ΔΗΜΗΤΡΗ Ν. ΘΕΟΔΟΣΑΚΗ * * * Μέρες Χριστουγέννων



ΔΗΜΗΤΡΗ Ν. ΘΕΟΔΟΣΑΚΗ


Μέρες Χριστουγέννων
[Εκδόσεις «Κυπρής», Ηράκλειο 2019, σχ. 8ο (24 Χ 17), σσ. 112]


   ΚΩΣΤΗ ΗΛ. ΠΑΠΑΔΑΚΗ

Ως δώρο ακριβό, χριστουγεννιάτικο, δέχτηκα πρόσφατα το καινούργιο βιβλίο, με τίτλο «Μέρες Χριστουγέννων», του Δημήτρη Ν. Θεοδοσάκη, από το Ηράκλειο, γνωστού και με το ποιητικότατο προσωνύμιο τού «Κάστρου Ταχυδρόμος», έντονα φορτισμένο με κυριολεκτική και μεταφορική σημασία και πολλές άλλες πλούσιες υποδηλώσεις.
Πρόκειται για ένα βιβλίο γεμάτο Χριστό και Ορθοδοξία μέσα από μια σειρά θαυμάσιων ποιημάτων, σε ιαμβικό, κατά βάσιν, δεκαπεντασύλλαβο στίχο, που την αναφορά τους έχουν όλα στις μέρες αυτές του αγίου Δωδεκαημέρου. Στα ποιήματά του αυτά αποτυπώνονται τα καθαρά, τα γνήσια ελληνικά και μάλιστα τα κρητικά Χριστούγεννα, ζωντανεμένα από πλουσιότατα λαογραφικά στοιχεία, δοσμένα όλα μ’ ένα μοναδικά πλούσιο και απαιτητικά γενναιόδωρο κρητικό λεξιλόγιο, που, για τον λόγο αυτόν, αξιώνει συχνά επεξηγήσεις και ερμηνευτικές σημειώσεις, που τις βρίσκει ο αναγνώστης όλες κάτω από το κάθε ποίημα.
Τα ποιήματα του κ. Θεοδοσάκη τα βρίσκω, περί πλέον, γεμάτα με ζωηρά μηνύματα και πληροφορίες, πλούσιες λεξιλογικά ομοιοκαταληξίες και δύναμη ρίμας και περιεχομένου, που κατορθώνουν ελεύθερα να μας μεταγγίσουν το μυστήριο τής σωτήριας του Κυρίου Γεννήσεως, έτσι ταπεινά και αβίαστα, όπως ακριβώς με τρόπο φυσικό και αβίαστο το σωτήριο γεγονός πηγάζει και αναβλύζει μέσα από την απλότητα της ζωής και των εθίμων των απλών παλαιινών ανθρώπων.
Ο Ποιητής- όπως προλογικά σημειώνει- μέσα από τα ποιήματά του αυτά, τραγουδά τη χαρά της αθωότητας και της μαγείας από εκείνα τα παλιά, τα μακρινά «κρητικοπαπαδιαμαντικά» Χριστούγεννα, που έζησε κι εκείνος στα μικράτα του, εκεί στο χωριό του, στη διπόταμη κοιλάδα του Χόνδρου Βιάννου. Τη λεπτότητα, από την άλλη, των ευγενικών τής ποίησής του συναισθημάτων διακρίνουμε στην αφιέρωση της συλλογής του, που την προσφέρει ως «αντιδώρημα» από εκείνα τα πολλά που του χάρισε και κείνου ένα σπουδαίο χθες, με την αθωότητα ενός κόσμου παλιού, που έρχεται από πολύ μακριά μυροφόρος και έντονα αισθαντικός. Αυτές τις ακατάλυτες μνήμες, τις έπλεξε ο Ποιητής σ’ ένα «ματσάκι αλησμονιάς», να το στολίσουν- όπως σημειώνει χαρακτηριστικά- στο πέτο τους όλοι εκείνοι που μέλλουνε να ’ρθούνε.   
Την καλλιτεχνική επιμέλεια του βιβλίου τόσο στο εξώφυλλο, όσο και στις εσωτερικές του σελίδες, είχε ο π. Μιχάλης Πατεράκης, στον οποίο και ανήκουν οι θαυμάσιες εικόνες του βιβλίου, που τόσο απλόχερα προσδίνουν και στον πιο απαιτητικό αναγνώστη των θαυμάσιων αυτών ποιημάτων το απαραίτητο χριστουγεννιάτικο άρωμα και μια, επιπλέον, καλλιτεχνική ευχαρίστηση.  
