η ύπαρξη και δράση των ιερών μοναζουσών στη δισχιλιετή πορεία της ορθοδόξου Εκκλησίας αποτελεί αναντίρρητη ιστορική πραγματικότητα. Η κλήση και η θέση των μοναζουσών στη ζωή της Εκκλησίας είναι μια προφητευμένη κατάσταση, είναι η συνοδεία της Πρωτονύμφου Θεοτόκου κατά τον ψαλμό του Δαυίδ. Στην υποθήκη, άλλωστε, του μεγάλου και αγγελικού σχήματος μαρτυρείται, «εξελέξατο ταύτην Κύριος ο Θεός αυτώ αγγελικώς λατρεύειν, αυτώ ολοψύχως δουλεύειν, τα άνω φρονείν, τα άνω ζητείν».

        Στηρικτής θεοφώτιστος της Σεβασμίας ταύτης Μονής είναι η ανύστακτη και άοκνη Οσιωτάτη Ηγουμένη Πανσέμνη Αυγουστάκη, πνευματικό ανάστημα του πατρός Νέστορος.

Η εν λόγω μονή αποτελεί το κερί που φωτίζει κενωτικά και παρηγορεί ιλαρά, το μέλι, που γίνεται από τις μέλισσες της ησυχίας και προσφέρεται γι’ αυτούς που αγαπούν, αλλά και το λιβάνι, που ευωδιάζει και ανεβαίνει ως οσμή ευωδίας θανάτου και ζωής.

Έτσι το διάβασα το βιβλίο και αυτήν την αίσθηση απεκόμισα. Η Ιερά Μονή είναι γεμάτη από πνεύμα και ζωή, αγάπη και θαλπωρή, κομποσκοίνι και προσευχή, αναμονή και προσμονή, αιώνια ευλογητή. Για να μιλήσεις για την Ιερά Μονή πρέπει να είσαι καρδιακός αναζητητής, ευαίσθητος, εραστής του θείου, όπως ο συγγραφέας τού παρουσιαζομένου βιβλίου.

Άκουγα  και ακούω από διηγήσεις για τον παπα- Νέστορα από πολλούς Ρεθεμνιώτες. Ο παπα- Νέστορας αξιώθηκε και αυτός να γνωρίσει τον κτύπο της καρδιάς του Αγίου Όρους, τη μυστική και απόρρητη αγρυπνία του. Η φοίτηση του στο αθωνικό φροντιστήριο της οσιότητος τού έδωσε ισχυρή δύναμη, για να αρχίσει το ιερατικό του έργο και να θεμελιώσει τη νυν Ιερά Μονή Σωτήρος, Κουμπέ. Υπήρξε ασκητικός, οι ένθεες αρετές του στόλιζαν την αγνή καρδιά του, γαλήνευε κανείς μόνο που τον έβλεπε. Είχε παιδική ψυχή, απλότητα, ακακία, αγαθότητα. Έως της κοιμήσεως του διατηρούσε τη φιλοθεΐα, το φιλάρετο, το φιλάδελφο πνεύμα. Έφυγε με ήσυχη την καρδιά, αφού άφησε πίσω του πνευματικά παιδιά, όπως την Οσιοτάτη Μοναχή Πανσέμνη Αυγουστάκη, την Ηγουμένη της Μονής, η οποία ακολουθεί πιστά τα λόγια και έργα του, πηδαλιουχώντας τη Μονή σε εύδηλα λιμάνια ως φωτεινό παράδειγμα.

Ως ήσυχη ποτιστική βροχή ποτίζουν οι μοναχές με τις προσευχές τους τη ρεθεμνιώτικη γη και βλαστάνουν διαρκώς αναστήματα και ψυχές πνευματικές, μεταμορφώνοντας και σκορπώντας παντού θείον φώς, ρίχνοντας κλίμακα από τα εγκόσμια στα υπερκόσμια, φτάνοντας στην πολιτεία των Αγγέλων.

Η πόλη του Ρεθύμνου ζει τον γλυκασμό των Αγγέλων μέσα από την ύπαρξη της Ιεράς Μονής Σωτήρος Κουμπέ, έχοντας Αρχάγγελο τον παπα- Νέστορά της.

