ΚΩΣΤΗΣ ΛΑΓΟΥΔΙΑΝΑΚΗΣ * * * Ελευθέριος Βενιζέλος: Μια ζήση μαξουλίδικη

 

ΚΩΣΤΗΣ ΛΑΓΟΥΔΙΑΝΑΚΗΣ

 

Ελευθέριος Βενιζέλος: Μια ζήση μαξουλίδικη

[Κρητικές Εκδόσεις, Ηράκλειο 2025, σχ. 8^ο  (24 Χ 17), σσ. 256]

 

   ΚΩΣΤΗ ΗΛ. ΠΑΠΑΔΑΚΗ

       www.ret-anadromes.blogspot.com

 

Ο συνταξιούχος δάσκαλος και επί σειρά ετών διευθυντής σε σχολεία του νομού Ηρακλείου, Κωστής Λαγουδιανάκης, είναι ένας παθιασμένος λάτρης της κρητικής γλωσσολαλιάς και ιδιαίτερα της κρητικής μαντινάδας. Στο ενεργητικό του έχει ήδη περισσότερα από δεκαπέντε βιβλία, ανάμεσα στα οποία ξεχωρίζει το παράτολμο έργο του «Τα ναμουντάνικα χωργιά» (Ηράκλειο 2009), που περιλαμβάνει 1.430 μαντινάδες- μία για κάθε χωριό της Κρήτης (!).

Εξίσου εντυπωσιακό, σε βαθμό που δύσκολα το χωράει ο ανθρώπινος νους, είναι και το προτελευταίο του έργο, το οποίο είχαμε παρουσιάσει σε προηγούμενο σημείωμά μας. Αυτή τη φορά, ο Κωστής Λαγουδιανάκης έβαλε σκοπό να ιστορήσει το απίστευτο: ολάκερη τη διαδρομή της Κρήτης στον χρόνο. Σαν ένας νέος Μαρίνος Τζάνε Μπουνιαλής, με την ιστόρηση του Κρητικού Πολέμου, οδήγησε την κρητική λαλιά και τον ιαμβικό δεκαπεντασύλλαβο στα μονοπάτια της Ιστορίας, από το λίκνο του Μινωικού πολιτισμού και το Βυζάντιο, ως τη Βενετοκρατία, τα αιματοβαμμένα χρόνια των επαναστάσεων, τη Μάχη της Κρήτης και την Αντίσταση. Το αποτέλεσμα αυτής της τιτάνιας προσπάθειας είναι ένας μνημειώδης τόμος 830 σελίδων, εμπλουτισμένος με πλούσιο, έγχρωμο φωτογραφικό υλικό.

Πάντα τολμηρός, ο αγαπητός φίλος Κωστής Λαγουδιανάκης είχε εμπνευστεί κατά το παρελθόν επανειλημμένα και από το βιβλίο μας «Ρέθυμνο 1900-1950». Με αφορμή αυτό, αφιέρωσε τιμητικά στην πόλη μας αρκετά στιχουργήματά του, τα οποία δημοσιεύτηκαν κατά καιρούς στον τοπικό Τύπο. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν τα:

                α) Υπαίθριοι Μικροπωλητές του παλιού Ρεθέμνους

                β) Τον Κήπο τον Δημοτικό το Ρέθεμνος λογιάζει

             γ) Οι  βροντεροί τελάληδες  στσι  ρούγες  του Ρεθέμνους και

                δ) Σαπουναριά στο Ρέθεμνος πριχού πενήντα χρόνους

 

 

Σήμερα, ο Κωστής Λαγουδιανάκης επανέρχεται στο προσκήνιο με ένα νέο συγγραφικό πόνημα, που βαδίζει στα ίδια δημιουργικά χνάρια. Σε γλώσσα κρητικόλαλη και με τον γνώριμο ιαμβικό δεκαπεντασύλλαβο στίχο, μελώνει αυτή τη φορά τη βιογραφία του κορυφαίου τέκνου της μεγαλονήσου, του Ελευθερίου Βενιζέλου. Στο βιβλίο του, που τιτλοφορείται «Ελευθέριος Βενιζέλος: Μια ζήση μαξουλίδικη», καταγράφει με λυρισμό όλες τις μικρές και μεγάλες στιγμές του εθνάρχη. Από τον γάμο και τη γέννηση των παιδιών του, την ίδρυση της Κρητικής Πολιτείας και το Θέρισο, μέχρι την ανάληψη της Πρωθυπουργίας, τους νικηφόρους Βαλκανικούς Πολέμους, τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, τη Μικρασιατική Καταστροφή, τις μεγάλες διπλωματικές συνθήκες και, τελικά, τον μοιραίο θάνατό του.

Η σπουδαία αυτή έκδοση πραγματώθηκε με την υποστήριξη της Περιφέρειας Κρήτης, ενώ το έργο προλογίζεται δεόντως από τον Περιφερειάρχη Κρήτης, κ. Σταύρο Αρναουτάκη.