Το βιβλίο αυτό συνιστούμε ενθέρμως σαν ένα μοναδικό ανάγνωσμα των αγίων ημερών που διερχόμαστε, γεμάτο από την ψυχή και τα γιορτινά ήθη και έθιμα της παλαιινής Κρήτης, που ο Ποιητής τα αναστοράται κατά τρόπον αυθεντικό μέσα από την αγροτική παραδοσιακή κοινωνία του χωριού του, όπου οι άνθρωποι αν και ζούσαν φτωχικά βίωναν, όμως- ζώντας αρμονικά με τη φύση και τις γεωργικές και κτηνοτροφικές ασχολίες τους- τη μεγαλύτερη ευτυχία. Μέσα από τα δεκάδες ποιήματά του παρελαύνει ο πλούσιος λαογραφικός παράδεισος των παιδικών του χρόνων, όπως ως μικρό παιδί τον έζησε και όπως νοσταλγικά, μέχρι σήμερα, τον θυμάται . τα μικρά παιδιά που ψέλνουν με τα σιδερένια τρίγωνά τους τα πατροπαράδοτα κάλαντα τής Γέννησης τού Χριστού, περνώντας από σπίτι σε σπίτι και υμνώντας το άξιο ζευγάρι τού αλετριού και τον ευλογημένο θερισμό, που προφητεύουν από τα τώρα πως μέλλεται πλούσιος και σε μεγάλη αφθονία να ’ρθει. Ένας, επίσης, ολόκληρος εθιμοτυπικός κόσμος ξεπηδά χαρούμενος μέσα από τα ποιήματα και τις σελίδες του βιβλίου, που πηγάζει από την όμορφη και αγνή ελληνική ατμόσφαιρα των Χριστουγέννων της κρητικής υπαίθρου, κοσμώντας με τρόπο σπάνιο τη μεγάλη εορτή τής Χριστιανοσύνης.
Μέσα, ακόμα, από τα δεκάδες ποιήματα του κ. Θεοδωσάκη βλέπουμε να διαγράφεται όλη η αγωνία τού αγρότη, του φτωχού και ταπεινού τής ελληνικής γης φαμελιάρη, προκειμένου να διασφαλίσει το ψωμί και το ψωμί των παιδιών του, με την πολυμελή οικογένειά του μαζεμένη το βράδυ των Χριστουγέννων γύρω από το τζάκι, φωτισμένη από την αισιοδοξία πού χαρίζει η ζεστή φωτιά, που μεγαλώνει το όνειρο για τη σοδειά που μέλλεται να ’ρθει, διώχνοντας ταυτόχρονα μακριά τους ενοχλητικούς κι απρόσκλητους καλικαντζάρους. Την ίδια ώρα, οι νοικοκυρές έχουν πια ψήσει τα «χριστόψωμα», τις πίτες και τα «χριστοκούλουρα» και ετοιμάζονται για τη μεγάλη εορτή της χριστιανοσύνης.
Τι κρίμα που εμείς οι νεοέλληνες όλο και περισσότερο χάνουμε ή ξεχνούμε αυτόν τον πολύτιμο λαογραφικό μας θησαυρό. Ο ρυθμός τής νέας ζωής με τις ευκολίες και τις ταχύτητες τής μηχανής, με τις μετακινήσεις των πληθυσμών, το ανακάτωμα των κοινωνιών και τα εύκολα ταξίδια, ολοένα αλλάζει και εξαφανίζει την παραδοσιακή σταθερότητα και ομορφιά. Eυτυχώς, όμως, που υπάρχει η νοσταλγία, αυτή η πανανθρώπινη δυνατή «αδυναμία», που ξαναφέρνει τους απομακρυσμένους οδοιπόρους στα πρώτα βήματα τής παιδικής τους ζωής. Και στο βιβλίο αυτό του κ. Θεοδοσάκη η δύναμη αυτή, η νοσταλγία του για τα παλιά, είναι που περιπλέκεται τόσο στενά με τα γιορτινά τού λαού μας έθιμα και τις γιορτινές ετούτες μέρες των Χριστουγέννων, της Πρωτοχρονιάς και των Θεοφανίων, φέρνοντάς μας πιο κοντά στις ρίζες τής φυλής μας και στα ιερά εκείνα νάματα που εξέθρεψαν στο διάβα των αιώνων το δέντρο τού ελληνισμού και της Ορθοδοξίας.
Τα θερμά μου συγχαρητήρια στον αγαπητό φίλο κ. Δημήτρη Ν. Θεοδοσάκη, τον όμορφο αυτόν του «Κάστρου Ταχυδρόμο» και για την παρούσα όμορφη προσφορά του στα ελληνικά γράμματα. Και τον διαβεβαιώνω ότι: «ὂντως ἒργον καλόν εἰργάσατο». Με τις παρουσιαζόμενες ποιητικές δροσοσταλίδες του να είναι σίγουρος ότι μας ενθαρρύνει όλους και μας κάνει να πιστεύουμε ότι όσο συνεχίζουμε να ενδιαφερόμαστε και να σκύβουμε πάνω από τις αιώνιες αξίες της χριστιανικής πίστης και του ελληνισμού, πάνω από τα ήθη και τις παραδόσεις μας που μας συγκρατούν και μας στηρίζουν καθοριστικά στα ελληνορθόδοξα μετερίζια, δεν χάθηκαν ακόμα όλα κάτω από τον αδυσώπητο οδοστρωτήρα του σύγχρονου τεχνοκρατούμενου πολιτισμού.