         Ευχαριστώ για την προσοχή σας!

Όρθιο το ακροατήριο, ενώ ο χορός του Αγίου Δημητρίου Αμπελοκήπων
ψάλλει τη φήμη του Οικουμενικού Πατριάρχου κ. Βαρθολομαίου,
του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερωνύμου
και του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Ρεθύμνης & Αυλοποτάμου κ. Ευγενίου.

                              *        *        *

Ο ΛΟΓΟΣ ΤΟΥ κ. ΣΤΑΥΡΟΥ ΜΑΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗ

Αποσπάσματα από την ομιλία του κ. Σταύρου Μαραγκουδάκη, πρώην Καθηγητή του Πανεπιστημίου Κρήτης και Κοσμήτορος του Φιλολογικού Συλλόγου Παρνασσός, στην παρουσίαση του βιβλίου του Κωστή Ηλ. Παπαδάκη, στην Αθήνα, από τον Σύλλογο Ρεθυμνίων Αττικής «Το Αρκάδι», στις 20/2/2012, στο Πνευματικό Κέντρο της Ένωσης Κωνσταντινουπολιτών.

Ο κ. Σταύρος Μαραγκουδάκης, τ. Καθηγητής του Πανεπιστημίου Κρήτης, ενώ ομιλεί (αριστερά) ο Πρόεδρος του Συλλόγου Ρεθυμνίων Αττικής κ. Γεώργιος Βλατάκης, Συντονιστήςτης όλης εκδήλωσης (κέντρο) και ο ομότιμος Καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Γεώργιος Γαλίτης (δεξιά)   

   

 

 

 

         

       

 

       

     

   Ανέκαθεν η αθρόα προσέλευση των Ελλήνων και όχι μόνο στους μοναστικούς χώρους ήταν και παραμένει συνεχής και αδιάλειπτη. Στην εποχή μας, μάλιστα, παρατηρείται ένα συνεχές ογκούμενο ανθρώπινο ρεύμα, που προστρέχει σε αυτούς όχι μόνο από φιλομάθεια ή για φυσιολατρικούς λόγους, αλλά και διότι τους θεωρεί ως χώρους προσευχής και ησυχίας, ως θησαυροφυλάκια της Ορθοδοξίας και του ελληνισμού, ως λιμάνια σε έναν τρικυμισμένο κόσμο. Στα μοναστήρια οι σημερινοί άνθρωποι συνεχίζουν ν’ αποζητούν τη γαλήνη και την ψυχοσωματική αναψυχή. Έτσι, προκύπτει η ανάγκη πληροφορήσεως των προσκυνητών σχετικά με τα μοναστήρια και τον διαχρονικό ρόλο τους. Και αυτό κάλλιστα μπορεί να πραγματωθεί με την αρωγή ενός αξιόπιστου και έγκυρου βιβλίου- οδηγού.

   Η συγγραφή ενός βιβλίου- οδηγού από έναν διακεκριμένο και πολυτάλαντο επιστήμονα, προσέδωκε  ιδιαίτερη εγκυρότητα στα κείμενα και στις καταχωρισθείσες πληροφορίες. Τον περί της Μονής της Μεταμορφώσεως Κουμπέ Ρεθύμνου προσκυνηματικό αλλά και επιστημονικό οδηγό δεν θα μπορούσε να τον γράψει κανείς  άλλος με τόση αξιοπιστία όση ο Κωστής Ηλ. Παπαδάκης. Και αυτό δεν αποτελεί ρητορική υπερβολή. Ο Κωστής Ηλ. Παπαδάκης, εδώ και χρόνια, έχει διευρύνει τον κύκλο των επιστημονικών ενδιαφερόντων του και μας έχει δώσει δείγματα σοβαρής και παραγωγικής ενασχολήσεως σε διαφόρους τομείς του επιστητού, με αναμφισβήτητα σπουδαία αποτελέσματα. Καθώς δε είναι μεθοδικός ερευνητής και οτρηρός συγγραφέας, έχει στο ενεργητικό τού ικανό αριθμό μελετών. Έχει συγγράψει δέκα στον αριθμό μέχρι τώρα βιβλία, έχει τη φιλολογική επιμέλεια στην τριμηνιαία έκδοση της ενορίας του Καθεδρικού Ναού Εισοδίων της Θεοτόκου της πόλεως Ρεθύμνου, «Ενοριακή Παρουσία», στα έξι βιβλία του Συλλόγου Κωφών Ρεθύμνου και στα Πρακτικά διαφόρων συνεδρίων.