Το ενδιαφέρον του για τη εμβληματική μορφή του άξιου υγιού της Κρήτης πυροδότησε τη δαμινή του πένα. Έχοντας ως μοναδική πηγή τη μνημειώδη βιογραφία «Ελευθέριος Βενιζέλος: Ο άνθρωπος, ο ηγέτης», του αείμνηστου Γενικού Διευθυντή του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος», Νικολάου Παπαδάκη, ο Λαγουδιανάκης ξετέλεψε 7.000 κρητικόλαλους ιαμβικούς δεκαπεντασύλλαβους στίχους. Ένα έργο-κατάθεση ψυχής, που αποτελούσε προσωπικό του τάμα στον μεγάλο Κρητικό οραματιστή.

Ο στίχος του Κ. Λαγουδιανάκη είναι αριστοτεχνικός, με απόλυτη και πάντα ταιριαστή ομοιοκαταληξία. Ιδιαίτερη είναι και η προσοχή που δίνει ο ποιητής στα φαινόμενα της αφαίρεσης, της έκθλιψης και της αποκοπής, που είναι τόσο συχνά, αφού ο κρητικός λόγος, ως γνωστόν,  δεν σηκώνει τη χασμωδία («δεν το βαστά, δε νταγιαντά, η γι-έγνοια τον-ε τρώει», «με χώρα που’ν’ ανάδια τζη να συμμαχοξαμώνει»). Όλα στον στίχο του είναι υποδειγματικά και  προσεγμένα: η στίξη, η ορθογραφία και η σύνταξη. Στρογγυλεύει και σμιλεύει περίτεχνα τις λέξεις, στον αόριστο των οποίων επικρατεί η χαρακτηριστική αύξηση [η] του ανατολικού κρητικού ιδιώματος (ηυλόγει) και πλάθει σωρεία καινούριων εντυπωσιακών λέξεων (ψηλόρανα, συφάμελοι, διπλωματογιαγκίνι).

        Εντυπωσιακά ποιητικοί είναι και οι τίτλοι του κάθε κεφαλαίου, οι οποίοι προδιαθέτουν τον αναγνώστη και τον βοηθούν να προγεύεται νοερά τους στίχους που πρόκειται να ακολουθήσουν. Ενδεικτικά αναφέρονται ορισμένοι:

 

«Γέννα και στραταρίσματα με τη φανιά τση ζήσης»

«Άξιος τση πολιτικής κι Ελλάδας ο μπροστάρης»

«Τέσσερις μπέννες γιορτερές για των Σεβρών Συνθήκη»

«Εκπαίδευσης ‘Ψηλά Βουνά’ κι ‘΄Ηλιος μ’ Αλφαβητάρι’»

«Καλοστραθιά στον άνθρωπο και στον επαναστάτη»

 

 

Ο Κωστής Λαγουδιανάκης ανατράφηκε και γαλουχήθηκε με τις καθάριες κρητικές αξίες. Από τα παιδικάτα του έπινε μονάχα από το αγνό νερό της βρυσομάνας, της ίδιας πηγής από την οποία ξεδίψασαν ο Όμηρος, ο Θαλής, ο Ησίοδος, ο Λεονταρίτης και ο Χαλκιόπουλος. Τα θολά βαλτόνερα της σύγχρονης ευρωπαϊκής διανόησης δεν άγγιξαν τον Κωστή· εκείνος επέλεξε να ξεδιψάσει αποκλειστικά από τις δροσερές πηγούλες του χωριού του, του Χαρασού Ηρακλείου, τις οποίες του υπέδειξαν από τα μικράτα του ο αφέντης του και η γλυκιά του μάνα.

Με βαθιά αγάπη και ειλικρίνεια σκύβει «στην πλάκα του» και πιάνει «το κοντύλι» του, επιλέγοντας με προσοχή τα πολύτιμα εκείνα στοιχεία για τη σύνθεση των μοσχομύριστων λέξεων της μπαινάμικης κρητικής διαλέκτου. Μέσα από τα βιβλία του, μας μεταγγίζει μια αληθινή παιδεία, η οποία διαπότιζε βαθιά τον παλιό κρητικό πολιτισμό. Γνωρίσματά της είναι η ευγένεια, η λεπτότητα του ήθους, η σεμνότητα, η ανθρωπιά και αυτό που με μια λέξη ονομάζουμε κρητική «πρεπιά» —όπως αυτή ορίζεται από το απόσταγμα των άγραφων ηθών, εθίμων και παραδόσεων της μεγαλονήσου.

Για άλλη μια φορά συγχαίρουμε και ευχαριστούμε θερμά τον εκλεκτό φίλο Κωστή Λαγουδιανάκη. Του ευχόμαστε ολόψυχα υγεία και δύναμη για να συνεχίζει τη γόνιμη, εργώδη και δημιουργική δραστηριότητά του στον χώρο του Κρητικού Λόγου και της Μαντινάδας, όπου η μέχρι σήμερα συμβολή του παραμένει σπουδαία και ουσιαστική.