Κωστής Ηλ. Παπαδάκης * * * Από την παρουσίαση δύο βιβλίων σε τιμητική εκδήλωση για τον κ. Ζαχαρία Καλοχριστιανάκη, που οργάνωσε το Κέντρο Κρητικής Λογοτεχνίας, στον Πύργο Μονοφατσίου, την Κυριακή 10 Νοεμβρίου 2019



Κωστής Ηλ. Παπαδάκης

Από την παρουσίαση δύο βιβλίων σε τιμητική εκδήλωση  για τον κ. Ζαχαρία Καλοχριστιανάκη, που οργάνωσε το Κέντρο Κρητικής Λογοτεχνίας, στον Πύργο Μονοφατσίου, την Κυριακή 10 Νοεμβρίου 2019


Ο Ιωσήφ Φιλάγρης και τα Αστερούσια
Συμβολή στην τοπική Ιστορία

  Ο κ. Ζαχαρίας Δημ. Καλοχριστιανάκης, συνταξιούχος εκπαιδευτικός, χρόνια τώρα ασχολείται συγγραφικά και με αξιοσημείωτο, ομολογουμένως, ζήλο για την ανάδειξη της διαχρονικής Ιστορίας του τόπου του, των Αστερουσίων, μιας περιοχής παρθένας με ιδιαίτερο φυσικό κάλλος, μεγάλη παράδοση και λαμπρά ιστορία, που αποτέλεσε την πόρτα εισόδου του μοναχισμού από την αρχική του κοιτίδα, την Αίγυπτο, αρχικά στον ελλαδικό και στη συνέχεια και στον λοιπό πανευρωπαϊκό χώρο. Απ’ εδώ, επίσης (και πιο συγκεκριμένα από τους Καλούς Λιμένες, τόπο βιβλικό, γνωστό από τις Πράξεις των Αποστόλων) πέρασε, ως γνωστόν, και διαχείμασε ο θείος των Εθνών Απόστολος Παύλος κι εδώ, στις απόκοσμες κορυφές και στ’ απομονωμένα αστερουσιανά σπήλαια ο ορθόδοξος μοναχισμός το πρώτον υιοθέτησε τον τύπο της νοεράς προσευχής, αλλά και ανέδειξε προς στήριξη της ορθόδοξης πίστης του κρητικού λαού την αντιρρητική θεολογία σε μιαν κορυφαία στιγμή της ιστορίας, που σημαδεύτηκε από τον περίφημο λόγιο ιερωμένο και αριστοτελικό φιλόσοφο Ιωσήφ Φιλάγρη. Τώρα δε, με το παρουσιαζόμενο πόνημά του, ο κ. Καλοχριστιανάκης έκρινε σκόπιμο να εξετάσει τη δράση, το έργο και τον φιλοσοφικό στοχασμό του Ιωσήφ Φιλάγρη σε σχέση, πάντα, με τον εμπνέοντα Αστερουσιανό χώρο- όπως τον περιγράψαμε αμέσως παραπάνω- όπου περί τα έτη 1360 έως 1393, της ενετικής στην Κρήτη κυριαρχίας, έζησε το μεγαλύτερο και παραγωγικότερο μέρος της ζωής του.
Έτσι, αν προσέξουμε τον τίτλο του πρώτου βιβλίου που παρουσιάζουμε απόψε στην αγάπη σας (του Φιλάγρη), θα παρατηρήσουμε ότι, ακριβώς, ενώ στο κείμενο προηγούνται - και αυτό, φυσικά, είναι και το σωστό- τα Αστερούσια, δεδομένου ότι επιθυμία τού συγγραφέα είναι πρώτα- όπως έχουμε ήδη επισημάνει- να μας παρουσιάσει, με κάθε λεπτομέρεια, τον χώρο και τον χρόνο (τον χωροχρόνο) στον οποίο έζησε και έδρασε ο μέγας αυτός φιλόσοφος και αντιρρητικός θεολόγος, όμως, στο τέλος, όταν είναι, πια, να δώσει τον τίτλο του βιβλίου, ο συγγραφέας αντιστρέφει- θεωρώ συνειδητά- τη λογική σειρά σκέψης και λόγου των κειμένων του βιβλίου του και προτάσσει- δημιουργώντας, πάντως, με αυτό καλαισθησία και πρωθύστερο (ως προς τη συνεκτική διαδοχή των πραγμάτων) σχήμα- προτάσσει, λέγω, των Αστερουσίων το όνομα του Φιλάγρη («Ο Ιωσήφ Φιλάγρης και τα Αστερούσια»), θέλοντας, προφανώς, με τον τρόπο αυτόν, να τονίσει εμφατικά τη μεγάλη του ανδρός μορφή και την τεράστια συμβολή του στη διαφύλαξη της Ορθοδοξίας έναντι του Ρωμαιοκαθολικισμού των κρίσιμων εκείνων χρόνων, της Ενετοκρατίας, που ο Φιλάγρης έδρασε στην περιοχή των Αστερουσίων.