Ακάματος πνευματικός εργάτης, συνεχίζων τη συγγραφική περιδιάβασή του στα χνάρια τής τοπικής ιστορίας και παραδόσεως, μετά τα πονήματά του για τον Λόφο του Τιμίου Σταυρού, για τα Γλυπτά και τις Ενεπίγραφες Πλάκες του Ρεθύμνου, για τον Κεραμέ και Αγαλλιανό, για το Ρέθυμνο 1900-1950 (τόμ. Α΄ και Β΄) και για το Τοπωνυμικό της επαρχίας Αγίου Βασιλείου, μας έδωσε τελευταία (1911) και την παρουσιαζομένη εμπεριστατωμένη μελέτη, καθώς ερείδεται σε πρωτογενή στοιχεία και ντοκουμέντα.

 Ακριβής γνώστης της κρητικής Ιστορίας και κάτοχος της περί Κρήτης βιβλιογραφίας και έχων, παράλληλα, και την θεολογική ιδιότητα, ήταν εκ των πλέον ειδικών για να του εμπιστευθεί η μοναστική Αδελφότητα την έκδοση αυτήν, που θα αποτελέσει σημείο αναφοράς όσων ενδιαφέρονται για την προσκυνηματική περιήγηση και επιθυμούν να μελετήσουν τα σχετικά με την Μονή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, Κουμπέ, με τρόπο υπεύθυνο και ευμέθοδο. Με την επιλογή του αυτήν εξασφαλίσθηκε η εγκυρότητα της εκδόσεως, η επιστημονική επάρκεια και το υψηλό επίπεδο, άριστες προϋποθέσεις για την επιτυχία της.

 Ο συγγραφέας με τρόπο μεθοδικό χαρτογραφεί τους μοναστικούς χώρους, περιγράφει τα αξιοθέατά τους, καταγράφει τις σχέσεις τής Μονής με την ιστορία και κοινωνία και παραδίδει στη σύγχρονη βιβλιογραφία μιαν ακόμη περισπούδαστη συμβολή. Σχήματα, πίνακες, εικόνες, φωτογραφίες και λοιπό εποπτικό υλικό έρχεται να καταστήσει ισχυρότερα τα ιστορικά και λοιπά στοιχεία, αλλά και την όλη εργασία περισσότερο προσιτή στον μέσο αναγνώστη. Η άψογη αισθητική και τυπογραφική επιμέλεια του βιβλίου το καθιστούν ακόμη πιο ενδιαφέρον και ελκυστικό. Με υπομονή, νηφαλιότητα και οξυδέρκεια επισημαίνει το χρήσιμο υλικό, το κατατάσσει και το συνθέτει με μοναδική διάθεση να καταστήσει κοινωνούς και όσους του κάνουν την τιμή να εγκύψουν στο έργο του. Αποφεύγοντας τον βερμπαλισμό και τις στομφώδεις εκφράσεις, προσδίδει στην εργασία του αυτήν ύφος φιλικό και οικείο για τον μελετητή, ώστε χωρίς να θίγεται ο επιστημονικός χαρακτήρας του βιβλίου, να είναι εύληπτο και εύχρηστο από ευρύτερες ομάδες φιλομαθών και φιλιστόρων.

 Το βιβλίο, έπειτα από έναν υποδειγματικό, από κάθε άποψη, πρόλογο τού Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου κ. Ευγενίου, σχετικά με το νόημα του μοναχισμού και την αποστολή του στον σύγχρονο κόσμο, αρθρώνεται σε δύο μέρη. Στα 12 κεφάλαια του Α΄ Μέρους, που είναι σχετικά εκτενές, αναφέρεται στους ναούς της, στα κτίσματα και τα παραρτήματά τής, ενώ συγχρόνως δίδεται μια εναργής εικόνα τής σημερινής της υποστάσεως με αναφορά στα κειμήλια, στα παλαίτυπα, στην εσωτερική της λειτουργία και ιδιαίτερα στην πνευματική της δράση.

 Πιο συγκεκριμένα, μας ξεναγεί, με αριστοτεχνικό τρόπο, στις ιερές Μονές και στα προσκυνήματα που αναπτύχθηκαν στον φυσικό χώρο της μονής (τη λοφοσειρά, δυτικά της πόλεως, από τον λόφο του Τιμίου Σταυρού έως τον σπηλαιώδη ναΐσκο του Αγίου Αντωνίου, στην Ατσιποπουλιανή Καμάρα).

 Με την εμπεριστατωμένη αυτήν μελέτη, για πρώτη φορά, αποδεικνύεται ότι στη θέση τής σημερινής Μονής, επί Ενετοκρατίας, υπήρχε παλαιό μοναστήρι, στο καθολικό τού οποίου το ένα κλίτος ήταν αφιερωμένο στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος Χριστού και το  άλλο στον Άγιο Ιωάννη τον Ερημίτη του Γουβερνέτου Χανίων.

 Στη συνέχεια, επικεντρώνεται στην ιστορία της Μονής, μελετώντας διεξοδικά τους οικιστές της στα χρόνια της Ενετοκρατίας, που- όπως και τα περισσότερα τον καιρό εκείνο μοναστήρια- ήταν ιδιωτική. Τέλος, παρακολουθούνται στενά η νεώτερη ιστορία της μονής από τότε που την επανίδρυσε ο ιερομόναχος Νέστωρ Βασσάλος (1876- 1957) μέχρι σήμερα και ή όλη κοινωνική, πολιτιστική και πνευματική προσφορά της στον τόπο.

 Στο Β΄ Μέρος του βιβλίου βιογραφείται με υπευθυνότητα ο επανιδρυτής της μονής. Το μέρος τούτο θα σας παρουσιάσει ο Καθηγητής κ. Γεώργιος Γαλίτης.

 Η παράλληλη αναφορά στην ιστορία της μονής και η βιογραφία του ιερομονάχου Νέστορος Βασσάλου δένονται, τελικά, σε ένα συνεκτικό αφηγηματικό σύνολο, όπου το ένα μέρος ολοκληρώνει και φωτίζει το άλλο. Η έρευνα η σχετική με την πορεία της Μονής στον χρόνο, τα ιστορικά και αρχαιολογικά δεδομένα, η περιγραφή των χώρων και των κτισμάτων και η μυσταγωγική θρησκευτική αύρα που αποπνέει από την ιδιαίτερα επιμελημένη παράθεση των στοιχείων, συναποτελούν, με τη δεύτερη ενότητα, έναν κατατοπιστικό περιγραφικό συνδυασμό.

 Ο συγγραφέας του βιβλίου αυτού Κωστής Ηλ. Παπαδάκης, ο Ρεθύμνιος αυτός πνευματικός δημιουργός, χάρισε στο ευρύ χριστεπώνυμο αναγνωστικό κοινό μια μελέτη επιστημονικά άρτια, συγγραφικά άριστα θεμελιωμένη και γλωσσικά τέλεια επενδυμένη. Η επιστημονική αρτιότητα του βιβλίου εξασφαλίζεται, εκτός των άλλων, και από τις παραπεμπτικές, ερμηνευτικές και συμπληρωματικές σημειώσεις, που συνοδεύουν όλα τα κεφάλαια, αλλά και από την πλούσια βιβλιογραφία, ειδική και γενική, που παρατίθεται στο τέλος. Ακόμη, εκτός τού ότι αναδεικνύει με μεθοδικότητα και χρονική εναλλαγή των εποχών την ιστορία τής Μονής με το έργο τού αυτό ο συγγραφέας προσφέρει στην πόλη μας αλλά και στον φιλίστορα αναγνώστη και επισκέπτη τής Μονής ένα θαυμάσιο οδοιπορικό ζωής και μαρτυρίας εν Χριστώ, τόσο τού μακαριστού Γέροντος Νέστορος, όσο και των νυν διακονούντων την Μονή ιερέων και των μοναζουσών αδελφών, γνωστών για την παιδεία και την ευαισθησία τους, έτσι όπως από παλιά συνήθιζαν οι μοναχοί να τα κάνουν όλα σαν προσευχή μετά ευχαριστήσεως.