Ο χώρος, λοιπόν, όπου εκτυλίσσεται η αντιρρητική και διδακτική του Φιλάγρη δράση είναι, ακριβώς, ο ενιαίος χώρος του Κρητικού Νότου, όπως τον ορίσαμε παραπάνω και όπως τον καταγράφει και στο παρουσιαζόμενο βιβλίο του ο συγγραφέας κ. Καλοχριστιανάκης . το ιερό, δηλαδή, βουνό των Αστερουσίων, με κέντρα τις περιοχές του Κόφινα (Λουσούδι- Μονή Τριών Ιεραρχών), όπου ο Φιλάγρης γράφει το 1382- 83 ή το 1388 το σημαντικότερο από τα αντιρρητικά του κείμενα, τον κατά Λατίνων δικανικό λόγο, προκειμένου- όπως σημειώνει στον πρόλογό του- να τονώσει το ορθόδοξο φρόνημα των συμπατριωτών του και, λίγο αργότερα (το 1393), και τα φιλοσοφικά του κείμενα, τα οποία ολοκληρώνει τον Μάρτιο του 1394 στην Ερημόπολη, «πλησίον του Γαληνίου Χριστού», στη ρεθεμνιώτικη, δηλαδή, Πίσω Γιαλιά (στην Πατρίδα μου!), με τον σχολιασμό του έργου «Περί Ερμηνείας» του Αριστοτέλη (σημειώνει ο Φιλάγρης κατά λέξη: «Ετελειώθη …. εν τη Ερημοπόλει πλησίον του Γαληνίου Χριστού…»).
Την υπόθεση ότι πρόκειται για το μοναστήρι του Γαληνίου Χριστού διατύπωσε πρώτος ὁ Λατίνος ἀρχιεπίσκοπος τῆς Ἀθήνας, Louis Petit- πού ἐξέδωσε τή Βιβλιογραφία τῶν Ἑλληνικῶν Ἀκολουθιῶν πού τυπώθηκαν ἀπό τό 1626 ὡς τό 1925. Ο  Petit θεώρησε ότι από το όνομα της Μονής αυτής προήλθε το σημερινό ρεθεμνιώτικο χωριό Α γ ί α   Γ α λ ή ν η , υπόθεση που επιβεβαιώνεται και από το γεγονός ότι στην περιοχή αναφέρεται, πράγματι, μονή του «Σωτήρος Χριστού του Γαληνού», ενώ «Ερημόπολις» («ετελειώθη …. εν τη Ερημοπόλει», σημειώνει ο Φιλάγρης) ονομάζεται και σήμερα όρμος και υδραγωγείο στη βόρεια ακτή του κόλπου της Μεσαράς, δυο, μόλις, μίλια δυτικά της Αγίας Γαλήνης.
Ώστε, σε τελική ανάλυση, οι περιοχές των Μονών των Τριών Ιεραρχών (της οποίας ο Φιλάγρης υπήρξε κτήτορας πριν από τα έτη 1393- 94), του Κουδουμά και του Γαλήνιου Χριστού (Αγίας Γαλήνης) (παρά την Ερημόπολη, της επαρχίας Αγίου Βασιλείου, Ρεθύμνου)- στις οποίες γίνεται ρητή αναφορά στο έργο τού Φιλάγρη- ορίζουν και τον χώρο της ενιαίας ασκητικής, μοναχικής, αντιρρητικής και διδακτικής δράσης του.
Μετά από όλα αυτά θα μου επιτρέψετε, στο σημείο αυτό, επιλογικά, να κλείσω την παρουσίασή μου στο θαυμάσιο αυτό βιβλίο του φίλου κ. Ζαχαρία Καλοχριστιανάκη με τα ίδια του τα λόγια, όπως «καλλιγραφικοίς, σχεδόν βυζαντινοίς, θα έλεγα, γράμμασιν» κλείνουν στο καλλιτεχνικό οπισθόφυλλο του βιβλίου, το όλον έργο, με μιαν πλήρη γλωσσικά και πυκνά δομημένη περίληψη του κειμένου, που διατηρεί «σφιχτά» το ενιαίο ονοματικό ύφος (ένα μοναδικό ρήμα σε ολόκληρη περίληψη 70 λέξεων!), κύριο συστατικό του σαφούς, απόλυτου και κατηγορικού λόγου:
«Εδώ στα Αστερούσια, στη νοτιότερη οροσειρά της Ελλάδος και της Ευρώπης, στην εκκλησιαστική επικράτεια της Ιεράς Μητρόπολης Γορτύνης και Αρκαδίας, παρά “την Κωφήνια” κορυφή και την Ιερά Μονή Κουδουμά, στην τοποθεσία Λουσούδι, στην Ιερά Μονή των Τριών Ιεραρχών, έζησε (ιδού το μοναδικό ρήμα), έζησε, λέγω, το β΄ μισό του 14ου αιώνα ο λόγιος ιερωμένος Ιωσήφ Φιλάγρης, ιδρύοντας ένα ανώτατο πνευματικό κέντρο, διδάσκοντας την “πλείονα” γνώση και αντιγράφοντας τα αριστοτελικά κείμενα».
Και τώρα το άλλο αριστουργηματικό βιβλίο του κ. Ζαχαρία Καλοχριστιανάκη.