 Θα ήταν παράλειψη εκ μέρους μου, εάν δεν υπογράμμιζα την άριστη εκδοτική ποιότητα του βιβλίου (έκδοση «ΓΡΑΦΟΤΕΧΝΙΚΗΣ Α.Ε.», Ρεθύμνου), που έχει τη μορφή λευκώματος, καθώς είναι εμπλουτισμένο με 180 έγχρωμες  φωτογραφίες, οι περισσότερες από τις οποίες είναι εικόνες και 13 άλλες παραστάσεις (χάρτες, γκραβούρες κ.λπ.). Όλη αυτή η διά των εικόνων συναναστροφή μετά της Μονής «ου μετάβασις τοπική γέγονε», αλλά θεώρηση πνευματική. Η έκδοση αυτή αποτελεί σαφώς ένα πνευματικό γεγονός και είθε η Μονή της Μεταμορφώσεως του Κουμπέ Ρεθύμνου μετά της Οσιωτάτης Γερόντισσας Πανσέμνης και της Ιεράς Αδελφότητός της να αποβεί ό,τι στον Πρόλογό του περί αυτής ο Σεβασμιώτατος κ. Ευγένιος επεύχεται: «… να συνεχίσει να δίνει ταπεινά και αθόρυβα, όπως το μοναχικό ήθος απαιτεί και η παράδοση του μοναχισμού στην Κρήτη επιβάλλει, το μήνυμα της μοναχικής πολιτείας στο διάβα των χρόνων». Αυτός δε ο όμορφος και πολύμοχθος αναμνηστικός τόμος να εκπληρώσει τον σκοπό του και τις προσδοκίες του συγγραφέα του, αγαπητού μου Κωστή Ηλ. Παπαδάκη, για την οικοδομή των πιστών και τη δόξα το Θεού και της αγίας Εκκλησίας Του.  

                               *   *   *

ΛΟΓΟΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΗΡΙΟΣ ΤΟΥ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ 

ΚΩΣΤΗ ΗΛ. ΠΑΠΑΔΑΚΗ  

Πανοσιολογιώτατε Αρχιμανδρίτα κ. Πλάτων, Εκπρόσωπε τής Αυτού θειοτάτης Παναγιότητος τού Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου,

Σεβασμιώτατε Μητροπολίτα Βελεστίνου κ. Δαμασκηνέ, Εκπρόσωπε τής Αυτού Μακαριότητος τού Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερωνύμου,

Σεβασμιώτατε Μητροπολίτα Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου κ. Ευγένιε,

Σεβαστοί Πατέρες και οσιώτατες Αδελφές τής Ι. Μονής Μεταμορφώσεως τού Σωτήρος, Κουμπέ Ρεθύμνου,

             Ελλογιμώτατοι κύριοι Καθηγητές, 

         Αγαπητέ Κύριε Βλατάκη, Πρόεδρε τού Συλλόγου Ρεθυμνίων Αττικής «Το Αρκάδι»,

            Αγαπητοί απόδημοι Ρεθυμνιώτες,                                                      Κυρίες και κύριοι,

Ο συγγραφέας κ. Κωστής Ηλ. Παπαδάκης, στο τέλος της εκδήλωσης, ενώ απευθύνει εγκάρδιο ευχαριστήριο λόγο

 

 

 

 

 

 

 