«Ο Καπετάν Ιωάννης Αϊνικολιώτης,
Συμβολή στη νεότερη ιστορία της Κρήτης»

  Πολλοί συνέβαλαν στην εκδοτική πληρότητα και καλαισθησία και του παρόντος βιβλίου τού κ. Ζαχαρία Καλοχριστιανάκη, με τη σύμπραξη, εδώ, και της γνωστής και πολυγραφότατης Αρχανιώτισσας δασκάλας, συγγραφέα και λαογράφου- ζωγράφου κ. Ειρήνης Ταχατάκη, «Ο Καπετάν Ιωάννης Αϊνικολιώτης, Συμβολή στη νεότερη ιστορία της Κρήτης», και πρώτιστα ο Ηγούμενος της Ι. Μονής Κουδουμά κ. Μακάριος, ο Λαογραφικός, Αρχαιολογικός, Πολιτιστικός Σύλλογος Φίλων της Ι. Μονής Κουδουμά και ο Πολιτιστικός Σύλλογος Στερνών Μονοφατσίου «Ο Κόφινας».
 Ο Καπετάν Ιωάννης Αινικολιώτης- με προσωνύμιο, αυτό το τελευταίο, που του δόθηκε από τον τόπο καταγωγής του, το χωριό του, δηλαδή, τον Άγιο Νικόλαο Μονοφατσίου- υπήρξε πρωτοπαλίκαρο του Μιχαήλ Κόρακα και αρχηγός της επαρχίας Μονοφατσίου με σημαντική συμβολή στις επαναστάσεις των ετών 1866- 69, 1878, 1889, 1895 και 1897. ε!, όχι και λίγες! Πέντε στον άριθμό! Κοντά σε όλη αυτήν την πολυκύμαντη πολεμική δράση και ζωή, ο Αϊνικολιώτης, με ως εκατό ωραιόκορμους Κρητικούς πολεμιστές τίθεται μπροστάρης της ελληνικής Λεγεώνας στον Γαλλογερμανικό πόλεμο του 1870- 71. Και αυτό σαν ένα αντιδώρημα, όπως λέγει χαρακτηριστικά ο ίδιος, για την συμμετοχή των Γάλλων φιλελλήνων στην ελληνική επανάσταση του 1821. Λίγο αργότερα, στα 1904, ο ίδιος αγωνιστής εμφανίζεται και πάλι με ενεργό συμμετοχή, ως εθελοντής, πλέον, και στον Μακεδονικό Αγώνα για τον ίδιο ακριβώς λόγο.
  Μα πώς, αλήθεια, επαναλαμβάνεται η Ιστορία! Η Κρητική νεότητα, γνωστόν ότι πρώτη προσέτρεχε παντού και πάντα με εξαιρετική ολοθυμία, σύμπνοια και ομοφροσύνη έδινε το παρόν σε όλους τους εθνικούς κινδύνους, και μάλιστα στον Μακεδονικό (Σιάτιστα, Δρίσκο, Μορίχοβα, Δοϊράνη), επιθυμώντας να ανταποδώσει μέρος μόνον της πανελλήνιας στοργής και αφοσίωσης που και εκείνη- η Κρήτη μας- δοκίμασε κατά τον τριετή μεγάλο της αγώνα, με κορυφαίο, εδώ, γεγονός το επικό Αρκάδι. Και αυτήν την αγαπητική ανταπόδοση πρέπει να εννοήσουμε υπό τη λέξη «Αντιδώρημα», όπως συνέβη, εδώ, και με τον Αϊνικολιώτη στη Γαλλία, αλλά και με τις επιχειρήσεις του, αργότερα και στην ελληνική Μακεδονία. Ή να το πω κομψότερα, όπως τόσο όμορφα το έλεγε ο αείμνηστος ρεθεμνιώτης Καθηγητής και πρύτανης του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Γεώργιος Ν. Παπαδάκης- του οποίου «εποιήσαμεν» και τη μοναδική βιογραφία (έτσι ξεχνάμε τους μεγάλους άνδρες, όπως και τον δικό μας και δικό σας Βασίλειο Μαρκάκη, Σεβασμιώτατε!)- και να, λοιπόν, τι έγραφε ο Παπαδάκης: «επειδή, ακριβώς, το Πανελλήνιον με στοργήν τόσην και συρροήν εθελοντικήν εκ των ρωμαλεοτέρων ψυχών του ετόνωσε πάντοτε την αγωνιζομένη Κρητική ψυχήν, διά τούτο και αύτη ως τις συμπυκνωτής του όλου της φυλής μένους ώρμα- κατά παράδοσιν άμα- και ηυτύχησεν ν’ αποδώση μέρος της πανελλήνιας αυτής στοργής και εθελοθυσίας».
  Ζώντας, λοιπόν, ο Καπετάν Γιάννης Αϊνικολιώτης σε μιαν εποχή χαρακτηριζόμενη από σειράν απελευθερωτικών για τον τόπο αγώνων συμμετείχε σε όλους- όσους χώρεσε το εύρος μιας μόνης και τρικυμιώδους ζωής - με πάθος και εξαιρετικό πατριωτικό ενθουσιασμό, προσφέροντας τα μέγιστα και φθάνοντας στα όρια της συναρπαγής. Έτσι, ο Αϊνικολιώτης κατέστη ήρωας, μορφή θρυλική, ιδιαίτερα δε στην περί τη γενέτειρά του περιοχή, στην εξέλιξη των γεγονότων της οποίας η συμβολή του υπήρξε μεγαλειώδης, καταλυτική.
      Σεμνός και ανιδιοτελής ο Αϊνικολιώτης μακροημέρευσε κι ευτύχησε να δει τις θυσίες των αγώνων του να δικαιώνονται σε όλα. εκλέχτηκε βουλευτής στην Κρητική Βουλή και αντιπρόσωπος της Κρήτης στο Ελληνικό Κοινοβούλιο και χάρηκε να δει την Κρήτη ελεύθερη και ενσωματωμένη στον ελληνικό εθνικό κορμό.
Μιαν, όμως, πράξη του άνδρα, ο συγγραφέας μας, ο κ. Καλοχριστιανάκης, κατ’ εξοχήν, θα εκθειάσει και ξεχωρίσει μέσα από όλες στο βιβλίο του, θεωρώντας την ως την κορυφαία  και μοναδική ανάμεσα στα τόσα άλλα και  μεγάλα ανδραγαθήματά του, μια πράξη καθόλου επίπονη και για τη ζωή του απειλητική, όπως αυτές, τις πολεμικές, που αναφέραμε αμέσως παραπάνω, αφού, απλούστατα, έλαβε χώρα έξω από τα θέατρα του πολέμου, σε μια στιγμή διπλωματίας και διαπραγματεύσεων για το τι δέον γενέσθαι με την ελευθερία της αγαπημένης του Κρήτης, μιαν πράξη όμως έμπονη και βαθιά ανθρώπινη και στοχαστική, που αναδείχθηκε, τελικά, σωτήρια της ζωής ενός των μεγαλυτέρων Ελλήνων πολιτικών, του Ελευθερίου Βενιζέλου και εδώ είναι που ρίχνει όλο το βάρος ο φίλος κ. Καλοχριστιανάκης.
      Μα και στο σημείο αυτό, κρίνουμε σκόπιμο να αφήσουμε και πάλι, όπως και στο προηγούμενο βιβλίο του (τον Ιωσήφ Φιλάγρη) τον ίδιο τον συγγραφέα και του παρόντος πονήματος, τον τιμώμενο κ. Καλοχριστιανάκη, να μας διηγηθεί με τα ίδια του τα λόγια το μέγα και μοναδικό αυτό γεγονός, που διατρανώνει, γι’ αυτόν, το μεγαλείο της προσφοράς του Αϊνικολιώτη προς την πατρίδα, κλείνοντας την ομιλία μας για τον άνδρα με μιαν πλήρη, και πάλι, γλωσσικά και πυκνά δομημένη περίληψη του κειμένου, με βάση ένα δυναμικό πρωθύστερο σχήμα, που στο οπισθόφυλλό του «κλείνει» το θαυμάσιο αυτό βιβλίο. Με αυτήν την περίληψη θα ήθελα και εγώ να «κλείσω» την παρούσα ομιλία μου. Και αυτή, μόνη, αγαπητοί μου, αν σας μείνει- φεύγοντας από εδώ απόψε - θα έχετε, και πάλιν, αποκομίσει το μέγιστον, ναι, το μέγιστον, όφελος από την αποψινή βραδιά:
      «Η ιστορία των εθνών διαμορφώνεται από τον λαό και από τις ικανότητες και το πολιτικό αισθητήριο των εκάστοτε ηγετών του. Τυχαία γεγονότα που ως καταλύτες διαμορφώνουν τις ιστορικές συγκυρίες δεν αποκλείονται. Η σημερινή Ελλάδα οφείλει την εδαφική της έκταση στις ικανότητες του μεγαλοφυούς κυβερνήτη της, του Εθνάρχη Ελευθερίου Βενιζέλου, του οραματιστή και ενσαρκωτή της Μεγάλης Ιδέας. Ποια, όμως, θα ήταν τα σύνορα και η τύχη της πατρίδας μας χωρίς τον Ελευθέριο Βενιζέλο, αν κατά τη Γενική Συνέλευση των εκπροσώπων των Ανατολικών Επαρχιών της Κρήτης το 1897 στις Αρχάνες, ο καπετάν Γιάννης Αϊνικολιώτης δεν προλάβαινε την τελευταία στιγμή να αφοπλίσει τον επίδοξο του Ελευθερίου Βενιζέλου δολοφόνο;» Και ο συγγραφέας ολοκληρώνει: «Καπετάν Γιάννη Αϊνικολιώτη! Και μόνο γι’ αυτή σου την πράξη η Ελλάδα σου οφείλει απέραντη ευγνωμοσύνη!».

         Σεβασμιώτατε, κυρίες και κύριοι,
      Για όλα αυτά, ο κ. Καλοχριστιανάκης είναι αληθινά άξιος του «δικαίου επαίνου» αλλά και της αγάπης όλων μας και, μάλιστα, εσάς των Αστερουσιανών για το περίσσευμα της αγάπης του και για το περισπούδαστο και κεφαλαιώδους σημασίας έργο του για τον τόπο σας, τον τόπο μας, απόρροια της αγάπης του και των συστηματικών και ενδελεχών ερευνών του στον χώρο της κρητικής, εκκλησιαστικής και πολιτικής ιστορίας. Χωρίς κανένα δισταγμό μπορούμε να ισχυριστούμε ότι το φωτισμένο ενδιαφέρον ορισμένων ανθρώπων, όπως εδώ του κ. Καλοχριστιανάκη, το γνήσιο συναίσθημα ευθύνης τους απέναντι στους συμπολίτες τους, η ολοπρόθυμη συνεργασία τους με τους άλλους για ανώτερους σκοπούς και ιδανικά αποτελούν την ασφαλέστερη δικλείδα για την προαγωγή και ιστορική και πνευματική ανάπτυξη και καταξίωση ενός τόπου.   
                                                                                                                                                                  Σας ευχαριστώ!



ΜΠΑΜΠΗ ΠΡΑΜΑΤΕΥΤΑΚΗ * * * Α ν τ ι σ τ ά σ ε ω ς Έ π ο ς * * * Συμφωνικό Ποίημα Σε Κείμενα- Ποίηση * * * Εύας Λαδιά



ΜΠΑΜΠΗ   ΠΡΑΜΑΤΕΥΤΑΚΗ                                              


Α ν τ ι σ τ ά σ ε ω ς  Έ π ο ς
Συμφωνικό  Ποίημα
Σε Κείμενα- Ποίηση Εύας Λαδιά


ΚΩΣΤΗ ΗΛ. ΠΑΠΑΔΑΚΗ

Σπάνια το Ρέθυμνο έχει την τύχη να παρακολουθεί πολυπρόσωπα μουσικά σχήματα και συμφωνικά έργα επιπέδου, όπως αυτό που παρακολουθήσαμε στη μεγαλειώδη συναυλία της Κυριακής 24 Νοεμβρίου, στην αίθουσα Εκδηλώσεων του Ωδείου της πόλης μας «Παντελής Πρεβελάκης», σε οργάνωση της Περιφερειακής Ενότητας Ρεθύμνου και του «Πολιτιστικού Ρεθύμνου», υπό την αιγίδα της Περιφέρειας Κρήτης. Η Συμφωνική Ορχήστρα του Βενιζελείου Ωδείου Χανίων, με τη σύμπραξη μουσικών από το Ηράκλειο και το Ρέθυμνο και η 40μελής Μικτή τετράφωνη Χορωδία Concordia, του Ωδείου, επίσης, Χανίων (σε διδασκαλία Δέσποινας Δρακάκη), ανέδειξαν καθοριστικά με τους θαυμάσιους σολίστες και αφηγητές, το παρουσιαζόμενο έργο «Αντιστάσεως Έπος», ενός ακόμα έργου εντασσόμενου στην ιστορική, θα την ονόμαζα, ενότητα έργων του διαπρεπούς Ρεθύμνιου μουσικοσυνθέτη Μπάμπη Πραματευτάκη, σε κείμενο και ποίηση Εύας Λαδιά. Στην ιστορική αυτήν ενότητα έχουν υμνηθεί από τη μουσική του κ. Πραματευτάκη σπουδαία γεγονότα της τοπικής μας Ιστορίας, όπως: η Μάχη της Κρήτης, το Ολοκαύτωμα των χωριών του Κέντρους, η Ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα αλλά και Οι αγώνες των αδελφών μας Κυπρίων (με το τιτάνιο έργο του «Ο γιος μου ο Πενταδάκτυλος»). Και πάντα με τη συνεχή και διακριτική ποιητική παρουσία δίπλα του της επί δεκαετίες συνεργάτιδός του κ. Εύας Λαδιά, της ιστορικής δημοσιογράφου του τόπου μας, αλλά και εκλεκτής ποιήτριας, λογοτέχνιδος και ιστοριοδίφου πάμπολλων ιστορικών πηγών του Ρεθύμνου (βλ. «Πολιτιστικό Ρέθυμνο»).