 Το βιβλίο αυτό που παρουσιάζει απόψε στην αγάπη σας ο ιστορικός Σύλλογος Ρεθυμνίων Αττικής «Το Αρκάδι» είναι απόσταγμα εμπειρίας και καρπός σχέσης πνευματικής και επικοινωνίας- τόσο εμένα προσωπικά όσο και της οικογένειάς μου- με την Ι. Μονή τού Σωτήρος Χριστού, Κουμπέ Ρεθύμνου, για τριάντα και πλέον χρόνια. Και τα τέσσερα παιδιά μου μεγάλωσαν κυριολεκτικά κάτω από τον ευλογημένο και ιστορικό τού Γέροντα πεύκο. Πεμπτουσία, λοιπόν, και απαύγασμα τής σχέσης μου αυτής με το Μοναστήρι αποτελεί το βιβλίο μου αυτό.

Ευχαριστώ, για την αποψινή παρουσία τους, από βάθους καρδίας τους σεβαστούς εκπροσώπους των Πατριαρχείων Κωνσταντινουπόλεως και Αλεξανδρείας και της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών και μάλιστα τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου κ. Ευγένιο, που και προλόγισε δεόντως το βιβλίο μου και αποφάσισε μιαν εξίσου όμορφη παρουσίασή του και στο Ρέθυμνο, από την Ιερά Μητρόπολή μας, στις 28 Ιανουαρίου 2012. Επίσης, την οσιωτάτη Ηγουμένη, Γερόντισσα Πανσέμνη, αλλά και σύνολη την Αδελφότητα τής Ιεράς Μονής τού Σωτήρος για τη βοήθειά τους και την αγάπη με την οποία στήριξαν τη μακρόχρονη και επίπονη έρευνά μου από την οποία προέκυψαν νέα άγνωστα για τη Μονή στοιχεία και γράφτηκε, και επίσημα πλέον, μια, κατά το δυνατόν, ολοκληρωμένη βιογραφία για τον νεότερο Ιδρυτή της, Γέροντα Νέστορα Βασσάλο.

Ευχαριστώ, τέλος, τον ιστορικό Σύλλογο Ρεθυμνίων Αττικής «Το Αρκάδι» και τον δραστηριότατο Πρόεδρό του κ. Γεώργιο Βλατάκη για τη θαυμάσια αυτήν εκδήλωση παρουσίασης τού βιβλίου μου, που αποφάσισε και διοργάνωσε- κατά τρόπον, πραγματικά, άψογο- απόψε στην αγάπη σας και, βέβαια, τους εκλεκτούς μας ομιλητές, τον σεβαστό Καθηγητή μου στη Θεολογική Σχολή τού Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Γεώργιο Γαλίτη- οποία, αλήθεια, τιμή για τον μαθητή! Σας ευχαριστώ, γι’ αυτό, ιδιαιτέρως, κ. Καθηγητά- καθώς, επίσης, και τον αγαπητό μου- επίσης από τα φοιτητικά μου χρόνια- φίλο κ. Σταύρο Μαραγκουδάκη, τέως Καθηγητή τού Πανεπιστημίου Κρήτης και Κοσμήτορα τού φιλολογικού συλλόγου «Παρνασσός»- που δεν ξεχνώ, και χρεωστικά το αναφέρω απόψε στη σύναξή μας αυτή, πόσο ουσιαστικά με βοήθησε στις αποφάσεις μου και στα πρώτα μου βήματα στη Θεολογική Σχολή τού Πανεπιστημίου Αθηνών. Αν σπούδασα και τις δύο επιστήμες (θεολογία και φιλολογία)- πράγμα που σήμερα με καταξιώνει, οπωσδήποτε, περισσότερο στο συγγραφικό και λοιπό κοινωνικό μου έργο- το οφείλω και σε αυτόν. Τους ευχαριστώ θερμά και τους δύο για την προθυμία με την οποία ανέλαβαν να παρουσιάσουν στην αγάπη σας το βιβλίο μου, καθώς και όλους εσάς τους πολυαγαπημένους απόδημους και νοσταλγούς τής γενέθλιας γης Ρεθεμνιώτες, αλλά και όσους  άλλους- πλέον των Ρεθεμνιωτών- μάς τιμούν απόψε με την παρουσία τους.   

                                                 Σας ευχαριστώ!