Και όπως «ιδίοις όμμασι» διαπιστώσαμε, με την πρώτη, κιόλας, ματιά στη συναυλία της Κυριακής, η ποίηση της εξαίρετης ιστορικής ερευνήτριας του τόπου μας κ. Εύας Λαδιά καταξιώθηκε και αναδείχθηκε κατά τρόπο θαυμάσια μοναδικό από τη μαγεία τής μουσικής τού Μπάμπη Πραματευτάκη. Μια ποίηση μεγαλοφυής, με βαθιές πνευματικές διαστάσεις, δύναμη λόγου και στοχασμού, χρειαζόταν, ασφαλώς, ένα εφάμιλλο ένδυμα προς προβολή και ανάδειξή της, που το βρήκε, ακριβώς, στις βαθιές πνευματικές ανησυχίες που χαρακτηρίζουν τις μουσικές δημιουργίες τού Μπάμπη Πραματευτάκη.
Έχουμε, λοιπόν, ένα έργο βαθιά συμβολικό της Εθνικής μας Αντίστασης, που μιλά για τον άνθρωπο με έναν άλλο, δικό του τρόπο, ζωντανεύοντας τήν χωρίς όρια αγάπη που κατακλύζει την ψυχή για την Ελευθερία, ωθώντας την σε σπουδαίες και τιτάνιες πράξεις αγώνων και ηρωισμού. Ευτύχησαν και οι δύο βασικοί συντελεστές του μεγάλου αυτού έργου να ζήσουν την μεταπολεμική ατμόσφαιρα που, όπως σημειώνει η κ. Λαδιά, με κάθε τρόπο εκθείαζε την αντίσταση του λαού μας, δίνοντάς μας πρότυπα αντίστασης ενάντια στον κάθε επίδοξο κατακτητή. Στη συνέχεια, προσπάθεια της κ. Λαδιά ήταν να εστιάσει στην πραγματική της Αντίστασης έννοια, χωρίς συγκεκριμένη ταυτότητα, χωρίς σκοπιμότητες πολιτικές, χωρίς βλέψεις εξουσίας και μόνο. Και εξαιρετικά μεστό, ουσιαστικό και σύμφωνο με την έννοια αυτήν- όπως το έδειξε, εξάλλου, και με την όλη καθαρά εκφρασμένη εθνική ταυτότητα και στάση του, τον τελευταίο καιρό, με την υπόθεση Ρίχτερ- ήταν και το σύντομο προλόγισμα της Εκδήλωσης από τον επίτιμο Αρχηγό ΓΕΕΘΑ κ. Μανούσο Παπαγιουδάκη.
Προχωρώντας στη μουσική ανάλυση του έργου μπορέσαμε να διακρίνουμε την εκπληκτική ευστοχία και ευχέρεια τού φίλου συνθέτη Μπάμπη Πραματευτάκη στην επιλογή τού κατάλληλου μουσικού ύφους για την κάθε μουσική στιγμή, προκειμένου να επιτύχει και εκφράσει συγκεκριμένους συναισθηματικούς- επικοινωνιακούς στόχους, που να εξεικονίζουν την προθετικότητα τόσο της λιμπρετίστα και την ουσία του προσωπικού του συνειδησιακού βιώματος, όσο και τον δημιουργικό «αναγνώστη»-ακροατή τής μουσικής.

         Και βέβαια, η μουσική επικοινωνία καθίσταται δυνατή με την έντεχνη ακουστική έκθεση του έργου στα αυτιά και την αντίληψη του αναγνώστη- ακροατή, μέσα από την ηρωική παρέμβαση των μουσικών και λοιπών ερμηνευτών της μουσικής εκδήλωσης. Σε όλο, λοιπόν, το παρουσιαζόμενο έργο διακρίναμε, είναι γεγονός, μια φανερή τάση για ένα πλούσιο αρμονικό και ηχοχρωματικό μουσικό λεξιλόγιο, αλλά και μια γενναία προδιάθεση να παραμείνουν τα πάντα ελεύθερα και αποδεσμευμένα από τυπικά και προκαθορισμένα σχέδια και φόρμες. Και τη θεμελιώδη αυτήν ευστοχία τού μουσικού ύφους και σχεδιασμού από τον μουσικοσυνθέτη, συμπλήρωσαν, για μιαν αποτελεσματικότερη ολοκλήρωση τού μουσικού λόγου και της παρτιτούρας, οι επιλεγμένες φωνές των τραγουδιστών και των μουσικών εκτελεστών με το χαρακτηριστικό ηχόχρωμα και τη γενναιοδωρία των φωνών τους οι πρώτοι και τα πλούσια και εναλλασσόμενα χρωματικά ποικίλματα και μοτίβα οι δεύτεροι. Όλοι τους είχαν την ευκαιρία να αποτυπώσουν το πλήρες καλλιτεχνικό διαμέτρημά τους, διαστρωματώνοντας με σαφήνεια και καθαρότητα τα διάφορα ηχοχρώματα και χαρίζοντας στο φιλόμουσο κοινό μιαν ερμηνεία λαμπερή, ανάλαφρη, φωτεινή, ανεπιφύλακτα δυναμική και υπερδεξιοτεχνική, με εντυπωσιακή ευκρίνεια και καθαρότητα, ευέλικτες αρθρώσεις και πλαστικότητα ήχου, αποδεικνύοντας μεγάλη, ασφαλώς, επεξεργασία και εξοικείωση με το έργο, που, πραγματικά, ενθουσίασε το ακροατήριο. Σε αυτό, βέβαια, τεράστια υπήρξε και η δυναμική συμβολή του μαέστρου Γιώργου Αραβίδη που υπήρξε η ψυχή της προχτεσινής συναυλίας.

Ως προς την εξέλιξη της παρτιτούρας τα Μέρη του έργου διαρθρώνονται ως εξής:
Εισαγωγή
Μέρος 1ο Ακρίτες της Αντίστασης- Επίκληση
Μέρος 2ο Έλευση συμφοράς
Μέρος 3ο Ηφαιστείου απόκριση, Αντίποινα
Μέρος 4ο Ο θρήνος της μάνας πατρίδας, Εξελού, Κύριε, Επωδός


Ο συνθέτης ξεκινά με τα έγχορδα και την τρομπέτα να κινούνται, από τα πρώτα, κιόλας, μέτρα του έργου, ανεπιφύλακτα δυναμικά, σε ρυθμούς εμβατηριακούς (Ακρίτες της Αντίστασης). Όμως, να που σύντομα νιώθεις, μέσα από τη δύναμη και τον ηρωισμό να περνάει το δοξάρι του θανάτου (έλευση συμφοράς), που το έργο το ερμηνεύει τόσο ζωντανά και παραστατικά κάτω από τις θρηνητικές παραλλαγές των ήχων της «Ζωής εν Τάφω», ενώ, στη συνέχεια, και μέσα από τον θάνατο διακρίνεται να ξεπηδά πλούσια λαμπαδηφόρος ο θρίαμβος της Δόξας σε μια διάσταση ουράνια, περιχυμένη με πλούσιες ηλιακτίδες φωτός και αναλαμπές χαράς και ελπίδας μέσα από το αρμονικό «πάντρεμα» των βιολιών και των πλούσιων εξάρσεων και κορυφώσεων του λαμπερού ηχοχρώματος της τρομπέτας του Αντώνη Μαυράκη, καθώς, επί πολλή ώρα, η λέξη «Δόξα» περνά σέ έναν χαρούμενο δοξασμό από τα χείλια πρώτα της Χορωδίας και των εξαίρετων σολιστών στη συνέχεια, τόσο της καλής μου μαθήτριας, της υψιφώνου, Μαρίας Λαντζουράκη, που διαπρέπει στο εξωτερικό, όσο και της Εύας Θανάση, αλλά και του καταπληκτικού βαθύφωνου Ρωμανού Σκουμπουρδή με το σπάνιο εκείνο βαθύ ηχόχρωμα φωνής και, μάλιστα, στις πολύ χαμηλές περιοχές του πενταγράμμου.
Από την άλλη μεριά, η καθαρότητα και η ακρίβεια των διατυπώσεων των αφηγητών Φερενίκης Βαλαρή και Γιάννη Λαχνιδάκη ανέδειξαν, περαιτέρω, την ποιότητα της μουσικής και του θαυμάσιου λιμπρέτου της Εύας Λαδιά. Το πάθος εναλλασσόταν με τη λεπτότητα και η δύναμη με την τρυφερότητα της ψυχής, ενώ η ευγένεια των μελωδιών και η συναισθηματική φόρτιση της μουσικής πρόβαλλαν, κυρίως, λόγω του εξαιρετικού ελέγχου της δυναμικής. Ιδιαίτερα εντυπωσιακός και «ηχηρός» και ο επίλογος, το grand finale του έργου (Ο θρήνος της μάνας πατρίδας, Εξελού, Κύριε), με τη διαβαθμισμένη εκείνη «αποκορύφωση» Χορωδίας και μουσικών οργάνων της Ορχήστρας.
Οι εκτελεστές, σε τελική ανάλυση, αποδείχτηκαν άριστα εξοικειωμένοι με το πνεύμα της συγκεκριμένης μουσικής κουλτούρας. Η ποιότητα, γενικά, των ερμηνειών υπήρξε μοναδικά εξαιρετική. Όλοι τους, συνολικά και ατομικά, υπήρξαν θυελλώδεις και άκρως ποιητικοί, με αέρινη δεξιοτεχνία, σαφήνεια, πλαστικότητα, άνεση, ευελιξία, διακριθέντες πλούσια στη λεπτομερή επεξεργασία των φράσεων της μουσικής. Γι’ αυτό και ερμήνευσαν το μεγαλειώδες έργο με μοναδική τέχνη, απρόσμενο βάθος, ποιότητα και προοπτική, που πραγματικά συνάρπασε το κοινό και διασφάλισε την ποιότητα τού αποτελέσματος.
 Τα θερμά μου συγχαρητήρια σε όλους και μάλιστα στους αγαπητούς του Ρεθύμνου και αγαπητούς φίλους, ποιήτρια και δημοσιογράφο, Εύα Λαδιά και μουσικοσυνθέτη και μαέστρο, Μπάμπη Πραματευτάκη.